105 ახალი სტატია

რჩეული სტატიები

Grid List

იაპონელი სწავლულების წყალობით, უახლოეს მომავალში, დაზიანებული კბილის ქსოვილის აღდგენა შესაძლებელი იქნება. ცნობილია, რომ კბილი ადამიანის ერთადერთი ორგანოა, რომელსაც რეგენერაციის უნარი არ გააჩნია, თუმცა ახალი აღმოჩენის შემდეგ, შესაძლოა, ეს მტკიცებულება შეიცვალოს. კიოტოს უნივერსიტეტის მკვლევარებმა შექმნეს პრეპარატი, რომელმაც მღრღნელებში დაზიანებული კბილების აღდგენა და დაკარგული კბილების თავიდან გაზრდა მოახერხა. ეს კი გენ USAG-1-ის საწინააღმდეგო ანტისხეულების აღმოჩენით გახდა შესაძლებელი. თაგვებში ამ ანტისხეულების მხოლოდ ერთმა ინექციამ შეძლო დაკარგული კბილების სრულად აღდგენა, თუმცა ახალი პრეპარატის ადამიანებზე გამოყენებამდე ჯერ დიდი გზაა - კლინიკურ ცდებამდე, ანტისხეულების კვლევები ღორებსა და ძაღლებზე ჩატარდება. 

სამხრეთ კორეაში მდებარე ბუდისტურმა ტაძარმა თეგენსამ, გაგანია პანდემიისას, მორწმუნეთა უსაფრთხოების დაცვის მეთოდს მიაგნო. ყოველკვირეული რელიგიური ცერემონიები ღია ცის ქვეშ ტარდება, ლოცვას კი სპეციალურ, გამჭვირვალე კარვებში სთავაზობენ. ასე დისტანციასაც იცავენ და სხვა ადამიანებთან კონტაქტსაც მინიმუმამდე ამცირებენ. ყოველ ადამიანს საკუთარი „სამლოცველო კაფსულა“ აქვს, რომელზეც მის სახელს აწერენ. მიუხედავად იმისა, რომ კოვიდინფექციის გავრცელების ტემპები ქვეყანაში შემცირდა, ყოველდღიურად, მაინც 400-700 ახალი შეემთხვევა ვლინდება. ტაძრის წინამძღვრის თქმით, მათ 130-მდე გამჭვირვალე კაფსულა შეიძინეს, რომლებიც მორწმუნეებს, როგორც სხვებთან კონტაქტისგან, ასევე, ცივი ქარისგანაც დაიცავს.

სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტომ თბილისში მდებარე ერთ-ერთი აფთიაქის ინსპექტირებისას, მაცივრის ძრავთან გადამალული, დიდი ოდენობით ფსიქოტროპული მედიკამენტი აღმოაჩინა.
უნებართვოდ არსებული, პირველ ჯგუფს მიკუთვნებული, ფარმაცევტული პროდუქტი დაილუქა და ჩამოერთვა დაწესებულებას.
როგორც სააგენტოში განმარტავენ დაწესებულებაში განხორციელებული კონტროლის ღონისძიების შედეგად დადასტურდა, რომ აფთიაქი ახორციელებდა უკანონო ფარმაცევტულ საქმიანობას და აღნიშნული ფსიქოტროპული ნივთიერებები დაწესებულებას მიღებული ჰქონდა კანონდარღვევით.
სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს მიერ ჩამორთმეული იქნა ყველა ის მედიკამენტი, რომელთა მიღების დამადასტურებელი დოკუმენტაცია აფთიაქს არ გააჩნდა. საერთო ჯამში 1087 ერთეული ფარმაცევტული პროდუქტი, რომელიც მიეკუთვნება პირველი ჯგუფის მედიკამენტებს.
დარღვევასთან დაკავშირებით შედგენილი ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმი გადაეგზავნა სასამართლოს, შემდგომი რეაგირებისთვის.
სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო ფარმაცევტულ საქმიანობაზე კონტროლს ყოველდღიურად ახორციელებს. განსაკუთრებით დიდი ყურადღება კი სწორედ პირველი ჯგუფის ფარმაცევტული პროდუქტის მიმოქცევას ექცევა.
2021 წლის 1 იანვრიდან 31 მარტის ჩათვლით პერიოდში, სააგენტოს მიერ ფარმაცევტული საქმიანობის კონტროლის 189 ღონისძიება განხორციელდა და 166 შემთხვევაში სამართალდარღვევის ფაქტი გამოვლინდა.

ამერიკელი სწავლულები, ორი წლის განმავლობაში, სკოლების 28 ათას მოსწავლეს აკვირდებოდნენ და იმ დასკვნამდე მივიდნენ, რომ გაკვეთილების შედარებით გვიან დაწყება უფრო სასარგებლოა მოზარდებისთვის. ისინი დილის ძილით კმაყოფილდებიან და შედეგად, დღის ძილიანობის კლინიკური გამოვლინებებიც მცირდება. ლაპარაკია საშუალო და მაღალი კლასის, 11-დან 18 წლამდე მოსწავლეებზე. გაკვეთილების დაწყების ოპტიმალურ დროდ, სპეციალისტები 08.30 საათს მიიჩნევენ. აშშ-ის სკოლების 80%-ში, სწავლა ადრე იწყება.

საათზე შეწყდება. კონკრეტული თარიღი დაზუსტებისთანავე გამოქვეყნდება.

„აქვე, კიდევ ერთხელ გთავაზობთ საგანმანათლებლო პროგრამებზე ჩარიცხვისათვის აუცილებელი საგნების ჩამონათვალს.

შეგახსენებთ, რომ 2020 წლის მსგავსად საბაკალავრო პროგრამებზე ჩასარიცხად შემდეგი გამოცდები ბარდება:

1. ქართულ ენასა და ლიტერატურაში;
2. უცხოურ ენაში.

მესამე გამოცდა დამოკიდებულია პროგრამებზე: ტექნიკურ და საბუნებისმეტყველო მიმართულებებზე აბიტურიენტები მათემატიკას, ჰუმანიტარულზე - ისტორიას, ხოლო (პროგრამის სპეციფიკიდან გამომდინარე) სოციალური ან საზოგადოებრივი მეცნიერების არჩევისას, ისტორიას ან მათემატიკას აბარებენ.

ჯანდაცვის საგანმანათლებლო პროგრამებზე სავალდებულოა ოთხი გამოცდა:
1. ქართული ენა და ლიტერატურა;
2. უცხოური ენა;
3. ბიოლოგია;
4. მათემატიკა/ქიმია/ფიზიკა (აბიტურიენტი ირჩევს მინიმუმ ერთს).

სახელოვნებო-შემოქმედებით/სასპორტო საგანმანათლებლო პროგრამებზე ჩასარიცხად შემოქმედებით ტურთან ერთად აბიტურიენტმა უნდა ჩააბაროს:
1. ქართული ენა და ლიტერატურა;
2. უცხოური ენა.

სტუდენტებისათვის გრანტი სამი საგნის შედეგის მიხედვით გაიცემა. სახელოვნებო-შემოქმედებით/სასპორტო პროგრამებზე დაფინანსების მოპოვებისათვის აბიტურიენტს შეუძლია კიდევ ერთი საგანი (ისტორია/მათემატიკა) ჩააბაროს. უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების მცირე ნაწილმა რამდენიმე პროგრამაზე აირჩია მეოთხე საგანი. დეტალური ინფორმაცია მოცემულია 2021 წლის აბიტურიენტთა ცნობარში.

გაითვალისწინეთ, რომ თქვენ ვერ აირჩევთ პროგრამებს, თუ არ გექნებათ მითითებული რელევანტური საგნები და ვერ მიიღებთ მონაწილეობას ჩარიცხვების კონკურსში.

გაითვალისწინეთ, ნებისმიერი ცვლილების განხორციელების შემთხვევაში უნდა გამოიყენოთ შენახვის ღილაკი და დაიმახსოვროთ შესაბამისი ცვლილება.

შეფასებისა და გამოცდების ეროვნული ცენტრი გისურვებთ წარმატებას“, - ნათქვამია გამოცდების ეროვნული ცენტრის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.

პირველი აპრილიდან თბილისის მოსწავლეებისთვის ლურჯი მიკროავტობუსებით მგზავრობა უფასო იქნება, - ამის შესახებ თბილისის მერიის ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოს უფროსმა, ვიქტორ წილოსანმა imedenews-ს განუცხადა.

 მისივე თქმით, სტუდენტები და სკოლებისა და ბაღების მასწავლებლები შეღავათებით ისარგებლებენ. პირველი აპრილიდან ლურჯი მიკროავტობუსები დედაქალაქის საზოგადოებრივი ტრანსპორტის ინტეგრირებული გადახდის სქემაში ჩაერთვება და ტარიფები და შეღავათები მეტროსა და ავტობუსებში აქამდე არსებული წესების მსგავსი იქნება.

ამასთან, პირველი აპრილიდან, ლურჯ მიკროავტობუსებში, რომელ მარშრუტებზეც მგზავრობის ტარიფი 80 თეთრი იყო, 50 თეთრი გახდება. მგზავრს შეეძლება ერთი გადახდით საათ-ნახევრის განმავლობაში უფასოდ იმგზავროს მეტროთი, ავტობუსით და ახლა უკვე ლურჯი მიკროავტობუსით.

ვანო სირადეღიანი - დაიბადა 13.11.1946 წელს. ცნობილი სომეხი პროზაიკოსი და პოლიტიკური მოღვაწე. 90-იანი წლებში, დამოუკიდებელი სომხეთის ხელისუფლებაში მოსული პოლიტიკური ძალის ერთ-ერთი ლიდერი, ქ.ერევნის ყოფილი მერი, სომხეთის პოლიციის ყოფილი უფროსი. მის პიროვნებისადმი საზოგადოების დამოკიდებულება ურთიერთგამომრიცხავია, ნაწილი მას საუკეთესო პროზაიკოსად და პოლიტოლოგად მიიჩნევს, ნაწილი კი მას თანამდებობის ბოროტად გამოყენებასა და მოქალაქეების დევნაში ადანაშაულებს. 2000 წლიდან მასზე გამოცხადებულია ძებნა და მიმალვაში იმყოფება. ვანო სირადეღიანის  მოთხრობები ქართულ ენაზე დღემდე არ თარგმნილა და არ გამოქვეყნებულა. ახლახანს რამდენიმე საინტერესო მოთხრობა თარგმნა გელა გელაშვილმა, რომელსაც „არტ ვერსია“ ექსკლუზიურად პერიოდულად შემოგთავაზებთ. მადლობა ავტორს თანამშრომლობისთვის.

 ერთ დღეს, ამდენი წლის განმავლობაში ჩავლილი მატარებლებიდან ერთ-ერთში ჩაჯდებოდა და ჯანდაბაში გადაიკარგებოდა. სასადილოდან სადგურის ბაქანი რამდენიმე ნაბიჯზე იყო. დღეში, ერთი მიმართულებით ოთხი სამგზავრო მატარებელი დადიოდა და ოთხიც - საპირისპიროდ. შავი დღისთვის მცირეოდენი ფული ჰქონდა გადანახული. თან წაიღებდა და ყველაფერ დანარჩენს მიაფურთხებდა, - ცოტა ფული, ერთი ჩემოდანი და თავისი ახალგაზრდობა საკმარისი იქნებოდა, რომ ახალი ცხოვრება დაეწყო.

ოცდათხუთმეტი წელი ეს დღე მის წინაშე იდგა და მიუხედავად იმისა, რომ დღეს დღე მოსდევდა, ამდენი დროის განმავლობაშიც კი ვერ მოახერხა სასადილოდან ბაქნამდე მისვლა.

ახლა უკვე გვიანი იყო. დიდი ხანია გვიანი იყო. ცხოვრებაში ყველაფერს თავისი დრო აქვს. გამგზავრებასაც თავისი დრო აქვს. ზურგის ქარს მზად უნდა დახვდე - ბაბუაწვერასავით პარაშუტმომარჯვებული, მსუბუქი, თავისუფალი და რომელიმე ადგილზე აღმოცენების ინსტიქტით აღსავსე... მაგრამ, იცი კი რომელია შენი ქარი? შენ პოულობ მას თუ პირიქით? ან იქნებ, შენ ის ეკალი ხარ, რომელიც ადამიანებისგან დაწყევლილ მდელოსა და მდინარის ნაპირებზე გართხმული იზრდება, რომელიც მგელსა და ნადირსაც კი არ ეკვრის ფეხზე...

დახლზე იდაყვებით ჩამოყრდნობილი და გაშლილ ხელისგულებს შორის მოქცეული სახით, ორმოცდაათს გადაცილებული ქალი, რკინიგზის სასადილოს ფანჯრებიდან ბაქანზე ჩამომდგარ ღამის მატარებლებს უცქერდა. ვაგონებიდან ნაზი შუქი გამოჰკრთოდა. შუშებსმიღმა გარეთ მომზირალი, ძილმორეული, მშვიდი სახეები მოჩანდა, რომლებიც ხედავდნენ ან ვერ ხედავდნენ მებუფეტე ქალს, სასადილოს მაგიდასთან მთვლემარე მთვრალ მოხუცს, ბაქნის შუქზე მოქანავე შუაღამის ქარიან სადგურს და მთქნარებამორეულ მორიგეს, რომელსაც სასიგნალო ალამი უადგილო თავაზიანობით სახეზე აეფარებინა. მათ ესმოდათ ან არ ესმოდათ უხილავი მდინარის ხმაური, - და ეს ყველაფერი, ვაგონში მყოფთათვის რაღაც არარეალურ, ლამაზ სამყაროს ქმნიდა, რომელსაც, ერთხელ ნანახი სიზმრის მსგავსად, არანაირი კავშირი არ ჰქონდა რეალური სამყაროს დიდ ტკივილებთან ისევე, როგორც - ხალხმრავალი გზის კიდესთან ამოსულ მარტოხელა ყაყაჩოს.

ღამის მატარებლები დღისას არ ჰგვანან, სადგურში მოულოდნელად ჩნდებიან, როგორც უდაბნოს ბაქანზე არსაიდან მოსული მატარებლები, რომლებიც თითქოს არც კი ფიქრობენ გაჩერებას, თითქოს ბაქნის არსებობა საჭირო არც იყოს, მაგრამ დათქმულ დროს მიმოსვლის განრიგის ფხიზელი ხელი მათ დედამიწის ელექტროქსელიდან რთავს და ფოლადის რელსებზე აჭედებს. რომელიღაც ეზოში ძაღლი ჰყეფს - „თქვენი მოსვლა დავინახეთ!“, მოხუცი ხველებისას თვალებს ხუჭავს და ცახცახებს, სახურავიდან აყრილ თუნუქის ფურცლებს ქარი ათრევს და ერთმანეთს ახეთქებს, მატარებლის გრუხუნში მიყუჩებული მდინარე დინებას ჩუმი ჩხრიალით აგძელებს და მომაკვდავი მასის არსებობით სადგურის უდაბურობა უფრო მეტად მკაცრდება.

ღამის მატარებლები თითქოს უნებლიედ მოძრაობენ, აკვანივით ირწევიან, გადამწყვეტ სიჩქარეს კრეფენ და წითელი შუქებით ღამის წყვდიადში იკარგებიან. ძაღლი ნაძალადევად ჰყეფს, ქარი სახურავის თუნუქის ფურცლებს აფრიალებს და ერთმანეთს ახეთქებს, მდინარე, საუკუნეთა უხმაურო სიღრმიდან, კვლავ ყრუდ ჩხრიალებს, უქმად დარჩენილი ლიანდაგის ხაზებიდან ნელთბილი სევდა უბერავს და არუსის თვალებს ავსებს.

დღის მატარებლები ღამისას არ ჰგვანან, გამგზავრების სურვილს არ აღძრავენ, თავიანთი წასვლით მიტოვებულის განცდას არ ტოვებენ, მოდიან და მიდიან ყოველდღიური აუცილებლობასავით... დღის განმავლობაში, ვაგონებიდან, დაუდევრად ჩაცმული მამაკაცები შინაურულად ჩამორბიან და არუსისგან ისეთ რამეებს ითხოვენ, რაც რკინიგზის გაყვანის დღიდან სადგურში არასდროს ჰქონიათ. არუსი მათ ხუთ და სამოციან ძეხვს, ლიმონათს, ტკბილ კვერსა და ზოგჯერ ბოთლის ლუდსაც სთავაზობს, თუ წვიმების სეზონი არ არის და ლუდის ქარხანა ნიაღვარს არ წაუღია.

მამაკაცი მგზავრები უმეტესწილად ნასვამები, შეგულიანებულები ან აღგზნებულები არიან და ძირითადად, თავაშვებულად იქცევიან, ხოლო ზღვისპირა ქალაქების მატარებლებიდან ხომ ისინი ნახევრადშიშვლები ჩამოდიან. წყლის უნახავები - ფეხშიშველი დადიან. ნავარჯიშევი და დაკუნთული აღნაგობის მქონენი ზღვაზე სანაპიროს ქალების მოსახიბლად მიდიან, ხოლო კუნთების არმქონენს თან მთელი შეკვრა ფული მიაქვთ, რომ ზღვისპირა ფუნდუკ-რესტორნებში სატყუარა ჩააგდონ... ისინი, ჯერ კიდევ გზიდან ხედავენ გრძელფეხება, ქერა ქალების გუნდებს, რომლებიც შავი ზღვის სანაპიროსკენ ცურვით მოემართებიან, სადაც სამხრეთის ზღვა, მზე და სამხრეთელ მამაკაცთა საზაფხულო შეკრება ელოდებათ. წელმაგარი, ხელგაშლილი, ჯიშიანი მამაკაცებით გადავსებული ვაგონები ზღვისკენ ისე მისრიალებენ, თითქოს ფრონტისკენ კავალერიის ცხენებს მიერეკებოდნენ, რომლებიც ზღვის უკიდეგანობაში გაჭრის სიშმაგითა და ქერა სტიქიის მოლოდინით შეპყრობილნი ფლოქვებს მოუსვენრად სცემენ.

... მამაკაცები, როგორც კი ფული გამოელევათ, მაშინვე დაბრუნდებიან - თუნდაც ერთი კვირის შემდეგ, რადგან უფულო მამაკაცი ერთ დღესაც ვერ იცხოვრებს სხვისი ქალის გვერდით. დაბრუნდებიან - გარუჯული კანითა და ზღვის მარილიან  წყალში ნაჩქარევად დამუშავებულნი, ზღვის გარეშე ცხოვრების ვაჟკაცური მზადყოფნით და კავკასიის რკინიგზის სადგურების გავლისას, ზღვიდან დაშორების პარალელურად ფასდაკარგული თავიანთი ბანჯგვლიანი მხრების შემყურე იფიქრებენ, რომ სამხრეთელი გოგონები ძალიან წუნია და ჭირვეულები არიან „ჩორტ პაბერი!..“, ხოლო სომხეთში შემოსვლისას ან იქნებ სწორედ არუსის თვალებში ჩახედვისას იფიქრებენ, რომ სომეხი ქალები, აჰ..., უზომოდ ნაღვლიანნი და ძალიან ტანდაბალნი არიან.

- მაგრამ თვალები!.. ლამაზი თვალები... მათი ბადალი არსად არის!..

და ასე მიაგებენ ლამაზ თვალებს საკადრისს, ლამაზ თვალებში ჩამოირეცხავენ ზღვის მარილსა და სანაპიროს ჭუჭყს, ბედს შეურიგდებიან და მომავალ ზაფხულამდე თავს იმით ინუგეშებენ, რომ არც ისე უაზროა ცხოვრება ზღვისა და სანაპიროს ქალების გარეშე.

უქმროდ, მარტოდ მცხოვრები ქალი ის გასასვლელია, რომლითაც ოჯახური ცხოვრების ყოველდღიური კატასტროფით პანიკამოცული მამაკაცები გარეთ გარბიან, - არუსი მათთვის ხსნის კარი იყო. ყოველშემთხვევაში, მის გარშემომყოფ მამაკაცებისთვის იგი ყველაზე მახლობელი, ცდუნების კარი იყო, რომლის ზღურბლთან მომლოცველთა ნაკლებობა არ იგრძნობოდა. არ იგრძნობოდა იმიტომ, რომ არუსი გულქვა არ იყო და როდესაც უარს ამბობდა, მაამებლად პატიობდა კიდეც უსიტყვო მედუქნესავით - „თქვენ რაც გსურთ, დღეს არ გვაქვს, ხვალ მობრძანდით“. ისინიც მოდიოდნენ ხვალ, ზეგ, წლების მერე... და მისი არჩევანი დაუძრახავი იყო. ის, იმ სოფლელ ქალს არ ჰგავდა, რომელიც ბაზარზე საქონლის გატანის დროს მყიდველს სახეში არ უყურებს - ოღონდ კი როგორმე ძვირად გაყიდოს, ალბათ ამიტომაც მარტო დარჩა, როგორც უდაბნოში კენტი საზამთროს იმედზე მყოფი მწყურვალე, რომელმაც ჯერ საზამთროს გული შეჭამა, მერე დარჩენილი წითელი გამოღრღნა და ბოლოს - ქერქზე გადავიდა... და მაინც, მისი არჩევანი დაუძრახავი იყო.

სხვა რა უნდოდა გოგოს? - სახლი, მოსიყვარულე მეუღლე, ერთი მეორეს ტანსაცმელში გაზრდილი და ერთმანეთის მხარში მდგომი ბავშვები, ცოტაც იღბალი ოჯახში... და ეს წამი, როდესაც თითქოს დადგა, ის თავის ოცნებას გაჰყვა.

გაბედული იყო ბიჭი, გაბედული და ლამაზი. სოფელში სატვირთო მანქანას ისე დააქროლებდა, როგორც უნაგირზე გაზრდილი მხედარი  - სურვილისამებრ ლაგმავდა, უბიძგებდა, ათამაშებდა და ისღა დარჩენოდა, რომ მანქანით ხეზე ასულიყო... მისი სიცილი ულაყის ჭიხვინს ჰგავდა. წელმაგარი და ტანმაღალი იყო, შუბლის სიგანეზე ღრმა ნაჭრილობევი გასდევდა და პირდაპირ გოგოს გულში იჭრებოდა... ამ ტიპის მამაკაცები ბუნებრივი სიკვდილით არ კვდებიან. ასეთი მამაკაცები ასაკოვან ქალებს მჩატედ, გასართობად უყვართ, მათი სიყვარულით ბედნიერდებიან, სიყვარულს იღბლად მიიწერენ, სარგებლობენ და უფრთხილდებიან, მაგრამ ერთ დღესაც ხელიდან უშვებენ, რომ გოგონებმა მათთან მტანჯველი სიყვარული გააბან, რომ მათ კუბოებს პროცესიის ბოლოში შეუმჩნევლად გაჰყვნენ და საფლავზე ერთი მუჭა მიწის მოყრის ღირსნი არ გახადონ, რომ ისინი თავიანთ გულებში დამარხონ და საფლავის სუნი დაგვიანებული ქორწინების სარეცელზე გაიყოლონ.

გოგომ ეს არ იცოდა და რომ სცოდნოდა, მაინც გაჰყვებოდა. წავიდა კიდეც სახლიდან.

თაფლობის თვე გავიდა, თვეებიც გავიდა, ეგონა, რომ წინ დათაფლული ცხოვრება კიდევ იყო. რა თქმა უნდა, ყოველდღიური საზრუნავიც იყო, თუმცა ცოლ-ქმრულ სარეცელს იყოფდნენ და სიყვარულს ფრთას ასხავდნენ... წინ დათაფლული ცხოვრება ჯერ კიდევ იყო.

მაგრამ სხვა თაობა მოდიოდა, ქალთა რაღაც სხვა მოდგმა, ლეღვის ხის ფოთოლჩაცმული, რომლებიც მამაკაცებს მზერით შამფურზე აგებდნენ და თავისი ფასიც იცოდნენ. ამ განსაცდელისგან ის დაუცველი აღმოჩნდა. მისი შენარჩუნება შეუძლებელი იყო. ან როგორ შეინარჩუნებდა მას, ვინც გოგონებს მტანჯველი სიყვარულით უყვარდებათ და ვინც, ასაკში შესულ ქალბატონებს მჩატედ და გასართობად უნდათ.

მეუღლე თანდათანობით წაიყვანეს. დღე იყო, სახლში შუაღამისას მოდიოდა, ღამე იყო და სახლში საერთოდ აღარ მოდიოდა, შემდეგ შორეული რეისები დაიწყო და ერთ დილასაც, ვიღაც ქალთან ერთად სატვირთოს კაბინაში დალეწილი იპოვეს. უპატიო სიკვდილით მოკვდა. ერთი ფასი ჰქონდა შავების ჩაცმას ან არჩაცმას, დარჩენას თუ მამისეულ სახლში დაბრუნებას, საიდანაც, ერთ დროს თავისი ნებით წამოვიდა... უპატივცემულო ქვრივობაში დარჩა, დარდით, გულისტკივილითა და შუბლზე დაღით.

ახალგაზრდა ქვრივს მარტო არ ტოვებენ. მამაკაცებმაც მარტო არ დატოვეს. მამაკაცთა მოდგმის მიმართ ზიზღით განმსჭვალული ქვრივიდან დროებით თავი შორს დაიჭირეს, შორიდან, დახვეწილად, ბინის გადაცვლის საკითხი მოუგვარეს, რამდენიმე კვირის შემდეგ ახალი თანამდებობა მისცეს, დღითიდღე, გლოვიდან ფრთხილად გამოიყვანეს, თითო-თითო ძაფებით ლმობიერების სათუთი აბლაბუდა მოუქსოვეს... და, როდესაც გულისხეთქვამდე მადლიერებით აღსავსე, გულისრევამდე შურისძიებით მთვრალი გონზე მოვიდა - მამაკაცების ტყვე აღოჩნდა.                

და ამის მერე, უკვე იმედდაკარგულმა, უკვე გულგრილმა, ცხოვრება გაატარა ისე, როგორც მათ სურდათ, უხეში ვნებების შტორმში მოყოლილი გემივით, ხან მარჯვნიდან შეახეთქეს, ხან - მარცხნიდან, შემდეგ თავთხელში ჩაეფლო, სიყვარულის მსგავსი ღამეების მონაცვლეობით დღეები მოვიდნენ და წავიდნენ... 

... სასადილოდან სადგურის ბაქანი რამდენიმე ნაბიჯზე იყო. დღეში, ერთი მიმართულებით ოთხი სამგზავრო მატარებელი დადიოდა და ოთხიც - საპირისპიროდ. შავი დღისთვის მცირეოდენი ფული ჰქონდა გადანახული. თან წაიღებდა და ყველაფერ დანარჩენს მიაფურთხებდა, - ცოტა ფული, ერთი ჩემოდანი და თავისი ახალგაზრდობა საკმარისი იქნებოდა... მხოლოდ თავისი ახალგაზრდობაც კი საკმარისი იქნებოდა, რომ ახალი ცხოვრება დაეწყო, მაგრამ...

ახლა უკვე გვიანი იყო. დიდი ხანია გვიანი იყო.

          

 

ყველაზე თბილი ქვეყანა - რუბენ ჰოვსეფიანი (1939-2016)

ცნობილი სომეხი მწერალი, პროზაიკოსი, დრამატურგი და მთარგმნელი

 დაძინებამდე, დედამ ღუმელი ქვანახშირით პირამდე გაავსო, ნაცარი განზრახ ჩატოვა, რომ ცეცხლს დილამდე გაეძლო. ვერ გაძლო. გრძელ, დამუხლულ კვამლსადენს შუაღამის ყინვა და ქარის ღმუილი სახლში შემოჰქონდა, ოთახს უფრო აციებდა, ვიდრე თავად სიცივე. აკანკალებული პაპაჩემი თავის პაპას, პაპის პაპასა და ყველაზე პირველ პაპას ლანძღავდა, ღუმელს უჩიჩხინებდა, რომ ცეცხლი გაეჩაღებინა და აგური გაეთბო, მე კი - თავზე საბანგადაფარებული - ხარხარს ძლივს ვიკავებდი, რადგან იმაზე უფრო სიცილის მომგვრელი სანახაობა რა უნდა ყოფილიყო, ვიდრე თეთრ პერანგსა და ქვედა საცვალში გამოწყობილი მობუზღუნე, მცივანა მოხუცი, რომელიც თავის დიდი ხნის გარდაცვლილ პაპებს ლანძღავდა.

- ვირისთავებო, - ამბობდა ის, - თბილი, მდიდარი, საცხოვრებლად ხელსაყრელი ქვეყნები დატოვეთ და აქ გაჩნდით, შთამომავლობაც აქ შვით, ამ მკაცრზამთრიან მდელოზე. რატომ არ დაფიქრდით, რას ჰგავს თქვენი საქციელი? გემი აგეგოთ, მდინარეები, ზღვები გადაგელახათ და ახალი მიწები გეპოვნათ ან ცხენით, სულაც ფეხით წასულიყავით. სადაც დაიბადეთ, წიწილებიც იქ გამოიყვანეთ. მაშ, ასეთ დიდ ერს, ერთი ჭკვიანი მოგზაური არ უნდა ჰყოლოდა?

- კოლუმბთან ერთად, პაპა, ერთი სომეხი ბერიც იყო, - ვუთხარი მე.

- ის საცოდავი, იმის მაგივრად, რომ კოლუმბს თავად გაძღოლოდა, თვითონ გაჰყვა. არა რაა, შენ რაც გინდა ის თქვი, მე ჩვენს ერს გეოგრაფიის საგანში „ორიანს“ ვუწერ.

პაპამ ღუმელიდან სავსე ტაშტი ნაცარი გამოიღო, ახალი ქვანახშირი შეუკეთა და აგურზე ხელდადებული ელოდებოდა, სითბოს როდის აკრეფდა გამომწვარი თიხა.

- პაპა, - ვუთხარი მე, - ნაზანი წაიყვანე. მართალია, ისე ვერ გაგათბობს, როგორც აგური, მაგრამ აგურივით მაინც არ იყინება.

საბანი გადავიწიე და ჩემს ფეხებთან მოკალათებული მთვლემარე კატა დავანახე.

- მის კრუტუნში დაძინება შეიძლება, რო?

- ძალიანაც კარგად მძინავს.

- ვნახოთ, - პაპა დამთანხმდა და ნაზანი უბეში ჩაიხუტა, - ვცადოთ. ძილში ხომ არ დამჩხაპნის?

- რატომ უნდა დაგჩხაპნოს?

- ვინ იცის, - პაპა მთვლემარე კატასთან ერთად, საბნის ქვეშ შეწვა, - ერთიც ვნახოთ და, ნაზანმა ძილში, სხვა კატებთან ჩხუბი ატეხა.

- მოეფერე, - ვურჩიე მე, - არ შეგეშინდეს, ნაპერწკლებს თუ შენიშნავ. შენ რატომ არ ააგე გემი, მდინარეები, ზღვები რატომ არ გადალახე, ახალი მიწები რატომ არ იპოვნე? ან ცხენით, ფეხით რატომ არ წახვედი? ერთი ციცქნა კუნძული მაინც რომ ყოფილიყო შენს სახელზე.

- მე ვიბრძოდი, - თქვა პაპამ, - მოგზაურობის დრო არ მქონდა.

- ბრძოლით გემოგზაურა.

- ბრძოლით არ მოგზაურობენ, ვირისთავო. ბრძოლით კვდებიან ან ცოცხლობენ. მომაშტერდა...

- დაელაპარაკე, პაპა, თავზე მოეფერე. მაშ ესპანელები, თურქები ბრძოლით როგორ მოგზაურობდნენ?

- შენს მასწავლებელს ჰკითხე. კატას თმები ყალყზე დაუდგა.

- ყურის ქვეშ მოფხანე.

- ვეფხვივით მიღრენს.

- ნაზან, - შევეხმიანე მე, - ჭკვიანად იყავი, ნაზან.

- ვაი... მე შენი პაპის პაპა! - წამოიყვირა პაპამ და საწოლზე წამოჯდა. სიბნელეში, ჰაერში ნაზანის წყვილმა თვალმა გაიელვა, ცოტა ხანში, ეს თვალები უკვე ჩემი საბნის ქვეშ ბრწყინავდნენ. ნაზანი მთელი ტანით კანკალებდა და მოუსვენარი კუდით ფეხებზე მიღიტინებდა.

- ხომ არ დაგჩხაპნა, პაპა?

- სისხლი გამომწოვა, სისხლი... გეგონება, ბევრი სისხლი მქონდეს. სად გაიქცა? შენთან ხომ არ მოვიდა?

- არა, - მოვატყუე მე და გამხეცებულ კატას ფერებით ვამშვიდებდი.

პაპამ ნათურა აანთო, ცოცხს ხელი მოავლო, ღუმელის, საწოლის, კარადის ქვეშ და კუთხეებში მიუსვ-მოუსვა, - სად დაიკარგა, ჰა? სად დაიკარგა ეს უტიფარი მზაკვარი?

- მამა, დაგვაძინე რა, - გვერდითა ოთახიდან მამაჩემის უკმაყოფილო ხმა გაისმა, - შენ დღე გძინავს, ჩვენ კი ღამე დაძინებას არ გვაცლი.

- მოხუცთა თავშესაფარში ჩამაბარეთ და შვებით ამოისუნთქავთ, - ცხვირში ჩაიდუდღუნა პაპამ, - ღამე მშვიდად დაგეძინებათ, დღისითაც ერთი კაცის სამყოფ ულუფას დაზოგავთ. ეგებ, გამდიდრდეთ.

- მოხუცთა თავშესაფარი რა არის, პაპა?

- სახელმწიფო სახლია, თბილი, წყნარი. იქ არც კატაა, არც ძაღლი, მარტო ბებრები არიან. თავის დროზე ჭამენ, საპირფარეშოშიც თავის დროზე დადიან, თავის დროზე იძინებენ და თავის დროზე კვდებიან. კატას შეეხმიანე, გამოვიდეს. შენ მოგისმენს.

- ნაზან, - ჩურჩულით ვეძახი.

- ხმამაღლა, - მიბრძანა პაპამ.

- ფუი! - მამაჩემის ხმა გაისმა, - ეს ხომ სახლი არაა! ჯოჯოხეთის ბაზარია, - ფლოსტების ფრატუნით, ჩვენს ოთახში შემოვიდა და პაპაჩემის წინ დადგა. პირველად შევნიშნე პაპა და მამა ერთმანეთს როგორ ჰგვანან - იგივე მსხვილი ცხვირი, ფართო შუბლი, ფუმფულა თმები და კეთილი თვალები. მარცხენა ყურზე, დაბადებიდანვე გამოზრდილი ბებერაც იგივე ჰქონდათ, რომელიც დღის განმავლობაში, რამდენჯერმე, ხან წითლდებოდა, ხან თეთრდებოდა. ერთი და იგივე თეთრი პერანგ-საცვალი ეცვათ და სიმაღლეც ერთნაირი ჰქონდათ, მაგრამ პაპა უფრო დაბალი მოსჩანდა, რადგან მხრებში ოდნავ მოხრილიყო.

- ნახე! - პაპამ დასისხლიანებული თითი ცხვირწინ  დაუტრიალა, - ნახე, რა ქნა ამ უტიფარმა მზაკვარმა.

- მაშ, მე რატომ არ მკბენენ თითზე? - ჰკითხა მამამ.

- შენ რატომ უნდა გიკბინონ? - გაიკვირვა პაპამ, - შენ გვერდითა ოთახში, ცოლთან ერთად არ გეძინა?

- მეძინა და გამაღვიძე. ამხელა კაცი, ბავშვივით ჭყივი.

- თოვლი და ყინვაც მე გამოვიგონე, გაზაფხული რომ იგვიანებს, ამაშიც მე ვარ დამნაშავე. რა თქმა უნდა, რა თქმა უნდა. მოხუცთა თავშესაფარი... ყველაფერში მე ვარ დამნაშავე. პაპაშენი ვარდაზარი კი უცოდველია, არმენაკიც, ჰოვსეფიც... შენთვის რომ ეკბინა თითზე, შენც იჭყივლებდი...

- ვინ?

- შენ, მეტი ვინ?

- არა, გეკითხები - ვინ? ვის ეკბინა?

- ვინ, ვინ, ვინ... ისევ ძილში ხარ და არ იცი, რას ლაპარაკობ. შავი დღისთვის გადანახული არაყი გექნება, მომიტანე, ჭრილობა დავიმუშაო.

მამა უთქმელად შეტრიალდა და სამზარეულოსკენ წავიდა.

- და ორი ჭიქაც გამოაყოლე, - მიაძახა პაპამ, - კატას შეეხმიანე, ვირისთავო.

- ნაზან, - ოდნავ ხმამაღლა დავიძახე, კატა ფეხებს შორის მოვიმწყვდიე, რომ შემთხვევით, გარეთ არ გამომძვრალიყო და პაპას ხელში არ ჩავარდნოდა. ნაზანისთვის კანკალს უკვე გაევლო, სხეული დაპატარავებოდა, მოშვებულიყო და საცაა, კრუტუნს ამოუშვებდა.

- პაპა, - ფრთხილად ვკითხე, - ნაზანს თუ იპოვი, რას უზამ?

- დანერწყვილ ცხვირ-პირს დავუკოცნი. აბა, შენ რა გეგონა?

- მეგონა, უნდა მიგებეგვა ან გარეთ გაგეგდო.

- მიბეგვა არ აწყენდა, მაგრამ გარეთ როგორ გავაგდებ? დილამდე გარეთ რომ დარჩეს, ძეგლი გახდება. ხომ ნახე, არ ვუთხარი, რომ პური, ყველი და მჟავეც წამოიღე მეთქი. თვითონ მოიფიქრებს?

- მოიფიქრებს, - ვუთხარი, - პირველად ხომ არ არის? მოხარშული ლობიოც გვაქვს და შემწვარი კარტოფილიც.

- მაშინ ადექი, ადექი, - მიბრძანა პაპამ, - ნერწყვის ყლაპვით იხრჩობი და მაინც წევხარ?

ნაზანი რომ არ გამეღვიძებინა, ლოგინიდან ფრთხილად გამოვძვერი, შარვალი, წინდები და ჩუსტები ჩქარ-ჩქარა ჩავიცვი.

ღუმელი უკვე გავარვარებულიყო, ოთახში სითბო იღვრებოდა. კვამლსადენი კვლავ ღმუოდა, მაგრამ ამჯერად, არა ქარისგან, არამედ - ალისგან. ახლა, ალბათ, სახურავზე, გაყინული ბეღურები და ყვავები, სოკოს ფორმის ჩვენს საკვამურს შემოსხდომიან და ყინულივით ცივ და კრიალა ცისკენ სვეტად აღმავალ კვამლში ნაპერწკლებს ითვლიან. ორთქლი ასდის, ალბათ, სახურავსაც, გარგარის, ატმის შიშველ ტოტებს ათბობს და დილამთე თრთვილად იქცევა. დილით კი გამჭვირვალე თრთვილის ქვეშიდან, ხის ფისი აბრჭყვიალდება და ბეღურებს გააგიჟებს.

- პაპა, რატომ არის, რომ ბეღურის ჩანისკარტებული თუთა ყველაზე ტკბილია?

- ბეღურის ნისკარტი თაფლიანია.

მამამ, ღრმა ჭურჭლით, მჟავეში ჩადებული ბლომად კომბოსტო, პომიდორი, კიტრი და წიწაკა მოიტანა, ასევე, მოხარშული ლობიო, ერთი თავი ხახვი, ლავაში, ყველი, არაყი და ორი ჭიქა. მაგიდა გააწყო და ლავაშები ღუმელზე გასაფიცხებლად გადაფინა. ოთახში თონის სურნელი დატრიალდა, მოლურჯო ბოლი ჭერის ქვეშ ღრუბლად გადაიქცა.

- კეთილი დილა გაგვთენებოდეს, - თქვა პაპამ და თავისი წილი არაყი დალია. - სახლში კატაა, - ტუჩების ლოკვით განაგრძო, - სუფთა პირუტყვი. რასაც ჩვენ ვჭამთ, ისიც იმას ჭამს. რაღამ შეაშინა?

მე მჟავე პომიდვრები და კიტრები მოვასუფთავე. მსხვილი, ყვითელი წიწაკები სავსე იყო მჟავე წვენით. წიწაკის ხორციან კანს კბილებით ვჩხვლეტდი, მის მარილიან, მჟავე, მწარე, სურნელოვან წვენს ვსვამდი და ვთვრებოდი იმიტომ, რომ თვრებოდნენ, ასევე, პაპა, მამა. წითური ხახვის თავი, მამამ მუშტის დარტყმით გაჭყლიტა, დააცემინა, მერე მე დავაცემინე, მერე პაპამ და ვიდრე ხახვის სიცხარე ჰაერში დაცურავდა, რიგრიგობით ან ერთდროულად ვაცემინებდით, ვიცრემლებოდით.

- ოხაი! - სიამოვნებისაგან პაპამ მუცელზე ხელი დაიტყაპუნა, - ნაწლავები გამითბა.

- ცხენი მომგვარეთ, - იბღავლა მამამ, - ცხენი მომგვარეთ, რომ გზები დავლაშქრო...

- დაჭედილი, შეკაზმული ცხენი, აგერ, ეზოში ჭიხვინებს, - ამბობს პაპა. - კოლუმბი, მაგელანი, მიკლუხო-მაკლაი, პრჟევალსკი - შენ რომელი ერთი ხარ?

- ეგენი ჭირსაც წაუღია...

- ყოჩაღ! რიგგარეშედ - შენი სადღეგრძელო.

- ისევ გაგიჟდით? - ძლივს გასაგონად გაისმა დედის ხმა.

- ხმა! - დატუქსა პაპამ.

- ხმა! - იღრიალა მამამ და სიმღერა დასცხო, მაგიდის კუთხეზე დოლს უკრავდა.  – „მიჯნური ვარ, მიჯნური, მე შენს მკერდზედ ხალი ვარ, დაგიკოცნი ლამაზ ლოყებს, ჩემი გულის ვარდი ხარ“

- „მიჯნური ვარ, მიჯნური..., - აჰყვა პაპა, - რას დამდგარხარ, ვირისთავო, იცეკვე...

საწოლი ფანჯარასთან მივწიე, ადგილი რომ გათავისუფლებულიყო და ცეკვა დავიწყე. მამა მღეროდა, მაგიდაზე ხელებს ურტყამდა, პაპა ტაშს უკრავდა, შემდეგ ვეღარ მოითმინა და თავადაც საცეკვაოდ გამოვიდა.

- ჰოპ, ჰოპ, ჰოპ!.. - ფრუტუნებდა პაპა, - ეხლა სიხარულისგან მოვკვდები.

- კაცი სიხარულისგან უნდა მოკვდეს, მაშ, როგორ! - დაემოწმა მამა. - დარდისგან კაცის სიკვდილი იქნება? ცხენი მომგვარეთ, ცხენი...

- აი, რა თბილი სახლი გვაქვს, - ამაყად თქვა პაპამ, როცა ოფლმა შუბლი და მკერდი დაუსველა, - შენ კი, ვირისთავო, კუნძული გინდოდა, გემი, თბილი ქვეყნები. ჰოპ, ჰოპ, ჰოპ!..

- თბილი ქვეყნები შენ გინდოდა, - ქოშინით ვუთხარი. - დაგავიწყდა? როგორ ლანძღავდი ვარდაზარს, არმენაკს, ჰოვსეფს.

- ძალიანაც მინდოდა. ძალიანაც ვლანძღავდი. ასაკოვანი ადამიანი ვარ, მეპატიება. შენ რატომღა გინდოდა კუნძული?

- ჩვენი სახლი კუნძული არ არის? - მკითხა მამამ.

- კუნძული რომელია? - ეშხში შევიდა პაპა, - მთელი ქვეყანაა.

- ყველაზე თბილი ქვეყანა, - დაამატა მამამ და ისიც შემოგვიერთდა.

- და ყველაზე მდიდარი, - თქვა პაპამ.

- ნეტაი ჩვენ, რაღა გვიჭირს, - გაისმა დედის ხმა.

- ხმა! - იღრიალა პაპამ.

- ხმა! - იღრიალა მამამ.

ახლა უკვე სამივე ვცეკვავდით - პაპა, მამა, მე. ფეხქვეშ იატაკი ქანაობდა, ველური ცეკვისგან მაგიდა ირყეოდა, ძველი კარადა ჭრიალებდა, არყის ცარიელი ბოთლი დაგორავდა, ახალი დღის სინათლე კი ფანჯრის მინებს მოტმასნოდა და შინ შემოსვლას ვერ ბედავდა.                              

 

სომხურიდან თარგმნა გელა გელაშვილმა

 

 12 აპრილს, ქართველ პოეტსა და რუსთაველის პრემიის ლაურეატ მუხრან მაჭავარიანს, 92 წელი შეუსრულდებოდა. უხრან მაჭავარიანი სოფელ არგვეთში დაიბადა. 1954 წელს, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი დაამთავრა, 1963-1964 წლებში, ჟურნალპიონერის მთავარი რედაქტორი იყო, 1967-1982 წლებში - ჟურნალდილ, 1982 წლიდან კი - ალმანახსაუნჯისმთავარი რედაქტორი.

პირველი ლექსები 1952 წელს, უნივერსიტეტის ლიტერატურული წრის ყოველწლიურ ალმანახპირველ სხივში გამოაქვეყნა, ლექსების პირველი წიგნი კი 1955 წელს გამოსცა. 1958 წელს, გამოვიდა პოეტის ორი კრებული -წითელი მზე და მწვანე ბალახიდასიჩუმე უშენოდ“, რომელიც რუსულად, ევგენი ევტუშენკომ თარგმნა. ამ კრებულისათვის, 1959 წელს, პოეტს ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა VII მსოფლიო ფესტივალის ლაურეატის წოდება მიენიჭა.

1988-დან 1992 წლამდე, მუხრან მაჭავარიანი საქართველოს სსრ მწერალთა კავშირის თავმჯდომარე იყო. 1990-1991 წლებში კი - საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, საარჩევნო ბლოკიდან - მრგვალი მაგიდა - თავისუფალი საქართველო. ამასთან, მუხრან მაჭავარიანს ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე. 1999 -2004 წლებში, საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი იყო პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკიდან - საქართველოს აღორძინება.

2010 წლის 17 მაისს, თბილისში, რუსთაველის თეატრში, პოეტ ფრიდონ ხალვაშის ოთხმოცდამეხუთე წლისთავისადმი მიძღვნილ საღამოზე, სიტყვით გამოდიოდა, როდესაც სცენაზე შეუძლოდ გახდა, წაიქცა და გულის შეტევით, თეატრის დიდ სცენაზე გარდაიცვალა.

 

***

სამშობლოს ჩემსას იშვიათად უგრძვნია შვება, –

საყიალოა თავისობას ის რადგან სხვების.

მას დღემდე ბევრი სისაძაგლე შესძინეს სხვებმა; –

იგია, მოკლედ, საკუთარი სიკარგის მსხვერპლი. …

სულს მივცემ ჩემსას

მე იმას მარტო, –

ვინც საქართველოს

ესწრაფვის ქართულს!

არა ცრუქართულს! –

ნამდვილად ქართულს!

სიტყვითურთ ქართულს! –

საქმითურთ ქართულს!

სულს მივცემ ჩემსას

მე იმას მარტო, –

რომელსაც ვატყობ! –

კოჭებში ვატყობ! –

არის ყველაფრით,

ყოველმხრივ სანდო

და საქართველოს

იმნაირს ნატრობს,

ნატრობს,

როგორსაც

ქართველი

მარტო!

სულს მივცემ ჩემსას

მე იმას მარტო, –

ვინც უწყის:

ტატომ ღაღადჰყო რატომ:

სახელმწიფოთა შორის ერთობას

(ესეც ღვთის ნება არის, ეტყობა!)

სარწმუნოება

არ ჰყოფნის

მარტო!

სულს მივცემ ჩემსას, –

ერთი სიტყვით, –

მე იმას მარტო,

ვინც იცის:

გაჩნდა

ქართველად

რატომ!

 

ვითარცა მტკვარი

მზე ამოდიოდა,

მთვარე ჩადიოდა,

მამალი ჰყიოდა,

კვამლი ადიოდა,

ვიღაცა ტიროდა,

ვიღაცა ჩიოდა,

ვიღაცას შიოდა,

ვიღაცას სციოდა, _

და

დრო

გადიოდა.

ვითარცა ღვინო _

ქვევრიდან

ხაპში _

ხაპიდან

დოქში _

დოქიდან

ჯამში _

ქართული სისხლი,

ქართული სული,

ქართული სიტყვა,

ქართული გული

გადადიოდა

კაციდან კაცში.

გადადიოდა,

გადადიოდა,

გადადიოდა _

და მოდიოდა,

და მოდიოდა,

და მოდიოდა,

და მოდიოდა,

ვითარცა მტკვარი.

გზადაგზა სვამდნენ,

ამღვრევდნენ, ღვრიდნენ,

უღმერთოდ ჰრყვნიდნენ,

უგულოდ ჰყიდდნენ.

და...

მიუხედავად ამისა,

მაინც _

გამოიარა რუსთველის გული,

გამოიარა ვახტანგის გული,

გამოიარა თამარის გული,

გამოიარა სულხანის გული...

და დღეს _

შოთაის ნაქონი სისხლით,

და დღეს _

ვახტანგის ნაქონი სისხლით,

და დღეს –

სულხანის ნაქონი სისხლით,

თბილისის ფართო ქუჩებში დადის:

ლეილა,

ლონდა,

ნათია,

ნანი,

ელისო,

ვაჟა,

გიორგი,

გივი

და...

იარონ!

იარონ!

იარონ!

ამინ!

 

საბა

ორბელიანი ლუდოვიკო მეთოთხმეტესთან

ალოდინეს და... მეთხუთმეტე კაცად შევიდა.

ცამეტი ლუდოვიკო კედლიდან იყურება.

ციცას ეფერება ლუი მეთოთხმეტე.

ხალხს ხმა დაუკარგა მეფის სიყრუემა, _

მეფეს ხალხზე უფრო კატა ეცოდება.

ხელმწიფემ საბას ნაუბარი მოისმინა რა:

_ოჰ... ოჰ... ოჰ... ოჰო! _ თქვა და თითქოს კიდეც ინანა.

მაგრამ ამითი არაფერი გამოვიდა რა

(საბას ხმა როდი წააგავდა კნავილს კატისას);

რაც შეიტანა, _ ისევე ის გამოიტანა

იმ სახელგანთქმულ ვერსალიდან ელჩმან ქართლისამ.

_ წვიმა არ არი! _

საბას კაბა დაუსველა რამ?!

_ თოვლი არ არი! _

საბას თავი გაუთეთრა რამ?!

_ ყინვა არ არი! _

სულხან-საბას აკანკალებს რა?

_ რამ დაასველა?!

_ რამ დაათეთრა?!

_ რა აკანკალებს?!

საქართველოა

მისთვის:

წვიმაც,

თოვლიც და ყინვაც!...

... მზე ეთხოვება ალბათ ახლა ტურფა ტანძიას...

ეს სიცხადეა, სულხან-საბავ, თუ ფანტაზია?!

დედის ცრემლები ყაყაჩოს და ბალახებს აწვიმს, _

ალვის ჩეროში სტირის დედა შვილს მოტაცებულს, _

სტამბოლში შვილი დედას სტირის, _ ჰყიდიან ყმაწვილს

(სჭვრეტენ ჯვარის წინ წმინდა ნინოს _ მუხლზე დაცემულს).

_ რამდენს აფასებ მაგ პატარას? _ ჰკითხა სპარსულად

საბამ სპარსელს და მოუთმენლად ელოდა პასუხს.

_ უი, ქართველი მეგონა და სპარსი ყოფილა! _

წარმოსთქვა ბალღმა, ყური მოჰკრა რა საბას სპარსულს.

_ არა პატარავ, ქართველი ვარ, ქართველი, გესმის?!

_ უი, დედასთან წამიყვანე, წამიყვან, ძია?...

საბას ცრემლები მოეძალა, _ ატირდა კაცი, _

თავის ბალღობა გაახსენდა, თავის ტანძია.

ვით ეს ყმაწვილი _ საქართველოც ასე მცირეა,

საქართველოსაც, ვით ამ ყმაწვილს, ასე ჰყიდიან...

საფრანგეთს ვთხოვოთ: გვიშველისო, _ სასაცილოა!

შენი ვახტანგი ლუდოვიკოს ფეხზე ჰკიდია.

ასე ფიქრობდა სულხან-საბა ხელჯოხიანი.

მხარდამხარ საბას ის პაწია ბიჭი მოსდევსდა...

_ მოგწყინდა განა უნაყოფოდ, ელჩო, ყიალი?! _

გულს ნუ გაიტეხ! _ მუხა კვლავაც შეიმოსება!

 

შენი სიცოცხლე ...

შენი სიცოცხლე, შენი ნაბიჯი,

მე შემაყვარა შენმა სარკმელმა

მე მიხარია - შენ რომ არსებობ

ვისი ხარ, -

ეს რა ჩემი საქმეა!

შენით თენდება, შენით ღამდება,

შენი ვარ, შენთან მინდა ხელახლა!

შენა ხარ -

რაც მე გამეხარდება!

რაც მეწყინება -

ისიც შენა ხარ!