ეკონომიკა - ვერსია - ვერსია http://www.versia.ge Sat, 20 Jul 2019 02:44:10 +0400 Joomla! - Open Source Content Management en-gb ბიზნესმენების ათპუნქტიანი გეგმა, რომელიც ქართულ ტურიზმს გადაარჩენს http://www.versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6252-ბიზნესმენების-ათპუნქტიანი-გეგმა,-რომელიც-ქართულ-ტურიზმს-გადაარჩენს.html http://www.versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6252-ბიზნესმენების-ათპუნქტიანი-გეგმა,-რომელიც-ქართულ-ტურიზმს-გადაარჩენს.html

„მთავრობა ხართ, თუ ოპოზიცია, თქვენთვის იჩხუბეთ და ჩვენ გვაცადოთ საქმის კეთება!“ _ რა შეცვალა "გავრილოვის ღამემ" ტურიზმის სექტორში და რა მოჰყვა გაბუნიას მიერ პუტინის გინებას

,,სავსე თვითმფრინავი, 95% რუსები. ფრენა: თბილისი-მინსკი, შემდეგ მოსკოვი, ან სანკტ-პეტერბურგი. საქართველო სტუმართმოყვარე და დაუვიწყარია! პირდაპირი ავიამიმოსვლა თბილისთან ახლა არაა, მაგრამ ფრენების უამრავი, ალტერნატიული ვარიანტი არსებობს. 

რუსები, რომლებსაც გადაწყვეტილებების დამოუკიდებლად მიღება შეუძლიათ და საკუთარი ცხოვრების მართვას არ ანდობენ მედიასა და პოლიტიკოსებს, სიამოვნებით ისვენებენ საქართველოში. და რას აკეთებთ თქვენ? #შპენდყოურსუმმერინგეორგია'', _ ესაა ერთ-ერთი, რუსული ტურისტული კომპანიის წარმომადგენლის, დინა პარიჟსკაიას პოსტი, რომელიც 15 ივლისს, სოციალურ ქსელში გამოაქვეყნა. 

დიახ, ,,გავრილოვის ღამისა'' და ტელეკომპანია ,,რუსთავი 2''-ის წამყვანის, გიორგი გაბუნიას უცენზურო გამოსვლის შემდეგ, თბილისის აეროპორტში, მინსკის გავლით, რუსი ტურისტებით სავსე თვითმფრინავი დაეშვა.

 

საქართველოში ტურიზმის განვითარებას და ზოგადად, ამ სექტორს პრობლემები ისედაც არ აკლდა. ხალხი მომსახურების დაბალ ხარისხსა და მაღალ ფასებს უჩიოდა. ტურისტული სეზონისთვის (ზამთრისა და ზაფხულის კურორტების ჩათვლით) დამახასიათებელი შავი იუმორიც გვქონდა _ აი, ის, საქართველოში დასვენების ფასად, ევროტურს რომ თავისუფლად დაგეგმავდით და შოპინგისთვისაც დაგრჩებოდათ თანხა, თუმცა პრობლემების მიუხედავად, სექტორი დინჯად, მაგრამ საკმაოდ სწრაფად იზრდება და სერვისიც ნელ-ნელა იხვეწება. 

მოკლედ, ყველაფერ ამას წელს საკმაოდ სერიოზული პოლიტიკური პრობლემები დაემატა. 

ჯერ იყო და, 20 ივნისის ,,გავრილოვის ღამის'' შემდეგ, რუსეთის პრეზიდენტმა, ვლადიმერ პუტინმა საქართველოში ავიარეისებზე ემბარგო დააწესა ანუ მარტივად რომ ვთქვათ, 21 ივნისს, რუსულ ავიაკომპანიებს 8 ივლისიდან, მოსკოვიდან თბილისში და პირიქით, ფრენები აუკრძალა. ამის მიუხედავად, რამდენიმე დღეში, სოციალურ ქსელში, რამდენიმე ახალგაზრდის ინიციატივით, გაჩნდა ჰაშთეგი ,,გაატარე ზაფხული საქართველოში'' _ #შპენდყოურსუმმერინგეორგია. 

ამ მართლაც საინტერესო და შესანიშნავი წამოწყების არსი ისაა, რომ ცნობილი და უცნობი ადამიანები მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან, საკუთარ მეგობრებს, ახლობლებსა და ნაცნობ-უცნობებს მოუწოდებენ, ზაფხული საქართველოში გაატარონ. 

მეტიც, ცნობილი ქართველებიც აპირებენ, ერთი ან ორი კვირა საქართველოს სხვადასხვა კურორტზე დაისვენონ და მეგობრებსაც იგივეს მოუწოდებენ. 

მოკლედ, პიარკამპანია ,,ამოიქოქა'' და რუსთაველზე, ანტისაოკუპაციო აქციების პარალელურად, ,,გაატარე ზაფხული საქართველოში'' იმდენად გააქტიურდა, რომ არცერთ რუს ტურისტს თუ ტურისტულ ორგანიზაციას, მათ შორის, დსთ-ს ქვეყნებიდანაც, საქართველოში ჯავშანი არ გაუუქმებია. 

სასიხარულო და საამაყო ეიფორია ხანმოკლე აღმოჩნდა. ,,გავრილოვის ღამიდან'' ორი კვირის შემდეგ, 7 ივლისს, სამაუწყებლო კომპანია ,,რუსთავი 2''-ის პირდაპირ ეთერში, გიორგი გაბუნიამ რუსეთის პრეზიდენტს, მისსავე ენაზე აგინა. 

,,ვერსიის'' წინა ნომერში უკვე დავწერე, რომ ეს იყო უხამსი და მდარე ხარისხის პერფორმანსი, მაგრამ პრობლემა გაცილებით ღრმა და მწვავე აღმოჩნდა. 8 ივლისიდან, რუსმა და ყაზახმა ტურისტებმა, ერთმანეთის მიყოლებით, საქართველოს სხვადასხვა სასტუმროებში ჯავშნები გააუქმეს... 

ისევ ემბარგოს ანუ ფრენების აკრძალვას დავუბრუნდეთ. პრინციპში, რუსეთისგან ემბარგო არ გვიკვირს, რადგან 2006 წლის ცივი და უხვთოვლიანი ზამთარი ჯერ კიდევ მწარედ გვახსოვს _ შუა იანვარში გაზი რომ გადაგვიკეტა ჩრდილოელმა მეზობელმა და მეგობარმა აზერბაიჯანმა გაგვიმართა ხელი. 

ამას 2007 წელი და რუსეთში აკრძალული ქართული ღვინო, მინერალური წყლები და სხვა სახის პროდუქცია მოჰყვა. 

მოკლედ, ბაზრების დივერსიფიკაციის თემა მძიმედ და ნელ-ნელა, მაგრამ ავად თუ კარგად, მაინც აითვისა ქართულმა ბიზნესმა. სხვათა შორის, რუსეთის ბაზარზე არ, ან ვერ ჩამოკიდების თემაც საკმაოდ მტკივნეულია და ევროპასთან, თუნდაც ჩინეთთან თავისუფალი სავაჭრო რეჟიმების მიუხედავად, არცთუ მარტივია, როგორც ერთი შეხედვით ჩანს. 

ჩვენ, ჟურნალისტები, პოლიტიკოსებს ხშირად ვსაყვედურობთ ხოლმე მოკლე მეხსიერებას, მაგრამ ბიზნესს მეხსიერების პრობლემა არ აქვს, მით უმეტეს, თუ ამ პრობლემის ძირი პოლიტიკურია. უფრო გასაგებად რომ ავხსნა, ევროპისა და ჩინეთის ბაზრები კი არის ღია და თავისუფალი, მაგრამ ამ თავისუფლებასაც თავისი ფასი აქვს _ ესაა საერთაშორისო სტანდარტი, დაწესებული კვოტა ანუ პროდუქციის ლიმიტირებული რაოდენობა და ბევრი ნიუანსი, რაზეც წლების განმავლობაში, ,,ვერსიაში'' არაერთხელ გაგვიმახვილებია ყურადღება. 

ამ პრობლემათაგან უმთავრესი და ყველაზე მტკივნეული, სწორედ საექსპორტო პროდუქციის ლიმიტია, თორემ არავის აქვს ,,ჯვარი დაწერილი'' რუსეთის ბაზარზე და დიდი სიამოვნებით გაიტანენ საკუთარ პროდუქციას ,,ევროპებსა'' და ,,ამერიკებში''. 

სიტყვა გამიგრძელდა, მაგრამ ბაზრების დივერსიფიკაცია ტურიზმსაც ეხება, იგივე ,,გავრილოვის ღამის'' შემდეგ, ისეთი ,,ყოვლისმცოდნენიც'' გამოჩნდნენ, რომლებმაც ტურიზმის სექტორის წარმომადგენლებს უსაყვედურეს კიდეც _ აბა, რა ეგონათ, მხოლოდ რუს ტურისტებზე რომ იყვნენ დამოკიდებულნიო. 20 ივნისის შემდეგ, ამ თემაზე იმდენი სიბრიყვე და სისულელე მოვისმინე და წავიკითხე, ყველას განხილვა შორს წაგვიყვანს. ამ სტატიით კი შევეცდები, მავანთ ავუხსნა, რომ სწორედ, ტურიზმის სექტორში დასაქმებულებს სურთ ბაზრების დივერსიფიკაცია და ამაში ხელისუფლების დახმარებას ითხოვენ, თუმცა ვიდრე საქართველოს სასტუმროებისა და რესტორნების ფედერაციის დამფუძნებელთან, შალვა ალავერდაშვილთან ინტერვიუს შემოგთავაზებთ, სოციალურ ქსელში გამოქვეყნებული მისივე პოსტი უნდა გაგიზიაროთ, რომელიც 8 ივლისს, გიორგი გაბუნიას ცნობილი მონოლოგის მეორე დღეს დაწერა: 

,,ყველას კარგად გვახსოვს, როგორ დაიწყო 2019 წელი. ჯერ ვირუსების გამო, საკმაოდ დიდი ზარალი ნახა ტურიზმის სექტორმა, მერე თითქოს ფეხზე წამოდგომა დავიწყეთ, მაისმა იანვარი დააბალანსა, ივნისი უკვე თებერვალს ავსებდა და მერე მოხდა გავრილოვი. ეს ის თემაა, როცა მტყუან-მართალი ისტორიამ უნდა გამოაჩინოს. ჩვენ, ყველამ ერთად დავიწყეთ 24-საათიანი მუშაობა, რომ არ მივსულიყავით იმ შედეგამდე, რაც ციფრებით, მინუს 2 მილიარდ ლარს უდრის. ცოტა რაღაცები გამოვასწორეთ, ცოტა მეტი ადამიანი დავარწმუნეთ იმაში, რომ მაინც საქართველოში დაესვენათ, ყველამ ერთად დავიჯერეთ, რომ შეგვიძლია არ დავნებდეთ და ჩვენი შრომა შედეგს გამოიღებს და მერე იყო გუშინდელი განცხადება. დღეს დილიდან, უკვე აღარც გვეკონტაქტებიან, უბრალოდ, გვიუქმებენ ჯავშნებს. 

არ ვართ ჩვენ არავისტები, ჩვენ საქართველოისტები ვართ, ამ ქვეყნისთვის ვმუშაობთ, უამრავ გადასახადებს ვიხდით ბიუჯეტში და ვცდილობთ, აქ ჩამოსული სტუმარი ბედნიერი გავუშვათ, ვცდილობთ, ყველაფერ ქართულს მაქსიმალური პოპულარუზაცია გავუკეთოდ, ვცდილობთ, მაქსიმალურად შევუწყოთ ხელი ქართულ წარმოებებს და რაც შეიძლება, მეტი ქართული პროდუქცია შევიძინოთ და ა.შ. 

მოკლედ, მთავრობა ხართ, თუ ოპოზიცია, იქნებ, თქვენთვის იჩხუბოთ ერთმანეთში და ჩვენ გვაცადოთ საქმის კეთება და გპირდებით, ორივეს შეგინახავთ, ორივეს გეყოფათ ჩვენი გადახდილი გადასახადები, ორივე კარგად იქნებით, თუ ჩვენ დაგვაცდით ბიზნესის წარმოებას და თქვენს პარტიულ ვნებებს ნუ გადააყოლებთ ქვეყანას!''

ახლა კი, დაპირებული ინტერვიუ შალვა ალავერდაშვილთან: 

_ შალვა, ტურიზმის სექტორში რა ვითარებაა? 

_ მაქსიმალურად გადასულები ვართ ბაზრების დივერსიფიკაციაზე ანუ სხვა ბაზრებიდან სტუმრების შემოყვანაზე ვმუშაობთ. გარდა ამისა, 15 ივლისს, ერთ-ერთმა რუსულმა ტურისტულმა კომპანიამ საქართველოში რუსი ტურისტები ბელორუსიის გავლით ჩამოიყვანა, თუმცა რუსეთსა და პოსტ-საბჭოთა ქვეყნებიდან, ძირითადად ყაზახეთიდან, ტურისტების რაოდენობა საკმაოდ შემცირდა. 

_ ბაზრების დივერსიფიკაციაში კონკრეტულად რომელ ქვეყნებს გულისხმობთ? 

_ მართალია, ტურისტულ კომპანიას არ წარმოვადგენ, სასტუმროებისა და რესტორნების ქსელის სახელით ვსაუბრობ, მაგრამ გადავერთეთ იმ ქვეყნებზე, საიდანაც შეგვიძლია მეტი ტურისტი შემოვიყვანოთ. ონლაინ-გვერდის booking.com-ის საშუალებით ბევრი ჯავშანი შემოგვდის, განსაკუთრებით ტურისტული კომპანიებიც გააქტიურდნენ. 

რაც შეეხება ალტერნატიულ ბაზრებს, ესაა არაბეთი და ინდოეთი. სხვათა შორის, მთავრობის წარმომადგენლებსაც ვთხოვე, რომ ამ ქვეყნებთან სავიზო და სასაზღვრო პროცედურები გავამარტივოთ, განსაკუთრებით ინდოეთთან. ეს იმიტომ, რომ მართალია, ინდოელ ტურისტებს ვაძლევთ ვიზებს, მაგრამ ხშირ შემთხვევაში, ვიზიან მოქალაქეებს თბილისის აეროპორტიდან უკან ვაბრუნებთ. შესაბამისად, ვთხოვ ხელისუფლებას, რომ თუ ვიზას ვაძლევთ, უკან ნუ გავაბრუნებთ, მაგრამ თუ დასაბრუნებელია, ვიზას ნუღარ მივცემთ-თქო. 

_ 21 ივნისიდან, ინტენსიურ შეხვედრებს მართავთ ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროში. რა კონკრეტული შედეგი მოჰყვა, ან მოჰყვება ამ კომუნიკაციას? 

_ დიახ, ასეა და ათპუნქტიანი გეგმაც შევთავაზეთ ხელისუფლებას. ახლა ველოდებით, რომ ამ ათიდან რამდენიმე მნიშვნელოვანი პუნქტი მაინც შესრულდეს. მაგალითად, ამ კრიზისშიც კი, ჩვენ, ტურიზმის სექტორის წარმომადგენლები ხელისუფლებას ვთხოვთ, booking.com-ის პრობლემა მაინც მოაგვარონ. 

_ რას გულისხმობთ? 

_ booking.com-ზე რომ შეხვალთ, ნახავთ, რომ აფხაზეთი ცალკე, დამოუკიდებელ ქვეყანადაა აღიარებული. ხელისუფლებას ვთხოვთ, რომ ჰოლანდიის საელჩოს ოფიციალური ნოტა გაუგზავნოს, რათა booking.com-დან აფხაზეთი ამოიღოს, რადგან ის საქართველოს ნაწილია. ამას არც ფული სჭირდება და არც _ სხვა დამატებითი სამუშაო, უბრალოდ, საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ჰოლანდიის საელჩოში სპეციალური ნოტა უნდა გააგზავნოს, რათა ამ ვებ-გვერდზე აფხაზეთი ცალკე სახელმწიფოდ არ იყოს გამოტანილი. 

_ ათპუნქტიანი გეგმა ,,გავრილოვის ღამის'' შემდეგ შესთავაზეთ ხელისუფლებას. კონკრეტულად, რას ითხოვთ მთავრობისგან? 

_ ერთ-ერთი ძირითადი პუნქტი ისაა, რომ ახლომდებარე აეროპორტებში, მაგალითად, ერევანში, ბაქოსა და ტრაპზონში დავაყენოთ უფასო, ე.წ შატლები, რომლებიც საქართველოში მარტივად შემოიყვანს რუს ტურისტებს. 

ასევე, იმ ქვეყნებიდან, სადაც მაღალი შეგნების დონეა, იგივე ბალტიისპირეთის ქვეყნებს ვგულისხმობ, რომელთა მოქალაქეებმაც საქართველოში ჩამოსვლის მზადყოფნა გამოთქვეს, დამატებითი, ჩარტერული რეისები უნდა დავნიშნოთ, თუმცა ბალტიისპირეთის ქვეყნების გარდა, იგივე შეიძლება ვთქვათ უკრაინასა და ყაზახეთზეც, საიდანაც ნამდვილად შეიძლება, რომ ტურისტული ნაკადები გაიზარდოს, თუ დამატებით ჩარტერებს დავნიშნავთ. 

ასე გაცილებით მეტ ტურისტს ჩამოვიყვანთ საქართველოში და რეალურად დავეხმარებით სექტორს, რომელიც საკმაოდ რთულ მდგომარეობაშია. 

მეტიც, ამგვარი მიდგომით, გრძელვადიან პერპექტივაში, მეტ დადებით შედეგს მივიღებთ და მომსახურების ხარისხიც გაიზრდება, თუმცა ფაქტია _ ამჟამად, სექტორი საკმაოდ ცუდ მდგომარეობაშია. 

დაყოვნების დრო არაა, გადაწყვეტილებები სწრაფად უნდა მივიღოთ! 

სხვათა შორის, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროში დაგვპირდნენ, რომ ოფიციალურ განცხადებას მიმდინარე კვირაში გააკეთებდნენ და ჩვენს ათპუნქტიან გეგმა-შეთავაზებაზე, სწორედ მათ განცხადებას ველოდებით. 

P.s. როგორც ხედავთ, ბიზნესი თვითონ ეძებს გზებს პრობლემის მოსაგვარებლად და ხელისუფლებას სიტუაციის განმუხტვისა, თუ ვითარების უკეთეს კალაპოტში ჩასაგდებად, ათპუნქტიანი გეგმის სახით, გამზადებულ რეცეპტსაც სთავაზობს. ახლა ჯერი ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროზეა, კონკრეტულად კი, მინისტრ ნათია თურნავაზე, რომელიც ჩვენი რესპოდენტის მსგავსად, 21 ივნისიდან მოყოლებული დღემდე, ინტენსიურად ხვდება ტურიზმის სექტორის წარმომადგენლებს, ისმენს მათ პრობლემებს და თავის მხრივ, ხელისუფლების სახელით, სიტუაციის დარეგულირების პირობასაც დებს. 

წიწილებს შემოდგომაზე ითვლიან, ჰოდა, იქამდე არცთუ შორია, სულ რაღაც ერთი თვე დარჩა და ვნახოთ, რას, ან როგორ მოაგვარებს ხელისუფლება _ მარტივად რომ ვთქვათ, დაველოდოთ, როგორ ჩამოირეცხავს ,,გავრილოვის ღამის'' სირცხვილს. 

ისე, ობიექტურობისთვის უნდა ვთქვათ, რომ მთავრობამ კრიზისში გადასული ამ სირცხვილის პოლიტიკური ფასი უკვე გადაიხადა _ საქართველოს პარლამენტის ექსთავმჯდომარის, ირაკლი კობახიძისა და რუსი დეპუტატის ქართველი კოლეგის, ზაქარია ქუცნაშვილის შეწირვის სახით. 

პოლიტიკურ ფასზე ძვირი კი ამ კრიზისის ეკონომიკური ნაწილი ჯდება _ ერთი მერცხლის ჭიკჭიკი რომ გაზაფხულს ვერ მოიყვანს, ქართველებმა ეს კარგად ვიცით, ამიტომ თითო-ოროლა, თუნდაც საქართველოს მოყვარული და ჩვენი გულშემატკივარი რუსი ტურისტის არგადადებული შვებულება, შემოდგომაზე პოზიტიურ შედეგს ანუ კარგ სტატისტიკურ მაჩვენებლებს ვერ მოგვცემს. 

მეტი ძალისხმევაა საჭირო და სწორედ აქ სჭირდება ბიზნესს მახვილგონიერება, ხოლო ხელისუფლებას _ კეთილი ნების გამოჩენა. 

მინდა, ეს სტატია პოზიტიური ამბით დავასრულო: შალვა ალავერდაშვილმა მითხრა, რომ პუტინის ემბარგოსა და გაბუნიას გინების მიუხედავად, ერთ-ერთ რუსულ ტურ-ოპერატორს, რომელმაც ,,გავრილოვის ღამემდე'' ბევრად ადრე, მიმდინარე წლის ოქტომბრისთვის, საქართველოს სასტუმროებში, ჯამში 400 ნომერი შეიძინა, ჯავშანი არ გაუუქმებია, თან დააყოლა, სხვა, ალტერნატიულ გზებს გამონახავენ და ჩვენს ქვეყანაში აუცილებლად ჩამოვლენო...

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 17 Jul 2019 13:01:51 +0400
ჰაერის დაბინძურების შემზარავი სტატისტიკა http://www.versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6243-ჰაერის-დაბინძურების-შემზარავი-სტატისტიკა.html http://www.versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6243-ჰაერის-დაბინძურების-შემზარავი-სტატისტიკა.html

როგორ ებრძვის მსოფლიო ჰაერის დაბინძურებით გამოწვეულ სიკვდილიანობას და რატომ დაიმსახურა ქართულმა პრაქტიკამ ევროპის 15 ქვეყნის აუდიტორების მოწონება

ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურება მთელ მსოფლიოში ყველაზე დიდი გარემოსდაცვითი რისკია. მეტიც, ჰაერის დაბინძურება სიკვდილიანობისა და ავადობის მთავარი მიზეზია. უმაღლესი აუდიტორული ორგანოები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ქმედითი და ხარჯთეფექტიანი პოლიტიკის განხორციელებაში. ამ მიზნით, ევროკავშირის წევრი და არაწევრი ქვეყნების (ჯამში, 15 ქვეყანა) უმაღლესმა აუდიტორულმა ორგანოებმა ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის კომპლექსური აუდიტი განახოციელეს. ვნახოთ, რა ძირითადი პრობლემები გამოკვეთეს ალბანეთის, ბულგარეთის, ესტონეთის, საქართველოს, უნგრეთის, ისრაელის, კოსოვოს, მოლდოვას, პოლონეთის, რუმინეთის, სლოვაკეთის, ესპანეთის, შვეიცარიის, ჩრდილოეთ მაკედონიის და ნიდერლანდების უმაღლესმა აუდიტორულმა ორგანოებმა. 

ჰაერის დაბინძურების პრობლემის გლობალურობიდან გამომდინარე, ერთობლივ აუდიტში მონაწილე 15-ვე ქვეყნის აუდიტორებმა საუკეთესო პრაქტიკის მქონე ქვეყნების მაგალითების გაზიარება გადაწყვიტეს. სხვათა შორის, ელექტრონული მანქანების გამოყენების წახალისების სახელმწიფო პროგრამით, საუკეთესო ქვეყნების ჩამონათვალში, საქართველოც მოხვდა.

 

ძირითადი პრობლემა 

2018 წლის ოქტომბერ-ნოემბერში, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ, ჰაერის დაბინძურებისა და ჯანდაცვის საკითხებთან დაკავშირებით, გლობალური კონფერენცია გამართა. გაირკვა, რომ მსოფლიოში, ჰაერის დაბინძურება ყოველი მე-9 ადამიანის გარდაცვალების მიზეზია; მსოფლიოში 10 ადამიანიდან, ყოველი 9 დიდი ოდენობით დამბინძურებლების შემცველ ჰაერს სუნთქავს; ინსულტით გარდაცვალების 24%, ჰაერის დაბინძურებითაა გამოწვეული _ ჰაერის დაბინძურების გამო, ყოველწლიურად, 1.4 მილიონი კვდება ინსულტით; ჰაერის დაბინძურება იწვევს გულის დაავადებით სიკვდილიანობის 25%-ს _ ყოველწლიურად, 2.4 მილიონი ადამიანი კვდება გულის დაავადებით; ფილტვის დაავადებათა ყველა შემთხვევისა და ფილტვის სიმსივნით გამოწვეული სიკვდილის 43%, ჰაერის დაბინძურებითაა განპირობებული _ ყოველწლიურად, 1.8 მილიონი ადამიანი კვდება ფილტვის დაავადებითა და ფილტვის სიმსივნით. 

სტატისტიკა, მართლაც, შემზარავია და ამიტომ გასაკვირი არაა, რომ ევროკავშირის წევრი და თუნდაც არაწევრი ქვეყნების მთავრობებმა ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების შესამცირებლად ქმედითი ნაბიჯები უნდა გადადგან. 

ამ მხრივ, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ამა თუ იმ ქვეყნის უმაღლესი აუდიტორული ორგანოს ფუნქცია და როლი. ევროკავშირის წევრი და არაწევრი 15 ქვეყნის მთავრობების საქმიანობის შესახებ ინფორმაციის შესაგროვებლად და შესაფასებლად, ამ ქვეყნების უმაღლესმა აუდიტორულმა ორგანოებმა აუდიტის საერთო ფორმატი, ძირითადი და დამხმარე კითხვები შეიმუშავეს. ერთობლივ აუდიტში მონაწილე 15 ქვეყნიდან, რვა _ ბულგარეთი, ესტონეთი, უნგრეთი, პოლონეთი, რუმინეთი, სლოვაკეთი, ესპანეთი და ნიდერლანდები, ეცვროკავშირის წევრი სახელმწიფოა. შემდეგი შვიდი ქვეყანა _ ალბანეთი, საქართველო, ისრაელი, კოსოვო, ჩრდილოეთ მაკედონია, მოლდოვა და შვეიცარია ევროკავშირის არაწევრი ქვეყნებია. 

ერთობლივი აუდიტის მიზანია, შეფასდეს, თუ როგორ ხორციელდება ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის შესახებ პოლიტიკა და პრაქტიკული ქმედებები იმ ქვეყნებში, სადაც ამ ტიპის აუდიტი განხორციელდა. გაირკვა, რომ 15-დან, 8 ქვეყნის უმაღლესმა აუდიტორულმა ორგანომ, თავისი ქვეყნის მთავრობის მიერ განხორციელებული ზომების ეფექტიანობისა და პროდუქტიულობის შეფასება ვერ შეძლო. 

ცალკეულ შემთხვევაში ამის მიზეზი ის იყო, რომ ქვეყანას დამტკიცებული არ ჰქონდა სათანადო პოლიტიკა, არ იყო განსაზღვრული შეფასების კრიტერიუმები, ან მონიტორინგის ინფორმაცია არ იყო ადეკვატური. დანარჩენი 7 ქვეყნის უმაღლესმა აუდიტორულმა ორგანომ გამოავლინა, რომ მათი ქვეყნების მთავრობების მიერ განხორციელებული ქმედებები, მხოლოდ ნაწილობრივ იყო ეფექტიანი. 

ამ ქვეყნების მთავრობებმა საკმარისად პრიორიტეტულად არ მიიჩნიეს ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების პრობლემა, რამაც შესაბამისი გავლენა მოახდინა ადამიანის ჯანმრთელობაზე. ქვეყნებს შორის გამოვლენილი განსხვავებების მიუხედავად, 15 ქვეყნის აუდიტორებმა დაასკვნეს, რომ შესაბამისი ქვეყნების მთავრობებმა (ესტონეთის გარდა), ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის გასაუმჯობესებლად საკმარისი ზომები არ განახორციელეს. 

,,აუდიტში მონაწილე ქვეყნების უმრავლესობა ვერ იცავს ეროვნულ და საერთაშორისო სტანდარტების მოთხოვნებს და მათთან ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურება კვლავ აღემატება დადგენილ ლიმიტებს, ან ზღვრულ ოდენობებს; ყველა ქვეყანას არ აქვს დამტკიცებული ეროვნული პოლიტიკა და შესაბამისად, არ აქვს განსაზღვრული შეფასების კრიტერიუმები; არ არსებობს კოორდინაცია სუბიექტებსა და დარგობრივ პოლიტიკას შორის; მთავრობები არ ფლობენ სრულ ინფორმაციას იმის შესახებ, თუ რა ბიუჯეტია საჭირო გარემოსდაცვითი ღონისძიებების განსახორციელებლად; იმ ქვეყნებში, სადაც გამოყოფილია ბიუჯეტი, ყოველთვის საკმარისი არაა; მონიტორინგის სისტემები ყოველთვის არ მუშაობს გამართულად; არსებობს საზოგადოების ინფორმირების გაუმჯობესების შესაძლებლობა'', _ ვკითხულობთ ერთობლივი აუდიტის დასკვნაში. 

სანქციები და მათი ეფექტურობა 

ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოები ვალდებულნი არიან, ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის შესახებ დირექტივა აღასრულონ. შეუსაბამობის შემთხვევაში, ევროკომისია უფლებამოსილია, სამართლებრივი ზომები მიიღოს და ამ ქვეყნის წინააღმდეგ ევროპის სასამართლოში საქმე აღძრას. 

,,ამის მიუხედავად, ევროპის აუდიტორთა სასამართლომ დაასკვნა, რომ კომისია შეზღუდულია წევრი სახელმწიფოების მუშაობის მონიტორინგში. ევროკომისიის მიერ, წევრი სახელმწიფოს მიმართ სამართლებრივი ზომების მიღებისა და მისი პოზიციის განმამტკიცებელი სასამართლო განჩინებების მიუხედავად, ქვეყნები ხშირად არღვევენ ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის ლიმიტებს'', _ აღნიშნულია ერთობლივი აუდიტის დასკვნაში. 

ჩრდილოეთ მაკედონიის უმაღლესმა აუდიტორულმა ორგანომ დაასკვნა, რომ ევროკავშირის დონეზე, ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის შესახებ განსაზღვრული პოლიტიკის მიზნებთან შეუსაბამობისათვის, ჩრდილოეთ მაკედონიას სანქციები არ დაკისრებია. მეტიც, სანქციები არც ეროვნულ და არც ადგილობრივ დონეებზე არ გამოუყენებიათ. იმის გამო, რომ ფულადი ჯარიმა არ არსებობს, ძალიან შენელებულია ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის დაცვის გეგმების განხორციელების პროცესი. ეს საფრთხეს უქმნის მთავრობის მიერ განსაზღვრული მიზნების მიღწევას, ჰაერის დაბინძურების პრობლემის მოგვარებასა და დაბინძურების ახალი წყაროების აღკვეთას. 

ბულგარეთის უმაღლესმა აუდიტორულმა ორგანომ დაასკვნა, რომ სხვადასხვა ცენტრალური და ადგილობრივი ორგანოები, ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის გაუმჯობესებაში მონაწილეობენ. თუმცა ამ ქვეყნის გარემოს დაცვისა და წყლის რესურსების მინისტრმა, მერებსა და სხვა ოფიციალურ პირებს, რომლებმაც ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის გასაუმჯობესებელი პროგრამები არ შეიმუშავეს, ჯარიმები მაინც არ დააკისრა. 

რუმინეთის უმაღლესი აუდიტორული ორგანოს განცხადებით, გარემოსდაცვითი გადასახადები დაწესდა, როგორც გარემოსდაცვითი პოლიტიკის ინსტრუმენტი, რომელიც ფიზიკური და იურიდიული პირების ქცევით მოდელს გამოასწორებს და გარემოს დაცვის მიზნით, სწორი მიმართულებით წაიყვანს. თუმცა ისიც უნდა ითქვას, რომ აღნიშნული გადასახადების ეფექტიანობის აუდიტი ამ ქვეყანაში არ ჩატარებულა: 

 

,,ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის შესახებ ევროკავშირის დირექტივაში განსაზღვრული სტანდარტების გარდა, ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციას რეკომენდებული აქვს დამბინძურებლების კონცენტრაციის კონკრეტული ზღვრული ოდენობები. ზოგიერთ შემთხვევაში ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის ინსტრუქციები უფრო მკაცრია, ვიდრე ევროკავშირის დირექტივა ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის შესახებ''. 

მოქალაქეებს შეუძლიათ მნიშვნელოვანი როლის შესრულება მათი ქვეყნის მიერ ევროკავშირის დირექტივის განხორციელების მონიტორინგში, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც რთული პოლიტიკური არჩევანის გაკეთებაა საჭირო. ადგილობრივი ძალისხმევა მნიშვნელოვანია, თუმცა საზოგადოებრივ შემეცნებას საჭიროებს. მოქალაქეს მხოლოდ მაშინ შეუძლია პოლიტიკაში ჩართვა, როდესაც კარგადაა ინფორმირებული: 

,,სამოქალაქო აქტივობა სულ უფრო მეტ მნიშვნელობას იძენს და ეს, ბოლოდროინდელი სასამართლო განჩინებებითაც დასტურდება, როდესაც საზოგადოების წევრები და არასამთავრობო ორგანიზაციები, საკუთარ ეროვნულ ხელისუფლებას სასამართლოში უჩივიან.

ჩეხეთის რესპუბლიკაში, გერმანიაში, საფრანგეთში, იტალიასა და გაერთიანებულ სამეფოში, სასამართლოებმა მოქალაქეების სასარგებლოდ გამოიტანეს გადაწყვეტილება და ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებს, ჰაერის დაბინძურების წინააღმდეგ ქმედითი ზომების განხორციელება დაავალეს''. 

ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების პრობლემა იმდენად გლობალურია, რომ ერთობლივ აუდიტში მონაწილე 15-ვე ქვეყნის აუდიტორებმა საუკეთესო პრაქტიკის მქონე ქვეყნების მაგალითების გაზიარება გადაწყვიტეს: 

,,ერთობლივ აუდიტში მონაწილე სხვადასხვა ქვეყნის კარგი პრაქტიკის გაზიარებით, იმედი გვაქვს, სხვა ქვეყნების მთავრობებს, ერთმანეთისგან სწავლისა და გამოცდილების გაზიარების სურვილს გავუჩენთ''. 

ისრაელი 

საოჯახო საჭიროებებისთვის ცხელი წყლის მისაღებად, მზის გამათბობლები ხარჯთეფექტიანი საშუალებაა. მათი გამოყენება ნებისმერ კლიმატურ პირობებშია შესაძლებელი, რისთვისაც მხოლოდ მზის ენერგიას იყენებენ. მზის გამათბობლები, მზის სხივების კოლექტორისა და წყლის ავზისგან შედგება. კოლექტორი მზის სხივებს აგროვებს და მათ სითბოდ გარდაქმნის. წყალი ცხელდება და ინახება ავზებში. 

ისრაელი მზიანი ქვეყანაა და მზის ენერგიის გამოყენების დიდი პოტენციალი აქვს. მზით გამათბობლები ისრაელში გამოიგონეს და მსოფლიოში ის ერთ-ერთი პირველი ქვეყანა გახდა, რომელიც მას იყენებს. ამჟამად, მზით გამათბობლებს შინა მეურნეობების 85% იყენებს. შედეგად, ისრაელში, ელექტროენერგიის მოხმარების წლიური მაჩვენებელი 8%-ით შემცირდა და ელექტროენერგიით ჰაერის დაბინძურებამაც იკლო. 

სლოვაკეთი 

სლოვაკეთის რესპუბლიკის გარემოს დაცვის სამინისტროსა და საერთაშორისო ორგანიზაცია _ თAIEX EIღ-ის თანაორგანიზებით, სამუშაო შეხვედრა გაიმართა შინა მეურნეობების გათბობიდან მომდინარე ჰაერის დაბინძურების საკითხებზე. ის მიზნად ისახავდა კოლეგებს შორის საუკეთესო პრაქტიკის გაცვლა-გაზიარებას. ჯამში, ამ შეხვედრაში, 13 ქვეყნის წარმომადგენლები მონაწილეობდნენ. 

სლოვაკეთმა საკუთარი, საუკეთესო პრაქტიკა წარადგინა. ეს იყო პირველი სამუშაო შეხვედრა, ასეთი მკაფიო აქცენტებითა და საუკეთესო პრაქტიკის გასაზიარებლად. ამასთან, გარემოს დაცვის სამინისტროს ინიციატივით, გაიმართა სამუშაო შეხვედრა _ „დიალოგი სუფთა ჰაერის შესახებ“. ორივე ღონისძიება, ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის დაცვის სფეროში საუკეთესო პრაქტიკის მაგალითადაა აღიარებული. 

უნგრეთი 

სამთავრობო ინიციატივის სახით, სამრეწველო შენობა-ნაგებობების მოდერნიზების გზით, მათი ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესების პროგრამა დაინერგა. სახელმწიფო დახმარება გულისხმობს საგადასახადო შეღავათებს, ან საგრანტო დაფინანსებას, რაც შეიძლება თბოიზოლირებისთვის იქნეს გამოყენებული. მაგალითად, ჩანაცვლდეს კარებები, მოხდეს გათბობის სისტემების (საქვაბეების გამოცვლა) მოდერნიზება და განახლებადი ენერგიის სისტემების დამონტაჟება. 

შენობების მოდერნიზება და თბოიზოლაცია არა მხოლოდ ამცირებს გათბობიდან მომდინარე ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურებას, არამედ ათობით ათას სამუშაო ადგილს ქმნის სამშენებლო სექტორში. ეს აძლიერებს ეკონომიკურ ზრდას და ამცირებს ქვეყნის დამოკიდებულებას იმპორტირებულ ენერგიაზე. ეს სქემა სტიმულირებულ იქნა, ბოლო წლებში, ბუნებრივი აირის კლებადი საცალო ფასებით, რამაც ბევრ ოჯახს უბიძგა, ძალიან დიდი დაბინძურებით გამორჩეული მყარი საწვავის გათბობის სისტემებიდან (ბევრ შემთხვევაში ხდებოდა საოჯახო ნარჩენების გამოყენება საწვავის სახით), ეკოლოგიის ნაკლებად დამაზიანებელ სისტემებზე გადასულიყო. 

ბულგარეთი 

ამ მხრივ, ბულგარეთში, მთელი რიგი ღონისძიებები განხორციელდა: საზოგადოებრივი ტრანსპორტის მოდერნიზება ანუ ძველი ავტოპარკის ჩანაცვლება ეკოლოგიურად მდგრადი სატრანსპორტო საშუალებებით, (სერტიფიცირებული ევრო 5 და 6 სტანდარტი); სოფიასა და პლოვდივში 496 ავტობუსი განახლდა, ხოლო მეტროპოლიტენის 10 მატარებელი, 20 ტრამვაი, 126 ავტობუსი და 100 ტროლეიბუსი ქვეყნის ხუთ, დიდ ქალაქში შეიძინეს; სოფიაში მეტროპოლიტენის ქსელი გაფართოვდა, ამოქმედდა მესამე ხაზი. ქალაქში ყოველდღიურად 380 000 ადამიანი მგზავრობს ამ სატრანსპორტო საშუალებით, რაც ეროვნული ტრანსპორტის 35%-ს შეადგენს. ამით წელიწადში 90 500 ტონით მცირდება აირების, მათ შორის, სასათბურე აირების ემისია; ბუნებრივი აირის გამოყენება საზოგადოებრივი შენობებისა და სახლების გასათბობად. ცენტრალური გათბობის ქსელთან 225 შენობაა დაკავშირებული სოფიაში, ხოლო 102 შენობა _ ბუნებრივი აირის ქსელთან, სტარა ზაგორაში; საკვამურებში ჰაერის ფილტრების დამონტაჟება (ასეა ქალაქებში: სოფია, პლოვდივი, სტარა ზაგორა, ბლაგოევგრადი და ველიკო ტურნოვო); ველოსიპედის მარშრუტების გაფართოება და ახალი ზოლების გაყვანა: 49.51 კმ _ სოფიაში, 48 კმ _ პლოვდივში და 7.8 კმ _ სტარა ზაგორაში; პარკების გაფართოება; გზების გასწვრივ არსებული მწვანე საფარის მოვლა-პატრონობა და ახლის შექმნა. 

საქართველო 

ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის გასაუმჯობესებლად, ეროვნული სტრატეგიის შესაბამისად, საქართველოს მთავრობამ ელექტრონული მანქანების გამოყენების წახალისება გადაწყვიტა, რისთვისაც საგადასახადო შეღავათები დააწესა. 2017 წლიდან, ელექტრონული მანქანები გათავისუფლდა იმპორტის გადასახადისა და პარკირების საფასურისგან. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტრანსპორტის დეპარტამენტი გეგმავს, რომ ელექტრონული მანქანები ლიცენზირების ვალდებულებისგანაც გაათავისუფლოს. 

„ელ.სივრცე“ _ ესაა ახლადშექმნილი ბიზნესწამოწყება, რომელიც საქართველოში, ელექტრონული მანქანებით სარგებლობასა და ახალი ტექნოლოგიების გამოყენებას უწყობს ხელს. კომპანიას საზოგადოებრივი დასამუხტი სადგურების ქსელიც გააჩნია _ სულ 52 ობიექტი, მთელი ქვეყნის მასშტაბით. კომპანიას მხარს უჭერს საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო. დედაქალაქში 33 სადგურის ფუნქციონირებისთვის საჭირო ელექტროენერგიას თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია აფინანსებს. 

ესტონეთი 

ესტონეთმა ქმედითი ნაბიჯები გადადგა უსიამოვნო სუნის ზღვრული ოდენობების კონტროლის განსახორციელებლად. თუ მანქანის მიერ გამონაბოლქვი უსიამოვნო სუნი დადგენილ ლიმიტს აღემატება, წყაროს მფლობელი ვალდებულია, უსიამოვნო სუნის შემცირების სამოქმედო გეგმის შესაბამისად იმოქმედოს. 

ყველაზე პრობლემურ ადგილებში _ მუუგას მთავარ საზღვაო პორტსა და მაარდუს საცხოვრებელი ტერიტორიის მიმდებარე ადგილას, ატმოსფერულ ჰაერში წყალბადის სულფიდის ჭარბი ოდენობა, პრობლემის მთავარი წყაროა. 2016 წელს, „ელ.ცხვირის“ სახელწოდებით ცნობილი, ინოვაციური პროექტის განხორციელება, უსიამოვნო სუნის დოზის გასაზომად დაიწყო. Aმ პროექტის ფარგლებში, 20 დანადგარი ანუ უსიამოვნო სუნის სენსორი და ოთხი ქარის სენსორი დამონტაჟდა. მათგან იღებენ ინფორმაციას უსიამოვნო სუნის შემთხვევებისა და წყაროების შესახებ. პროექტის დაწყებიდან ორი წელი გავიდა და მოსახლეობისგან შემოსული საჩივრების რაოდენობამ იკლო, ხოლო გარემოს დაცვის ინსპექციამ, უსიამოვნო სუნის მიზეზების დადგენა და ქმედითი ზომების გატარება შეძლო. 

ესპანეთი 

ესპანეთის მოქალაქეებს, ჰაერის ხარისხის შესახებ ნებისმიერ ინფორმაციაზე წვდომა ონლაინ რეჟიმში აქვთ, მათ შორის, ოფიციალური და უწყებრივი საიტების, ჰაერის ხარისხის მონიტორინგის, ემისიის ანალიზატორისა და მთავრობის მიერ, მობილური ტელეფონების აპლიკაციებით გამოქვეყნებული ინფორმაციის საშუალებით. მათ ინფორმაცია მიეწოდებათ ჰაერის ხარისხის მონაცემთა ბაზიდან, რომლის მართვასა და ადმინისტრირებას გარემოს დაცვის სამინისტრო, რეგიონულ და ადგილობრივ ორგანოებთან ერთად ახორციელებს. ამას ესპანეთში, ჰაერის ხარისხის მართვაზე პასუხისმგებელი უწყებების წარმატებული კოორდინაციისა და თანამშრომლობის მაგალითად თვლიან. 

სტუდენტები და რიგითი მოქალაქეები, სწავლისა და შემეცნების მიზნით, ჰაერის ხარისხის მონიტორინგის სხვადასხვა საშუალებას სისტემატურად იყენებენ. ესეც სამაგალითო პედაგოგიური პრაქტიკის თვალსაჩინო ნიმუშია. 

P.S. ,,გავრილოვის ღამის'' შემდეგ, თბილისის გარდა, საპროტესტო აქციები საქართველოს სხვადასხვა ქალაქშიც გაიმართა. ნაციონალური მოძრაობის ქუთაისის ახალგაზრდული ორგანიზაციის წარმომადგენლებმა ამ ქალაქში ელექტრომობილების ქარხნის მშენებლობა გააპროტესტეს და ,,დანანებით'' აღნიშნეს, რომ ხელისუფლება საბჭოური ინდუსტრიის აღორძინებას გეგმავს, რაც რბილად რომ ვთქვათ, სრული სიბრიყვეა. ერთობლივი აუდიტის ეს ანგარიში, 2019 წლის იანვარში, ნიდერლანდების აუდიტის სასამართლოსა და პოლონეთის უმაღლესი აუდიტორული ორგანოს მიერ, უმაღლესი აუდიტორული ორგანოების ევროპული ორგანიზაციის გარემოსდაცვითი აუდიტის სამუშაო ჯგუფის მონაწილეობით მომზადდა, ხოლო 14 მარტს, საქართველოს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ოფიციალურად გამოაქვეყნა. ასე რომ, ,,გავრილოვის ღამემდე'' ბევრად ადრე, ევროპის წამყვანმა სპეციალისტებმა, საქართველოში ელექტრომობილების გამოყენების წახალისების პროგრამა საუკეთესოდ მიიჩნიეს და თუ ქარხანაც აშენდება, სადაც ელექტრო მანქანებს გამოუშვებენ, ამას რა სჯობს!

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 10 Jul 2019 13:31:54 +0400
მსხვილი ბიზნესი იმპორტის საგადასახადო შეღავათით აღარ ისარგებლებს http://www.versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6235-მსხვილი-ბიზნესი-იმპორტის-საგადასახადო-შეღავათით-აღარ-ისარგებლებს.html http://www.versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6235-მსხვილი-ბიზნესი-იმპორტის-საგადასახადო-შეღავათით-აღარ-ისარგებლებს.html

„ოქროს სიასთან“ დაკავშირებით ფინანსთა მინისტრის გადაწყვეტილება არ შეიცვლება!

8 ივლისს, საქართველოს ფინანსთა მინისტრი, ივანე მაჭავარიანი ბიზნესასოციაციის წევრებს შეხვდა. შეხვედრის დასრულების შემდეგ, მინისტრმა განაცხადა, რომ ,,ოქროს სიასთან'' დაკავშირებით, ფინანსთა სამინისტროს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება არ შეიცვლება. ეს ნიშნავს, რომ ბიზნესმენების და სხვადასხვა ასოციაციაციის მცდელობა, მოლაპარაკების შედეგად, მინისტრი გადაერწმუნებინათ და რეგულაციები გადაევადებინათ, უშედეგოდ დასრულდა.

ფინანსთა მინისტრის, ივანე მაჭავარიანის შეფასებით, ე.წ. ოქროს სიის საგადასახადო შეღავათით, რეალურად, 200-მდე კომპანია სარგებლობდა, რომლებიც თავის დროზე, ,,რაღაც კრიტერიუმებით'' შეირჩნენ. მინისტრმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ,,ოქროს სიაზე'' მიღებულ გადაწყვეტილებას არ შეცვლის, რასაც ბიზნესი გაგებით შეხვდა. 

,,ვერსიაში'' დეტალურად ვწერდით, რომ ივანე მაჭავარიანის გადაწყვეტილებით, ,,ოქროს სიაში'' მყოფმა კომპანიებმა იმპორტის გადასახადები 30 დღის ნაცვლად, 5 დღეში უნდა გადაიხადონ. ამ გადაწყვეტილებამდე, ,,ოქროს სიის'' წევრების გარდა, იმპორტის გადასახადებს ბიზნესი საქონლის გაშვებიდან, არაუგვიანეს 5 დღეში იხდიდა. აქციზური საქონლის მიმართ, ფინანსთა მინისტრის ეს გადაწყვეტილება ძალაში 12 ივნისს, ხოლო სხვა შემთხვევაში _ 2 ივლისს შევიდა. 

,,ვერსიაში'' იმასაც ვწერდით, რომ ივანე მაჭავარიანის ამ გადაწყვეტილებას მსხვილი ბიზნესი (,,ოქროს სიის'' წევრები ძირითადად, მსხვილი ბიზნესის წარმომადგენლები იყვნენ) და ბიზნესომბუდსმენის აპარატიც კი, ნეგატიურად შეხვდა. ბიზნესომბუდსმენის დახმარებით, თითქმის ყველა ბიზნესასოციაცია შეთანხმდა, რომ საჭირო იყო დიალოგი ფინანსთა მინისტრთან, რათა ეს უკანასკნელი დაერწმუნებინათ და რეგულაცია დროებით გადაევადებინათ. თუმცა, როგორც უკვე აღვნიშნეთ, 8 ივლისის შეხვედრის შემდეგ, ბიზნესმა ეს შანსი დაკარგა. 

შეხვედრის დასრულების შემდეგ, ფინანსთა მინისტრმა მედიას ,,ოქროს სიის'' გაუქმების კონტექსტი გაახსენა: 

,,2017 წელს, საქართველოს მთავრობამ ვალდებულება აიღო საერთაშორისო სავალუტო ფონდის (სსფ) წინაშე და თქვა, რომ ,,ოქროს სია'' გასაუქმებელია. ამ შეღავათს 50 000 კომპანია ვერ იყენებდა, ხოლო მსხვილ კომპანიებს გადახდის 30-დღიანი შეღავათი ჰქონდათ. ეს იყო უფასო ,,სესხი'' სახელმწიფოსგან. შესაბამისად, ოქროს სიის გაუქმება, ამ პროცესის სწორ ჩარჩოში მოქცევა და კომპანიებისთვის პირობების გათანაბრებაა''. 

ივანე მაჭავარიანის თქმით, 30-დღიანი საგადასახადო შეღავათის 5 დღემდე შემცირებიდან მიღებული თანხა, პენსიონერი მასწავლებლებისთვის ჯილდოს დაწესებას მოხმარდება. ამ შემთხვევაში, ფინანსთა მინისტრმა განათლების სამინისტროს ის ინიციატივა იგულისხმა, რომელიც პენსიონერი მასწავლებლებისთვის ორი წლის ჯამური ხელფასის სანაცვლოდ, სკოლის დატოვებას ეხება. გარდა ამისა, მაჭავარიანის მტკიცებით, ეს რეგულაცია 2017, ან თუნდაც 2018 წელს რომ შემოღებულიყო, ეს თანხა სხვა მიმართულებაზე დაიხარჯებოდა:L 

,,ეს იყო შეღავათი 217 მსხვლი კომპანიისთვის, რომელიც რაღაც კრიტერიუმებით შეირჩნენ. ისინი ძალიან მაღალი რეპუტაციის მქონე კომპანიები არიან, თუმცა უნდა ვიცოდეთ, რომ კიდევ არის 50 ათასამდე კომპანია.. დღეს ამ საკითხზე ვისაუბრეთ და მივედით კონსენსუსამდე. ბიზნესი გაგებით მოეკიდა ამ მოვლენას'', _ განმარტა მაჭავარიანმა. 

შეხვედრის შემდეგ, ბიზნესასოციაციის პრეზიდენტმა, სოსო ფხაკაძემ ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ მართალია, ,,ოქროს სიის'' საკითხი ამოიწურა, მაგრამ ასოციაციის წევრები, მსხვილი კომპანიებისთვის საგადასახადო შეღავათის გაუქმებას მაინც არ ეთანხმებიან: 

,,ჩვენი პოზიცია იყო, რომ ეს რეგულაცია გაუქმებულიყო, თუმცა ხელისუფლების მხრიდან მოვისმინეთ არგუმენტები, რის გამოც არ გაუქმდა. ამის მიუხედავად, ჩვენ მაინც ვრჩებით იმ პოზიციაზე, რომ ფინანსთა მინისტრის ეს ბრძანება უნდა გაუქმებულიყო, მაგრამ ყოველთვის ვცდილობთ, კონსტრუქციულად და რაციონალურად მივიღოთ გადაწყვეტილებები, ამავდროულად, მეორე მხარესაც ვუსმენთ. მიუხედავად იმისა, რომ ამ გადაწყვეტილების გაუქმება გვინდოდა, ამ ეტაპზე, ეს არ ხერხდება''.

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 10 Jul 2019 13:31:25 +0400
რა გვიჯდება ერთი პარლამენტარის შენახვა http://www.versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6232-რა-გვიჯდება-ერთი-პარლამენტარის-შენახვა.html http://www.versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/6232-რა-გვიჯდება-ერთი-პარლამენტარის-შენახვა.html

რატომ იკლავენ პოლიტიკოსები თავს პარლამენტში მოხვედრაზე _ დეპუტატობის ფინანსური ხიბლი

დღეს ყველაზე აქტუალური კითხვაა _ შედგება თუ არა დიდი პოლიტიკური თანხმობა საპარლამენტო არჩევნების იმ მოდელზე, რომელიც ,,ქართული ოცნების'' თავმჯდომარემ საპროტესტო აქციების ფონზე შესთავაზა პოლიტიკურ ისტებლიშმენტს? თუ შედგება, ალბათ, ისეთ პოლიტიკურად ეკლექტურ საკანონმდებლო ორგანოს მივიღებთ, რომ 2020 წლიდან, მხიარულება არ მოგვაკლდება; თუ არ შედგება, ყველაზე საუკეთესო შემთხვევაში, წინ ვადამდელი არჩევნები გველის. მოდით, პოლიტიკოსების პოლიტიკურ ბატალიებზე პოლიტექსპერტებმა და ანალიტიკოსებმა იმტვრიონ თავი, ჩვენ კი ციფრებში დავთვალოთ, რა გვიჯდება თითოეული დეპუტატის შენახვა? უფრო გასაგებად რომ ვთქვათ, რატომ იკლავენ პოლიტიკოსები თავს, რომ მაინც და მაინც პარლამენტში მოხვდნენ? 

უმორჩილესად გთხოვთ, გენერლობაზე მეოცნებე ჯარისკაცის იგავი არ შემახსენოთ _ მეტისმეტად გულუბრყვილოდ ჟღერს და თან არც ამ სიტუაციას უხდება, რადგან რიგითი პოლიტიკოსები ლიდერობისთვის კი არა, პარლამენტის სავარძლებისთვის იბრძვიან. მართალია, საპარლამენტო რესპუბლიკაში, უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანოს სავარძელი არცთუ ხელწამოსაკრავია, მაგრამ თუ დეტალურად გავეცნობით, რა ფინანსური სარგებელი ახლავს კანონშემოქმედებით საქმიანობას, ნუ გაგიკვირდებათ, რატომ ებღაუჭებიან ხალხის რჩეულები, განსაკუთრებით მაჟორიტარები, საკუთარ სავარძლებს.

მაშინ, როდესაც მიხეილ სააკაშვილმა საქართველოს კონსტიტუციით, საკანონმდებლო საქმიანობა ქუთაისში დააკანონა ანუ პარლამენტი თბილისიდან გადაიტანა, ამოქმედდა კანონი, რომლითაც დეპუტატებს ბინის ქირისთვის გარკვეულ თანხას აძლევდნენ. „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა გათვალისწინებით, 2018 წლის 5 იანვრის №125/16 საქართველოს პარლამენტის ბიუროს გადაწყვეტილებით, განისაზღვრა პარლამენტის წევრის შრომის ანაზღაურება და საცხოვრებელი ფართობით უზრუნველყოფის წესი გაუქმდა. 

,,ვერსია'' დაინტერესდა, კონკრეტულად რა ფინანსურ სარგებელს იღებენ დეპუტატები და საქართველოს პარლამენტის აპარატის უფროსს შესაბამისი კითხვებით მიმართა. ვრცელი და დეტალური პასუხები კი პარლამენტის საორგანიზაციო დეპარტამენტის საჯარო ინფორმაციის გაცემის უზრუნველყოფის განყოფილების მთავარმა სპეციალისტმა, მანანა ელიაშვილმა მოგვიმზადა: 

_ რა ოდენობის ხელფასს იღებს პარლამენტის თავმჯდომარე, ვიცე-სპიკერი, დეპუტატი, საპარლამენტო კომიტეტის თავმჯდომარე და მისი მოადგილე, ასევე საპარლამენტო ფრაქციის თავმჯდომარე? 

_ საქართველოს პარლამენტის ახალი რეგლამენტის მე-14 მუხლით დადგენილია პარლამენტის წევრის გასამრჯელო: პარლამენტის წევრის გასამრჯელოზე ვრცელდება „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონის №3 დანართით დადგენილი ზღვრები. 

პარლამენტის წევრს მიეცემა გასამრჯელო შემდეგი ოდენობით: ა) პარლამენტის თავმჯდომარეს – 6 740 ლარი; ბ) პარლამენტის თავმჯდომარის პირველ მოადგილეს – 6 400 ლარი; გ) პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილეს – 6 340 ლარი; დ) უმრავლესობის ლიდერს, უმცირესობის ლიდერს, კომიტეტის თავმჯდომარეს – 5 540 ლარი; ე) ფრაქციის თავმჯდომარეს – 5 470 ლარი; ვ) დროებითი საგამოძიებო ან სხვა დროებითი კომისიის თავმჯდომარეს – 4 940 ლარი; ზ) უმრავლესობის ლიდერის მოადგილეს, უმცირესობის ლიდერის მოადგილეს, კომიტეტის თავმჯდომარის პირველ მოადგილეს – 4 800 ლარი; თ) კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილეს, ფრაქციის თავმჯდომარის მოადგილეს – 4 740 ლარი; ი) პარლამენტის წევრს, რომელიც არ არის პარლამენტის თანამდებობის პირი – 4 624 ლარი. 

გარდა ამისა, პარლამენტის წევრის გასამრჯელო მოიცავს სადეპუტატო უფლებამოსილების განხორციელების თანხას _ 1 000 ლარის ოდენობით. პარლამენტის წევრს, ასევე შეიძლება მიეცეს პარლამენტის ბიუროს მიერ განსაზღვრული თანხა სატრანსპორტო უზრუნველყოფისათვის და აუნაზღაურდეს სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დაზღვევისთვის გათვალისწინებული თანხა; პარლამენტის წევრის მიერ კავშირგაბმულობის საშუალებებით სარგებლობის ხარჯები ანაზღაურდება პარლამენტის ბიუროს მიერ განსაზღვრული ლიმიტის ფარგლებში. 

დღეის მდგომარეობით, საქართველოს პარლამენტის 50 წევრი სარგებლობს სამსახურებრივი ავტომანქანით. პარლამენტის აპარატის ბალანსზე რიცხული ავტომანქანებისთვის ხაზინადართა საბჭოს მიერ დადგენილია ყოველთვიური ლიმიტი, რომელიც იხარჯება ყოველთვე, სხვადასხვა რაოდენობით დადგენილი ლიმიტის ფარგლებში. მაგალითად, პარლამენტის თავმჯდომარისთვის საწვავის მოხმარება ულიმიტოა, პირველი მოადგილისთვის ყოველთვიური ლიმიტია _ 800 ლიტრი; მოადგილეებისთვის _ 700 ლიტრი; ფრაქციის თავმჯდომარეებისა და ფრაქციის აპარატებისთვის _ 600 ლიტრი; უმრავლესობის ლიდერისთვის _ 700 ლიტრი; კომიტეტის თავმჯდომარეებისთვის _ 600 ლიტრი; კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილეებისთვის _ 450 ლიტრი. 

რეგლამენტის მე-14 მუხლის მე-3 პუნქტისა და 2013 წლის 18 იანვრის №27/1 საქართველოს პარლამენტის ბიუროს გადაწყვეტილების მე-2 პუნქტის შესაბამისად, პროპორციული წესით არჩეულ პარლამენტის წევრს, რომელიც არ სარგებლობს ავტომობილით, ერიცხებათ სატრანსპორტო უზრუნველყოფის თანხა _ 400 ლარი, ხოლო ჯამში _ 21 200 ლარი. კერძოდ, ლაშა დამენია, სამველ მანუკიანი, გიორგი ტუღუში, ელენე ხოშტარია, ნატო ჩხეიძე, გუგული მაღრაძე, სერგო რატიანი, კობა ნაყოფია, ალექსანდრე ქანთარია, გია ჟორჟოლიანი, თინათინ ბოკუჩავა, ენძელა მაჭავარიანი, აკაკი ბობოხიძე, რევაზ არველაძე, მირიან წიკლაური, თეიმურაზ კოხრეიძე, აზერ სულეიმანოვი, გიორგი ბოკერია, დავით ბაქრაძე, ირმა ნადირაშვილი, მახირ დარზიევი, შოთა შალელაშვილი, ოთარ ჩრდილელი, ზვიად კვაჭანტირაძე, თეიმურაზ ჭკუასელი, გიორგი კანდელაკი, რუსლან პოღოსიანი, ირაკლი აბესაძე, ვიქტორ ჯაფარიძე, გელა მიქაძე, ეკა ბესელია, ვანო ზარდიაშვილი, გიორგი ხატიძე, ემზარ კვიციანი, მამუკა ჩიქოვანი, არჩილ ხაბაძე, სალომე სამადაშვილი, დიმიტრი ცქიტიშვილი, ისკო დასენი, რამაზ ნიკოლაიშვილი, ხათუნა გოგორიშვილი, ალექსანდრე ერქვანია, კარლო კოპალიანი, გია ბენაშვილი, ზაზა კედელაშვილი, ლერი ხაბელოვი, ზურაბ ჭიაბერაშვილი, სვეტლანა კუდბა, დიმიტრი სამხარაძე, ნიკანორ მელია, თენგიზ გუნავა, ლელა ქებურია, ადა მარშანია. 

_ რამდენ დეპუტატს აქვს საკუთარი ბიურო რეგიონებში, როგორ ფინანსდება და საშუალოდ რამდენკაციანია ეს ბიურო? 

_ 2013 წლის 7 თებერვლის 29/3 საქართველოს პარლამენტის ბიუროს გადაწყვეტილების „მაჟორიტარული სისტემით არჩეული პარლამენტის წევრის ბიუროს ფუნქციების, ორგანიზებისა და საქმიანობის წესის და პარლამენტის ბიუჯეტიდან ბიუროსათვის გამოყოფილი თანხის განკარგვის წესის განსაზღვრის შესახებ“, საარჩევნო ოლქის ტერიტორიაზე ფუნქციონირებს მაჟორიტარული სისტემით არჩეული 73 პარლამენტის წევრის ბიურო. 

თითოეული ბიუროს ყოველთვიური დაფინანსება განისაზღვრება შემდეგნაირად: თითოეულ საარჩევნო ოლქში განთავსებულ ბიუროს ყოველთვიურად გამოეყოფა 4 300 ლარი, ხოლო იმ საარჩევნო ოლქში მდებარე ბიუროს, რომელიც განთავსებულია რამდენიმე მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, ყოველთვიურ დაფინანსებას _ 4 300 ლარს, ემატება 2 390 ლარი თითოეულ დამატებით მუნიციპალიტეტზე, ასევე მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფისათვის, ერთჯერადად გამოეყოფათ გარკვეული ოდენობის თანხა. ბიუროებში საშუალოდ დასაქმებულთა რაოდენობაა 5 თანამშრომელი, მაგრამ უმრავლეს ბიუროში დასაქმებულთა რაოდენობა 2-დან 5 თანამშრომლამდე მერყეობს. 

_ აქვს თუ არა დეპუტატს უფლება, ჰქონდეს საკუთარი აპარატი პარლამენტში? რა შემთხვევაში აქვს პარლამენტარს აპარატი, საშუალოდ რამდენკაციანია და როგორ ფინანსდება? 

_ პარლამენტის ბიუჯეტი არ ითვალისწინებს პარლამენტის წევრის საკუთარი აპარატის დაფინანსების საკითხს. 

_ რა ოდენობის პენსია ენიშნება დეპუტატს? 

_ საქართველოს პარლამენტის წევრს ენიშნება სახელმწიფო კომპენსაცია, რომლის დანიშვნის საფუძვლები, ოდენობა (რომლის მაქსიმალური ზღვარია 560 ლარი) და გაანგარიშების წესი, განისაზღვრება საქართველოს კანონით „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ (2549-რს, 27.12.2005). 

ამასთან გაცნობებთ, რომ საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის 2017 წლის 28 დეკემბრის №368/3 ბრძანების „საჯარო ინფორმაციის პრაქტიკულად გამოქვეყნების წესისა და საჯარო ინფორმაციის ელექტრონული ფორმით მოთხოვნის სტანდარტის დამტკიცების შესახებ“ თანახმად, ზემოაღნიშნული ინფორმაციის უდიდესი ნაწილი (კვარტალურ და წლიურ ფორმატში), პროაქტიულად გამოქვეყნებულია პარლამენტის ინტერნეტ-გვერდზე.

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Tue, 09 Jul 2019 12:29:43 +0400
ნატურალური რძისა და ფარმაცევტული პროდუქცია დღგ-გან გათავისუფლდება! http://www.versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/5663-ნატურალური-რძისა-და-ფარმაცევტული-პროდუქცია-დღგ-გან-გათავისუფლდება.html http://www.versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/5663-ნატურალური-რძისა-და-ფარმაცევტული-პროდუქცია-დღგ-გან-გათავისუფლდება.html

რა ფისკალური ეფექტი და რისკი ახლავს მთავრობის ახალ ინიციატივას?

ვიდრე პარლამენტი მთავრობის ტექნიკურ შემადგენლობას დაამტკიცებდა, პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატმა მამუკა ბახტაძემ, ადგილობრივი წარმოების წახალისება გადაწყვიტა. სამთავრობო პროგრამაში _ ,,თავისუფლება, კეთილდღეობა, სწრაფი განვითარება'', დეტალურად აღწერაAის საკანონმდებლო ინიციატივა, რომლითაც ქართული წარმოების ნატურალური რძე და რძის ნაწარმი, ასევე ფარმაცევტული საწარმოს მიერ წარმოებული პროდუქცია, დამატებითი ღირებულების გადასახადისგან (დღგ), ჩათვლის უფლებით, სრულად გათავისუფლდება. ახალ სამთავრობო პროგრამაში ხაზგასმითაა აღნიშნული, რომ ამ ინიციატივით, იმპორტირებული საქონლის უპირატესობა ადგილობრივი პროდუქციის მიმართ, საგრძნობლად შემცირდება. მეტიც, ახლა უკვე პრემიერ-მინისტრის, მამუკა ბახტაძის გადაწყვეტილებით, გადამხდელებს, რომელთაც აქტივობები არ უფიქსირდებათ, 2013 წლის 1 იანვრამდე დარიცხული საგადასახადო დავალიანება სრულად ჩამოეწერება. ,,ვერსია'' შეეცადა, გაერკვია, რას ნიშნავს ადგილობრივი წარმოების წახალისება და კონკრეტულად, რა ეფექტს მოიტანს მამუკა ბახტაძის ეს ინიციატივა?

თავდაპირველად, დავინტერესდით, რეალურად რა ფისკალური შედეგი ექნება პრემიერ-მინისტრის გადაწყვეტილებას, თუ საქართველოში წარმოებული ნატურალური რძე და რძის პროდუქცია დღგ-გან გათავისუფლდება? რეალურად, რას ელიან ამ ინიციატივით ქართველი მეყველეები, შეიზღუდება თუ არა კონკურენცია ბაზარზე? ,,ვერსია'' საქართველოს ყველის მწარმოებელთა გილდიის თავმჯდომარეს, ანა მიქაძე-ჩიკვაიძეს დაუკავშირდა: 

 

_ ქალბატონო ანა, როგორც მეყველეს, მოგწონთ პრემიერ-მინისტრ მამუკა ბახტაძის ეს გადაწყვეტილება? 

_ მთავრობის ამ გადაწყვეტილებას თავისი წინაპირობა აქვს და ამ ისტორიას დეტალურად გიამბობთ. რამდენიმე თვის წინ, სავაჭრო-სამრეწველო პალატის ერთ-ერთ სხდომაზე, მაშინდელ ფინანსთა მინისტრს, მამუკა ბახტაძეს შევხვდით, ეს ჩემი ინიციატივაა, რომელიც ამ შეხვედრაზე გავაჟღერე. დიახ, მე ვურჩიე ბატონ მამუკას, რომ საქართველოში წარმოებული ნატურალური რძე და რძის ნაწარმი დღგ-გან გადათავისუფლებულიყო. მიზეზი მარტივია, რძის ფხვნილზე დამზადებული ყველი, კარაქი და ნადუღი დღგ-ს ჩათვლისგან თავისუფალია, ხოლო ნატურალური რძე _ არა, რაც დიდი უსამართლობაა! სინამდვილეში, ნადუღი მეორადი პროდუქტია, რძის შრატისგან მზადდება, ხოლო მისგან თუშეთში ამზადებენ ყველს ,,კალტს''. იმ შეხვედრაძე ბატონ მამუკას მარტივად ავუხსენი, რომ ნადუღისგან ან ნედლეულისგან დამზადებული პროდუქტი დღგ-გან თავისუფალია, ხოლო ნედლეული, რისგანაც ნადუღი და ყველი მზადდება _ არა! ამ ახალგაზრდა კაცმა ყურადღებით მომისმინა და დამპირდა, ამ საკითხს შევისწავლიო, პირდაპირ მითხრა, რომ თქვენი მომხმარებელი და თაყვანისმცემელი ვარ და ყველთან დაკავშირებით, ბევრი რამ მაინტერესებსო. ჩავთვალე, რომ მინისტრმა ჩემი ინიციატივა კი მოისმინა, მაგრამ ასე მხლოდ თავაზიანობის მიზნით მიპასუხა-თქო. ერთი თვის თავზე, სამინისტროში დამიბარა და როდესაც მივედი, აღმოვაჩინე, რომ შეხვედრას მხოლოდ მე უნდა დავსწრებოდი, რაც ძალიან გამიკვირდა. მის კაბინეტში შესულს, ფინანსთა მინისტრი სტუდენტივით, ფურცლით ხელში დამხვდა, სადაც ამოწერილი ჰქონდა აბსოლუტურად ყველა საკითხი. როგორც ჩანს, კონსულტაცია გაუვლია დარგის ექსპერტებთან და სპეციალისტებთან, და მე, მეყველე ანა მიქაძეს, ფინანსთა მინისტრი მომზადებული დამხვდა! არაფერს ვაჭარბებ, ყველა ჩემს კითხვას უპასუხა... ვინც მიცნობს, კარგად იცის, რომ ზოგადად, ხელისუფლებების მიმართ, ლოიალობით არ გამოვირჩევი, პირიქით, ყოველთვის ვაკრიტიკებ და ერთ თეთრსაც კი ვაყვედრი ხოლმე, მაგრამ ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, მართლა გავოგნდი. სხვათა შორის, იქვე, კაბინეტში ვუთხარი, რომ როდესაც კარიდან მაგდებენ, ფანჯრიდან შევდივარ, მაგრამ ამ ინიციატივის 30%-ც რომ გაიზიაროთ, პირადად მე, ჩემი ხელით დაგიდგამთ ძეგლს-თქო! სიმართლე გითხრათ, ამის მიუხედავად, ბოლომდე მაინც არ მჯეროდა, ვფიქრობდი, ახალგაზრდა კაცია, ახლადდანიშნული მინისტრია და ალბათ, თავაზიანობას იჩენს-მეთქი. თუმცა მეორე დღეს, საგადასახადო სამსახურის უფროსმა დამირეკა, რომლის სახელი დღესაც არ ვიცი, ვინმე ბარათაშვილმა და მითხრა, რომ მინისტრის დავალებით, ამ საკითხზე მუშაობა დავიწყეთო. მას შემდეგ მუშაობდნენ, პერიოდულად, რაღაცებს მეკითხებოდნენ, მაგრამ შედეგი მხოლოდ ახლა, მთავრობის დამტკიცების დროს დადგა. 

_ ვინაიდან ეს თქვენი იდეაა, რა ფისკალურ ეფექტს ელით ამ ინიციატივისგან? 

_ ვიდრე გიპასუხებთ, გულწრფელად გეტყვით, რომ ტიპური მემარჯვენე გახლავართ და ამიტომ, საგადასახადო შეღავათებზე პოზიტიური დამოკიდებულება არ მაქვს! როდესაც მოგება გაქვს, კეთილი ინებე და გადასახადებიც გადაიხადე! შესაბამისად, საგადასახადო შეღავათები დიდ პროგრესად არ მიმაჩნია, მაგრამ ამ შემთხვევაში, იცით, რა მოხდა? საქართველოში, ნატურალური რძის წარმოება 30%-ია, დანარჩენი წალეკილი აქვს რძის ფხვნილს. ამიტომ ასეთ შემთხვევაში, როდესაც ნატურალური რძესთან დაკავშირებით, ქვეყანაში კრიზისული სიტუაციაა, მაგრამ სახელმწიფო იაზრებს ამას და ცდილობს, გარკვეული შეღავათი დააწესოს, სწორედ ამ შეღავათით, ნატურალური რძის წარმოება-განვითარებას, ხოლო ბაზარზე _ კონკურენციას უწყობს ხელს! როგორც მწარმოებელი, როდესაც ვხედავ, რომ ნატურალურ რძესა და რძის პროდუქტებს სახელმწიფო დღგ-გან ათავისუფლებს, უკვე ფერმაზე ფიქრს ვიწყებ. იმ შეხვედრაზე, ფინანსთა მინისტრსაც ეს ვუთხარი, საქართველოში თხის, ძროხის, კამეჩის რძის ფერმები ბევრი არაა, მეტიც, საერთოდ არაა, მაგრამ ამ ინიციატივის შედეგად, ასეთი ფერმები გაჩნდება. მწარმოებელი, რომელიც რძის ფხვნილზე დამზადებული პროდუქციის წარმოებით იღებს მოგებას, სინამდვილეში, თაღლითობს, რადგან დედამიწაზე, საქართველოსა და რუსეთის გარდა, რძის ფხვნილით ყველს არავინ ამზადებს! კი ბატონო, სახელმწიფომ უკვე მიიღო რძის რეგლამენტი, რომლის თანახმადაც, აკრძალულია, რომ რძის ფხვნილით დამზადებულ ყველს _ ,,ყველი'' ეწოდოს, მაგრამ ჩვენ ხომ მაინც ჩავდივართ ამას? პირდაპირ გეუბნებით, მე და რამდენიმე მეყველე საქართველოში, რძის ფხვნილს საერთოდ არ ვიყენებთ, რადგან ეს დიდი სირცხვილად, შეურაცხყოფად მიმაჩნია! მოვკვდები, ვინმემ საწარმოში რძის ფხვნილი რომ შემომიტანოს! თუმცა ვიღაც ამას ხომ მაინც აკეთებს, მათიც მესმის, სხვა გზა არ აქვთ, რადგან ბაზარზე ნატურალური რძე ცოტაა. აქედან გამომდინარე, სწორედ ნატურალური რძის წარმოების ზრდას შეუწყობს ხელს ეს ინიციატივა. სიმართლე გითხრათ, დანარჩენი არც კი მაინტერესებს, მაგალითად, რამდენ თეთრს მოვიგებთ ამით მეყველეები, რადგან მთავარია, ქვეყანაში ნატურალური რძის წარმოება გაიზარდოს ისე, როგორც ეს დანარჩენ მსოფლიოშია, სადაც რძე გადასასხმელი აქვთ ად არ იციან, სად წაიღონ! საქართველოშიც ასეთი ვითარება უნდა იყოს, ჩვენც იმდენი ნატურალური რძე უნდა ვაწარმოოთ, რომ გადასასხმელი გვქონდეს! 

_ საქართველოს საექსპორტო პროდუქციის ჩამონათვალში, რაც ევროკავშირის ბაზარზე უნდა გავიდეს, მცირე რაოდენობით, მაგრამ ქართული ყველის ექსპორტიც შედის. ეს ინიციატივა ექსპორტსაც გაზრდის? 

_ დიახ და ზოგადად, ეს ყველაფერი ერთმანეთზე, ჯაჭვურადაა გადაბმული. როდესაც ორგანიზებული ფერმა გაქვს, ცხადია, ნატურალურ რძეს აწარმოებ და შესაბამისად, მოტივაცია გიჩნდება, პროდუქციაც აწარმოო. ამიტომ გამიხარდა, რომ ამ ახალგაზრდა კაცმა ეს პრობლემა სწორად დაინახა. უამრავი მინისტრი გამოვიცვალე, მათ შორის, ჩემი მეგობრებიც იყვნენ, მაგრამ ამ იდეაზე ყველას ეცინებოდა. პირდაპირ მეუბნებოდნენ, ყველი ხომ თავისუფალია დღგ-გან, მეტი რაღა გინდაო და თავაზიანი ღიმილით მიშორებდნენ ხოლმე. თუმცა ამ ახალგაზრდა კაცმა საკმაოდ მარტივად და სწორად გაიგო ეს ყველაფერი. ყველაზე მთავარი, რაც ვუთხარი, ის იყო, რომ ფერმების ორგანიზება მოხდება და მეორადი პროდუქცია _ ნადუღი რომ 2.00 ლარი ღირს, ფასი დაედება-მეთქი. სასაცილოა, ნადუღს რომ ასეთი ფასი აქვს, რადგან ამ პროდუქტშია ყველა ის ძვირფასი ნივთიერება, რაც ყველში არ ხვდება, მაგრამ რძის შრატში ანუ ნადუღში რჩება. რძის მწარმოებელი დღეს შრატს აქცევს, მაგრამ ნადუღს რომ ფასი დაედება, აღარ გადააქცევს და მის წარმოებასაც დაიწყებს. იტალიური ყველი ,,რიკოტა'', სხვა არაფერია, თუ არა ნადუღი. ხომ ხვდებით, რამდენ რამეს ვკარგავთ, როდესაც სწორ გადაწყვეტილებებს არ ვიღებთ? როდესაც მწარმოებელი დაინახავს, რომ ეს ყველაფერი დღგ-გან თავისუფალია, გიმეორებთ, საკუთარი წარმოების ზრდისა და კიდევ უფრო მეტად განვითარების მოტივი გაუჩნდება. საქართველოში ფერმები საცოდავ მდგომარეობაშია, სამწუხაროდ, ქართველი ფერმერები ძლიერ ფენას არ წარმოადგენენ, როგორც ეს ევროპასა და ამერიკაშია. ასეთი ინიციატივა ფერმასაც გააძლიერებს და ფერმერსაც! კარგია, როდესაც მთავრობა ამ ყველაფერს იჯერებს და მეტიც, ზრუნვას იწყებს, ამიტომ მადლობის მეტი, რა მეთქმის! 

_ ქალბატონო ანა, საქართველოში ე.წ. ქარხნულ ყველზე დიდი მოთხოვნაა, თუმცა მთავრობის ინიციატივა არტიზანული ანუ სახლის პირობებში დამზადებული ყველის წარმოებას შეუწყობს ხელს. ამით კონკურენცია ხომ არ შეიზღუდება? 

_ არავითარ შემთხვევაში! ქარხნულ ანუ ინდუსტრიულ ყველს თავისი გზა აქვს, ხოლო არტიზანულ ანუ იშვიათ ყველს _ თავისი. მომხრე ვარ, სოფლად შევიდეს ეს ინიციატივა და პატარა საწარმოში, სტანდარტების სრული დაცვით, გაჩნდეს იშვიათი ყველის წარმოება. ასეა მთელ მსოფლიოში და ამ მხრივ, ჩვენ ახალ ველოსიპედს ვერ გამოვიგონებთ. ამიტომ ინდუსტრიულ ყველს თავისი ფასი აქვს, რომელიც შედარებით იაფია ყველგან, ხოლო არტიზანული ყველი, რომელსაც მხოლოდ ერთ, კონკრეტულ სოფელში, ერთი, კონკრეტული ადამიანი ამზადებს _ გაცილებით ძვირად ფასობს. სამწუხაროდ, დღეს სულ სხვა რეალობაა, ინდუსტრიული ყველი უფრო ძვირია, რაც უსამართლობაა. თუმცა აქვე მინდა განგიმარტოთ, რომ არტიზანული ყველი არ ნიშნავს სოფლად, ყველა ოჯახში დამზადებულ ყველს. მინდა, თქვენმა მკითხველებმა კარგად გაიგონ, რომ არტიზანულია ყველი, რომელსაც უკვე აქვს თავისი სახე, ბრენდია, რომელიც სასწაულ მოვლენადაა აღიარებული და რომელსაც ერთი, კონკრეტული ადამიანი, მხოლოდ მისთვის დამახასიათებელი ტექნოლოგიით ამზადებს.

*** 

საპარლამენტო უმრავლესობის ანუ ,,ქართული ოცნების'' ფრაქციის გარდა, მთავრობის ახალ ინიციატივას ოპოზიციურმა ფრაქციებმა მხარი არ დაუჭირეს. მეტიც, ,,ევროპული საქართველოს'' წარმომადგენელმა, ზურაბ ჭიაბერაშვილმა ლოგიკური კითხვა დასვა: როგორ და რა კრიტერიუმით შეარჩია პრემიერ-მინისტრმა ბიზნესის ორი დარგი _ ნატურალური რძისა და ფარმაცევტული პროდუქციის წარმოება, რასაც დღგ-გან ათავისუფლებსო. ჭიაბერაშვილს მიაჩნია, რომ ეს ადგილობრივი პროდუქციის კი არა, კონკრეტული ბიზნესის წახალისებაა და ბაზარზე კონკურენციის ხელშეწყობასთან საერთო არაფერი აქვს... 

,,ვერსია'' დაინტერესდა, ბაზრის რა წილი უჭირავს ფარმაცევტულ საწარმოებს საქართველოში, რა ეკონომიკური ეფექტი ექნება ინიციატივას, რომლითაც ფარმაცევტული საწარმოს მიერ წარმოებული პროდუქცია დღგ-ს ჩათვლის უფლებისგან გათავისუფლდება, ენდობა თუ არა პაციენტთა უმრავლესობა ქართულ წამლებს და რაც მთავარია, მთავრობის ეს ინიციატივა პაატა კურტანიძის (,,ავერსი'') და კახა ოქრიაშვილის (,,პსპ'') ლობირებას ხომ არ ნიშნავს. 

,,ვერსიასთან'' საუბრისას ფარმაცევტული ბაზრის მკვლევარმა-ანალიტიკოსმა, თინა ტურძილაძემ განაცხადა, რომ პრემიერ-მინისტრის ეს ინიციატივა არ მოსწონს: 

,,ქართული წარმოების მედიკამენტების წილი ბაზარზე 15%-ია, ხოლო ბაზრის 85% _ იმპორტირებულ მედიკამენტებზე მოდის. დაგიზუსტებთ, ქართულ ბაზარზე წამლები, როგორც იმპორტული, ისე ადგილობრივი, იმპორტის, დისტრიბუციისა და საცალო რეალიზაციის ეტაპზე, დამატებითი ღირებულების გადასახადისაგან თავისუფალია, ხოლო ადგილობრივი წარმოება დღგ-ით იბეგრება. თუმცა ამის მიუხედავად, არ ვიზიარებ იმ შეხედულებას, რომ ქართული წამალი უთანასწორო ბრძოლაშია იმპორტულ წამალთან, ვინაიდან ადგილობრივი წარმოება იბეგრება დღგ-თი და იმპორტი _ არა. დავიწყოთ იმით, რომ დღგ ლოკალური გადასახადია და ამ გადასახადით იბეგრება იმპორტული წამლებიც, ოღონდ მწარმოებელ ქვეყნებში და ეს აისახება ამ წამლების საქართველოში იმპორტის ფასზე! უფრო მეტიც, იმპორტი და წარმოება, ეს ორი, სხვადასხვა ბიზნეს-ოპერირებაა და მათი გათანაბრება გაუგებარია. ცხადია, სუბსტანციებზე დღგ-ს გაუქმება შეღავათია მწარმოებლებისთვის, თუმცა ჩემი აზრით, ამას რისკებიც ახლავს. მაგალითად, ხომ არ შექმნის ეს ქვეყანაში შემოსული ინგრედიენტების სახელობით-რაოდენობრივი აღრიცხვის პრობლემას და შესაბამისად, ხომ არ გაზრდის კონტრაფაქტული წარმოების რისკებს?! ხომ არ ჯობია დღგ სიმბოლურ ნიშნულამდე შევამციროთ, რათა ზუსტი აღრიცხვა უზრუნველვყოთ?! იმედია, ამ და ამ ტიპის სხვა საკითხებზე, მსჯელობა იქნება და ადეკვატურ გადაწყვეტილებებსაც მიიღებენ, რათა დამატებითი პრობლემები არ შეიქმნას''. 

,,ვერსიის'' კითხვაზე, მას შემდეგ, რაც ფარმაცევტული საწარმოები დღგ-ს ჩათვლის უფლებისგან გათავისუფლდება და ეს თანხა წარმოებაში ჩაბრუნდება, საქართველოში წარმოებული მედიკამენტების ხარისხი გაუმჯობესდება, თინა ტურძილაძემ გვიპასუხა: 

,,ცხადია, სუბსტანციების იმპორტზე დღგ-ს გაუქმება საწარმოო თვითღირებულებას შეამცირებს, მაგრამ არც დღგ-გან დაზოგილი თანხა და არც ქართული ბაზრის მოცულობა, ქართული წარმოების რენტაბელობისთვის საკმარისი არაა! ადგილობრივი წარმოების მხარდასაჭერად, ხელისუფლებამ უნდა უზრუნველყოს ქართული წამლების ექსპორტის მხარდაჭერა და ამისთვის, უპირველესად, თავად უნდა შექმნას წამლების ხარისხისა და ეფექტურობის შეფასების მაღალი სანდოობის სახელმწიფო სისტემა, რომლის სანდოობა მწვანე შუქს აუნთებს ქართულ წამლებს ექსპორტზე. სხვაგვარად, ქართული წამალი ვერ გასცდება საქართველოსა და დსთ-ს რამდენიმე სახელმწიფოს. შესაბამისად, ქართული მწარმოებლებიც იძულებულნი იქნებიან, იაფი და იაფის შესაბამისი ხარისხის წამალი წამალი აწარმოონ, მაგრამ ეს არ უნდა იყოს ჩვენი ამოცანა!''

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 27 Jun 2018 13:20:58 +0400
რატომ შეიზღუდა ბანკებში სესხების აღება? http://www.versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/5601-რატომ-შეიზღუდა-ბანკებში-სესხების-აღება?.html http://www.versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/5601-რატომ-შეიზღუდა-ბანკებში-სესხების-აღება?.html

რა კრიტერიუმებით უნდა გაიცეს კრედიტები და სესხები და როგორ აპირებს ეროვნული ბანკი მომხმარებელთა უფლებების დაცვას

7 მაისიდან ბანკებში მომხმარებელთა გადამხდელუნარიანობის სრულფასოვანი ანალიზის გარეშე, სესხების გაცემა შეიზღუდა. შემოსავლების დადასტურების გარეშე, საცალო სესხებს აღარ გასცემენ. ერთი მხრივ, ამგვარი გადაწყვეტილება დისკომფორტს უქმნის თვითდასაქმებულებს, მათ, რომლებიც შემოსავლებს იღებენ, მაგრამ ოფიციალურად ვერ ადასტურებენ, თუმცა მეორე მხრივ, სესხების გაცემის მოტივაციის შემცირება საბანკო სექტორში საკრედიტო სტანდარტებს გააუმჯობესებს და რაც მთავარია, სოციალურ პასუხისმგებლობას გაზრდის.

საქართველოს ეროვნული ბანკის ოფიციალური ინფორმაციით, მომხმარებელთა ინტერესების დაცვისა და კომერციულ ბანკებში ჯანსაღი საკრედიტო პორტფელის ხელშესაწყობად, ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის ბრძანებით, ცვლილებები შევიდა ,,კომერციულ ბანკებში კრედიტების კონცენტრაციისა და მსხვილი რისკების შესახებ დებულებაში''. ამ ცვლილებებით მომხმარებელთა გადამხდელუნარიანობის სრულფასოვანი ანალიზის გარეშე, სესხების გაცემა შეიზღუდა. მეტიც, ასეთი სესხების საერთო თანხა კომერციული ბანკის საზედამხედველო კაპიტალის 25%-ზე მეტი არ უნდა იყოს. 

რეგულაცია, რომელიც 2018 წლის 7 მაისიდან ამოქმედდა, ევროკავშირის ერთ-ერთი დირექტივა იყო. თუმცა ვიდრე ამ გადაწყვეტილებას მიიღებდა, ეროვნულმა ბანკმა საფუძვლიანი კვლევა ჩაატარა. როგორც ქვეყნის მთავარ ბანკში აცხადებენ, ბოლო წლებში, შინამეურნეობების დავალიანება მაღალი ტემპით გაიზარდა, პარალელურად კი იმ ფიზიკური პირების დაკრედიტებაც იზრდებოდა, რომელთაც შემოსავლებთან მიმართებაში, ვალის მაღალი ტვირთი ჰქონდათ. სამწუხაროდ, საფინანსო ინსტიტუტებში საცალო დაკრედიტების ისეთი ბიზნეს-მოდელი მოქმედებდა, როდესაც ბანკები, ან თუნდაც მიკროსაფინანსო ორგანიზაციები მსესხებელი პირების შემოსავლების წყაროს ნაკლებ ყურადღებას უთმობდნენ: 

,,შედეგი საკმაოდ არასახარბიელოა: მსესხებლების დიდ ნაწილს არ უფიქსირდება დასაქმებით, ან სხვა ფორმის წყაროდან მიღებული შემოსავალი, ხოლო ასეთი მსესხებლების მნიშვნელოვან ნაწილს უკვე აქვთ მიმდინარე ვადაგადაცილება არსებულ ვალდებულებებზე. ვალაუვალ მსესხებელს კი, როგორც წესი, ეზღუდება წვდომა საბანკო ანგარიშზე და პოტენციური სამართლებრივი აღსრულების შიშით, უმცირდება ფორმალური დასაქმების მოტივაცია, რაც პრობლემას წარმოადგენს მთლიანად ეკონომიკისთვის. ამასთან, უარესდება მოსახლეობის ამ ნაწილის სოციალური მდგომარეობა'', _ განაცხადეს საქართველოს ეროვნულ ბანკში. 

ეს იყო მთავარი მიზეზი, რის გამოც 7 მაისიდან, საქართველოს ეროვნულმა ბანკმა შემოსავლების დადასტურების გარეშე, საფინანსო ინსტიტუტებს საცალო სესხების გაცემა შეუზღუდა. თვითდასაქმებული ფიზიკური პირები, მაგალითად, რეპეტიტორები, ძიძები, ტაქსების მძღოლები, რომლებსაც შემოსავალი აქვთ, მაგრამ ამ შემოსავლებს ოფიციალურად ვერ ადასტურებენ, საცალო სესხების მიღება გაუჭირდებათ. თუმცა ამ ჩიხიდან გამოსავალი ფინანსთა მინისტრმა, მამუკა ბახტაძემ მოძებნა და თვითდასაქმებულ პირებს ინდმეწარმეებად დარეგისტრირება შესთავაზა. ცხადია, ეს საკმაოდ საინტერესო ინიციატივაა, მით უმეტეს იმ ფონზე, როდესაც ფინანსთა სამინისტროს ინიციატივით, მცირე და საშუალო ბიზნესს გადასახადები მკვეთრად შეუმცირდა. მაგალითად, თუ ხართ რეპეტიტორი და დარეგისტრირდებით ინდმეწარმედ, მხოლოდ თქვენი შემოსავლის 1%-ის გადახდა მოგიწევთ, სამაგიეროდ, საკუთარი შემოსავლების დადასტურებას შეძლებთ და სესხსაც უპრობლემოდ აიღებთ. ყველაზე მნიშვნელოვანი ისაა, რომ სახელმწიფო ბიუჯეტში შემოსავლები უშუალოდ მცირე და საშუალო ბიზნესიდან გაიზრდება. არავის აქვს იმის ილუზია, რომ ეს ერთ თვეში, ერთ წელში, უცებ მოხდება, მაგრამ თანდათანობით, მსხვილ ბიზნესს, რომელიც ბიუჯეტის შევსების ერთადერთი წყაროა, მცირე და საშუალო ბიზნესიც შეურთდება. თუმცა ინდმეწარმეებად დარეგისტრირება რეპეტიტორებს ნამდვილად უღირთ, ყოველ შემთხვევაში, უნდა უღირდეთ, რადგან 1%-იანი საშემოსავლო გადასახადის გადახდა არ გაუჭირდებათ, რასაც ვერ ვიტყვით ძიძებსა და ტაქსების მძღოლებზე... 

კიდევ ერთი სიახლე, რასაც საქართველოს ეროვნული ბანკი მომხმარებლებს სთავაზობს, ესაა ,,ფიზიკურ პირებზე სესხების გაცემის შესახებ დებულების'' პროექტი. ამ ეტაპზე, ეს პროექტი მხოლოდ სამუშაო ვერსიაა, დაინტერესებულ პირებს საკუთარი შენიშვნების გამოთქმის შესაძლებლობა 2018 წლის აგვისტოს ჩათვლით აქვთ. ამის შემდეგ, პროექტის საბოლოო ვარიანტი შემუშავდება და საქართველოს პარლამენტში გადაიგზავნება. ახალი რეგულაცია ძალაში 2019 წლის 1 იანვრიდან შევა. როგორც ,,ვერსიას'' ეროვნულ ბანკში განუცხადეს, დებულების პროექტის მიზანია, საკრედიტო სტანდარტებისა და საკრედიტო პორტფელების ხარისხის გაუმჯობესება და სოციალური პასუხისმგებლობის მქონე საკრედიტო ურთიერთობების ხელშეწყობა, რათა ჭარბვალიანობით გამოწვეული რისკებისგან მსესხებელთა უფლებები დაიცვან. ეს დოკუმენტი ადგენს სესხის გაცემის კრიტერიუმებს, რომელთა შესრულებაც დებულების დამტკიცების შემდეგ, სავალდებულო იქნება საქართველოს ეროვნული ბანკის რეგულირებისა და ზედამხედველობის ქვეშ მყოფი სესხის გამცემი ყველა ორგანიზაციისათვის. 

როგორც ვთქვით, ,,ფიზიკურ პირებზე სესხების გაცემის შესახებ დებულება'' ჯერ მხოლოდ სამუშაო ვარიანტია, მაგრამ ,,ვერსია'' დაინტერესდა, როგორ და რა კრიტერიუმებით უნდა გაიცეს სესხები და როგორ აპირებს მსესხებელთა უფლებების დაცვას საქართველოს ეროვნული ბანკი. პროექტში ვკითხულობთ, რომ მასში აღნიშნული მოთხოვნები ვრცელდება ყველა სახის სესხზე/კრედიტზე, რომელიც გაცემულია ფიზიკურ პირებზე, გარდა სავაჭრო/სამეწარმეო საქმიანობის მიზნობრიობით გაცემული სესხების/კრედიტებისა: 

,,ამ დებულების მოთხოვნები არ ვრცელდება იმ ფიზიკურ პირებზე გასაცემ სესხზე/კრედიტზე, რომელთა შემოსავლის წყაროა სავაჭრო/სამეწარმეო საქმიანობა. სესხები/კრედიტები გაიცემა არა სავაჭრო/სამეწარმეო მიზნობრიობით და ამასთან, მსესხებლის/თანამსესხებლის ვალდებულებები, სესხის გამცემი ორგანიზაციების მიმართ აღემატება 1 000 000 ლარს, ან მის ექვივალენტს უცხოურ ვალუტაში; ამ დებულების მოთხოვნები არ ვრცელდება იმ შემთხვევებზე, თუ მსესხებლის ჯამური ვალდებულებები, სესხის გამცემი ორგანიზაციების მიმართ (საკრედიტო-საინფორმაციო ბაზაში მოძიებული ინფორმაციის საფუძველზე), არ აღემატება 300 ლარს და ამასთან, მსესხებელს საკრედიტო საინფორმაციო ბიუროს ბაზაში არ აქვს _ ,,არის ნეგატიური'' სტატუსი; ამ დებულების მოთხოვნები არ ვრცელდება ფულადი სახსრების უზრუნველყოფით გაცემულ სესხებზე, უზრუნველყოფის ღირებულებისა და ვადიანობის ფარგლებში, თუკი სესხის/კრედიტის უზრუნველყოფილი ნაწილის დაფარვა გამიზნულია ფულადი სახსრების სახით არსებული უზრუნველყოფის საშუალებით'', _ აღნიშნულია პროექტში. 

ახალი დებულების მიხედვით, სესხის ყოველთვიური გადასახდელები ასეა განსაზღვრული: მაგალითად, იპოთეკური სესხების/კრედიტების შემთხვევაში, სესხის მომსახურების კოეფიციენტის დაანგარიშებისას, ყოველთვიურ გადასახდელებში გათვალისწინებული უნდა იყოს ის თანხა, რომლის გადახდაც მსესხებელს/თანამსესხებელს მოუწევდა მათი ჯამური ვალდებულებების (ძირი, პროცენტი, საკომისიო და სხვა) მაქსიმუმ 15-წლიან პერიოდზე, ხოლო სარემონტო და უძრავი ქონებით უზრუნველყოფილი სამომხმარებლო სესხების შემთხვევაში _ მაქსიმუმ, 10-წლიან პერიოდზე! თუ უძრავი ქონების შეძენის, მშენებლობისა და რემონტის მიზნობრიობით, უკვე გაცემულია ერთი სესხი/კრედიტი, ყოველთვიური გადასახდელების დათვლის მიზნებისთვის, მსგავსი ტიპის სესხიდან/კრედიტიდან, რემონტის მიზნობრიობით გაცემული სესხი ცალკე უნდა გამოიყოს! სხვა, ნებისმიერი ტიპის სესხების/კრედიტებისთვის (მათ შორის, საკრედიტო ბარათი და ოვერდრაფტი), სესხის მომსახურების კოეფიციენტის დაანგარიშებისას, ყოველთვიურ გადასახდელებში გათვალისწინებული უნდა იყოს ის თანხა, რომლის გადახდაც მსესხებელს/თანამსესხებელს მოუწევდა მათი ჯამური ვალდებულებების (ძირი, პროცენტი, საკომისიო და სხვა), მაქსიმუმ, 4-წლიან პერიოდზე: 

,,სესხის მომსახურების კოეფიციენტის დაანგარიშებისას, სესხის გამცემმა ორგანიზაციამ (ბანკმა, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციამ) უნდა გაითვალისწინოს მსესხებლის/თანამსესხებლის ჯამური ვალდებულების საშუალო შეწონილი საპროცენტო განაკვეთი. სესხის გამცემ ორგანიზაციებში მოქმედი პოლიტიკა და პროცედურები, ასევე შესაბამისი ქმედებები იმგვარად უნდა განხორციელდეს, რომ სესხების/ კრედიტების გაცემა ჯანსაღ საკრედიტო ურთიერთობებს დაეფუძნოს! ეს ნიშნავს, რომ თანაბრად უნდა იყოს დაცული, როგორც მსესხებლის/თანამსესხებლის, ასევე სესხის გამცემი ორგანიზაციის ინტერესები. გადაწყვეტილების მიღებისას, სესხის გამცემმა ორგანიზაციამ თავი უნდა შეიკავოს ისეთი ქმედებისგან, რაც მსესხებლის/თანამსესხებლის ჭარბვალიანობას გამოიწვევს. დაუშვებელია, რომ სესხის გამცემმა ორგანიზაციამ სესხი/კრედიტი გასცეს მსესხებლის/თანამსესხებლის გადამხდელუნარიანობის სრულფასოვანი ანალიზის გარეშე! გადამხდელუნარიანობის ანალიზი (ყველა სახის სესხსა და კრედიტზე), მსესხებლის/თანამსესხებლის შემოსავლების, ხარჯებისა და ვალდებულებების დეტალურ ანალიზს გულისხმობს! მსესხებლის/ თანამსესხებლის გადამხდელუნარიანობის შეფასებისას, უნდა გაანალიზდეს ყველა ის დამატებითი ფაქტორი, რამაც შეიძლება ნეგატიური ზეგავლენა მოახდინოს მათი ვალდებულებების მომსახურებაზე. სესხის გამცემმა ორგანიზაციამ მის ხელთ არსებული ინფორმაციის გათვალისწინებით, მაქსიმალურად ობიექტურად უნდა შეაფასოს იმ პირთა წრე, ვისთან ერთადაც მსესხებელი/თანამსესხებელი იზიარებს შემოსავლებსა და ვალდებულებებს!'' 

ამავე პროექტის მიხედვით, დაუშვებელია ისეთი სესხის/ კრედიტის გაცემა, როდესაც მსესხებელი/თანამსესხებელი მხოლოდ დარიცხულ პროცენტს იხდის, ძირს და ძირის მნიშვნელოვან ნაწილს კი მხოლოდ ვადის ბოლოს! სასურველია, რომ ძირის გადახდა მსესხებლის/თანამსესხებლის შემოსავლებზე მორგებული, გონივრულად შედგენილი გრაფიკის მიხედვით განხორციელდეს! ეს შეზღუდვა არ ვრცელდება ისეთ შემთხვევებზე, როდესაც საშეღავათო პერიოდი არ აღემატება 6 თვეს _ იპოთეკური სესხის შემთხვევაში, ხოლო 3 თვეს _ სხვა ტიპის სესხების/კრედიტების შემთხვევაში, სესხის მოქმედების განმავლობაში! 

ახალი პროექტით, იპოთეკური სესხის მაქსიმალურ ვადად 20 წელი, უძრავი ქონებით უზრუნველყოფილი სამომხმარებლო სესხის მაქსიმალური ვადად _ 10 წელი, სხვა დანარჩენი სესხებისთვის _ 4 წელია განსაზღვრული. როდესაც მსესხებელს/ თანამსესხებელს მიმდინარე შემოსავლები არ გააჩნია, ან/და მსესხებლის/თანამსესხებლის გადამხდელუნარიანობის დეტალური ანალიზი ჩატარებული არაა, უძრავი ქონების უზრუნველყოფით სესხის/კრედიტის გაცემა მხოლოდ იმ შემთხვევაშია შესაძლებელი, თუ მსესხებელს/თანამსესხებელს საკუთრებაში გააჩნია ერთზე მეტი საცხოვრებელი უძრავი ქონება და ამავდროულად, მსესხებლის/თანამსესხებლის ქონება, რომელიც გამოიყენება მის მიერ, როგორც საცხოვრებელი, იპოთეკით დატვირთული არაა!

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 23 May 2018 13:09:49 +0400
გიორგი კოდუამ საქართველოს აეროპორტების გაერთიანებას სასამართლოში უჩივლა! http://www.versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/5598-გიორგი-კოდუამ-საქართველოს-აეროპორტების-გაერთიანებას-სასამართლოში-უჩივლა.html http://www.versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/5598-გიორგი-კოდუამ-საქართველოს-აეროპორტების-გაერთიანებას-სასამართლოში-უჩივლა.html

რა წერია საქართველოს სახელმწიფოსა და „ტავ ჯორჯიას“ შორის გაფორმებულ ხელშეკრულებაში და რატომ ვერ იქცა თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი ევროპა-აზიის ჰაბად?

არასამთავრობო ორგანიზაცია ,,ჰაბ ჯორჯია'' საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს შპს ,,საქართველოს აეროპორტების გაერთიანებას'' სასამართლოში უჩივლებს. გიორგი კოდუა უწყებისგან იმ ხელშეკრულების განსაჯაროვებას ითხოვს, რომელიც 2005 წელს, საქართველოს სახელმწიფოსა და თბილისის საერთაშორისო აეროპორტის მმართველ ,,ტავ ჯორჯიას'' შორის გაფორმდა. 2013 წლიდან, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მაშინდელი მინისტრის, გიორგი კვირიკაშვილის ინიციატივით, ამ ხელშეკრულების შესწავლა დაიწყეს. ორწლიანი დაძაბული მოლაპარაკებების შემდეგ, მხარეებს შორის, ახალი ხელშეკრულება გაფორმდა. ,,ჰაბ ჯორჯიას'' დამფუძნებელი, გიორგი კოდუა სწორედ შეცვლილი ხელშეკრულების განსაჯაროვებას ახლა უკვე, სასამართლოს საშუალებით ითხოვს!

ბუნდოვანი ხელშეკრულება 

თურქულ-ქართული კომპანია TAV-URBAN Georgia LLC, თბილისის საერთაშორისო აეროპორტს 2005 წლიდან მართავს. ხელშეკრულების თანახმად, რომელიც კომპანიასა და სახელმწიფოს შორის გაფორმდა, აეროპორტი კომპანიის მართვაში 22 წლით, 2027 წლამდე დაჩება. აეროპორტის მშენებლობაში, რომლის ფართობი 25 000 კვადრატული მეტრია, 71.5 მილიონი დოლარის ინვესტიცია განხორციელდა. 

2013 წლიდან, მას შემდეგ, რაც საქართველოში ხელისუფლება შეიცვალა, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მაშინდელი მინისტრის, გიორგი კვირიკაშვილის ინიციატივით, სახელმწიფოსა და თურქულ კომპანიას შორის გაფორმებული ხელშეკრულების დეტალების შესწავლა დაიწყეს. ორწლიანი დაძაბული მოლაპარაკებების შედეგად, 2015 წელს, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს, კონკრეტულად კი ,,საქართველოს აეროპორტების გაერთიანებასა'' და კომპანია ,,ტავ-ურბან საქართველოს'' შორის, ახალი ხელშეკრულება გაფორმდა. ოფიციალური ინფორმაციით, მხარეებმა სწორედ 2005 წელს გაფორმებული, თბილისის საერთაშორისო აეროპორტის კონცესიის ხელშეკრულების (Build Operate Transfer – BOT) განახლებულ ვარიანტს მოაწერეს ხელი... 

2012 წლის 1 ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ, როდესაც ქვეყანაში ხელისუფლება შეიცვალა, თბილისის საერთაშორისო აეროპორტში ასაფრენი ბილიკის მშენებლობაც შეჩერდა. კომპანია ,,ტავ ჯორჯიამ'' ახალი ასაფრენი ზოლის მშენებლობა 2012 წლის სექტემბერში დაიწყო, რისთვისაც 64 მილიონი აშშ დოლარის ინვესტირება დაგეგმა. ამ ინვესტიციის სანაცვლოდ, სააკაშვილის ხელისუფლებამ ,,ტავ ჯორჯიას'' თბილისის აეროპორტის მართვის უფლება 2037 წლის ნოემბრამდე გაუხანგრძლივა. ხელშეკრულება მართვის უფლების 10 წლითა და 9 თვით გაგრძელებასთან დაკავშირებით, ,,ტავ ჯორჯიასა'' და ,,საქართველოს აეროპორტების გაერთიანებას'' შორის გაფორმდა. კვირიკაშვილის ინიციატივით, 2013 წლიდან, ძირითადთან ერთად, ხელშეკრულების ამ ნაწილის შესწავლაც დაიწყეს. 

საბოლოოდ, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ მოახერხა და თურქულ კომპანიასთან მნიშვნელოვან შეთანხმებას მიაღწია. შედეგად, ,,ტავ ჯორჯიას'' საკუთარი სახსრებითა და ინვესტიციებით უნდა განეახლებინა თბილისის საერთაშორისო აეროპორტის ასაფრენ-დასაფრენი ბილიკი ისე, რომ კომპანიას აეროპორტის ოპერირების წლები არ მოემატებოდა. შედეგად, ,,ტავ ჯორჯიას'' მართვაში თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი 2027 წლამდე დარჩება. 

ოფიციალურად ცნობილია, რომ ხელშეკრულების ახალი ვერსიის თანახმად, ,,ტავ ჯორჯიამ'' თბილისის საერთაშორისო აეროპორტის ასაფრენი ზოლისა და სამიმოსვლო ბილიკების სრული რეაბილიტაცია 2015 წლიდან დაიწყო, რომელიც 2014 წელს, საჰაერო ტრანსპორტის საერთაშორისო ასოციაციის _ IATA Consulting-ის მიერ მომზადებული დასკვნისა და რეკომენდაციების შესაბამისად განახორციელა; რაც მთავარია, ,,ტავ ჯორჯიამ'' უნდა მოამზადოს თბილისის საერთაშორისო აეროპორტის განვითარების ოთხ-ეტაპიანი გეგმა, რომელიც მგზავრთა ნაკადის მატების შესაბამისად, ხელშეკრულების ბოლომდე ანუ 2027 წლამდე, აეროპორტის ინფრასტრუქტურის განვითარებასა და კონკრეტული პროექტების განხორციელებას უზრუნველყოფს. 

სახელმწიფოსა და კერძო კომპანიას შეორის გაფორმებული ხელშეკრულების შესახებ გავრცელებული ოფიციალური ინფორმაცია ზოგადი და აბსტრაქტული, ხოლო ხელშეკრულება ბუნდოვანია. არადა, თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი სტრატეგიული დანიშნულების ობიექტია და შესაბამისად, საზოგადოებამ უნდა იცოდეს, კონკრეტულად რა პირობებით გადასცა სახელმწიფომ სტრატეგიული ობიექტი თურქულ კომპანიას მართვაში. ,,ვერსია'' ,,ტავ ჯორჯიას'' წარმომადგენელს დაუკავშირდა, რომელმაც განგვიცხადა, რომ ხელშეკრულების დეტალებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში გაგვიმხელდა, თუ ამის ნებართვას ,,საქართველოს აეროპორტების გაერთიანება'' მისცემდა. ეს იმიტომ, რომ ხელშეკრულება სწორედ სახელმწიფოსა და კერძო კომპანიას შორის გაფორმდა. 

ამის შემდეგ, ,,ვერსია'' ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების ქოლგის ქვეშ არსებულ, შპს ,,საქართველოს აეროპორტების გაერთიანების'' საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურს დაუკავშირდა. თავდაპირველად განგვიცხადეს, რომ ამ ხელშეკრულებიდან მხოლოდ იმ ნაწილს განგვისაჯაროვებდნენ, რაც სახელმწიფოსა და კერძო კომპანიის ინტერესებს არ დააზარალებდა, მაგრამ ორკვირიანი ლოდინი უშედეგოდ დასრულდა... 

ხელშეკრულების სკანდალური დეტალები 

სიტუაციაში უკეთ გარკვევის მიზნით, ,,ვერსია'' ორგანიზაცია ,,ჰაბ ჯორჯიას'' დამფუძენებელს, გიორგი კოდუას დაუკავშირდა. ის ერთ-ერთი პირველი იყო, ვინც ჯერ კიდევ სააკაშვილის პრეზიდენტობის დროს, სწორედ ამ ხელშეკრულებას შეეწინააღმდეგა. გიორგი კოდუას მიაჩნდა, რომ ამ კონტრაქტით, საქართველოს სახელმწიფოებრივი ინტერესები დაცული არ იყო: 

_ ,,ტავ ჯორჯიასა'' და საქართველოს სახელმწიფოს შორის, კონტრაქტი ნაჩქარევად გაფორმდა. სხვათა შორის, სააკაშვილის მმართველობის დროს, მაშინდელი მთავრობის წევრებმაც კი აღიარეს, რომ კონტრაქტი ნაჩქარევი იყო, რადგან ძალიან უნდოდათ, ახალი, საერთაშორისო აეროპორტი ჰქონოდათ. მე ვამბობდი, კარგია, რომ ნაბიჯს წინ ვდგამთ და აეროპორტი კეთდება, მაგრამ არც სახელმწიფოს ინტერესების დაცვა უნდა დაგვავიწყდეს. სააკაშვილის მთავრობის და ამ მთავრობის უმთავრესი შეცდომა ისაა, რომ ტრანსპორტისა და ავიაციის განვითარების სტრატეგია და ხედვა არ აქვთ! აეროპორტი ავიაკომპანიის მომსახურებაა და როდესაც აეროპორტს აკეთებ, აუცილებლად უნდა გაითვალისწინო, რა ტიპის ავიაკომპანიაზე, რა ტიპის მოცულობებზე, რა კონკრეტულად რა რეისებზე თვლი ამ აეროპორტს. სტრატეგია არ შეუმუშავებიათ და ამის ნაცვლად, თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი ზოგადად, 350 000 მგზავრის მომსახურებაზე გათვალეს. მეტიც, ასევე ზოგადად თქვეს, რომ ,,ტავ ჯორჯიას'' მგზავრთა ეს მოცულობა 1 მილიონამდე უნდა გაეზარდა და ეს იყო ამ კომპანიის ვალდებულება. 

_ ბატონო გიორგი, სტრატეგიის შესამუშავებლად, კვლევა არ ჩატარებულა? 

_ არა! ამ ხელშეკრულების მიხედვით, ქართულია ავიაკომპანიების მოთხოვნები საერთოდ არაა გათვალისწინებული. ჩვენ არ ვიცით, რა ტიპისაა თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი, ,,ლოუქოსტია'', ,,ფლაგმანია'', თუ ტრანზიტული ჰაბია ევროპასა და აზიას შორის. ქუთაისის აეროპორტის შემთხვევაში, ყველაფერი გასაგებია, ის ,,ლოუქოსტ'' ავიაკომპანიების აეროპორტად ჩამოყალიბდა. თბილისის აეროპორტს ამგვარი სტრატეგია განსაზღვრული არ აქვს და ჯერ კიდევ 2005 წელს, როდესაც ეს ხელშეკრულება გაფორმდა, კარგად ვიცოდი, რა საშიშროება ემუქრებოდა ამის გამო ჩვენს აეროპორტსა და ქვეყანასაც კი! 

_ რას გულისხმობთ? 

_ საბჭოთა კავშირის დროს, თბილისის აეროპორტი მოსკოვის აეროპორტებზე იყო მიბმული. შესაბამისად, სწორედ მოსკოვის აეროპორტების გავლით ხდებოდა ჩვენი ბმა ცივილიზებულ მსოფლიოსთან. ძლივს გამოვეყავით საბჭოთა კავშირს და ამის შემდეგ, საკუთარი ჰაბი უნდა შეგვექმნა, რომლის ცენტრი თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი იქნებოდა. ამის ნაცვლად, თბილისი კი არა, ასეთ ცენტრად სტამბოლი იქცა, ვინაიდან ჩვენ სტამბოლის რეისებზე ვართ მიბმული! სწორედ ამას ვგულისხმობ, როდესაც ვამბობ, რომ სახელმწიფოსა და ,,ტავ ჯორჯიას'' შორის გაფორმებულ ხელშეკრულებაში სტრატეგია არ იყო ჩადებული, რის გამოც სტამბოლი ჰაბად იქცა! არადა, ხომ უნდა მიხვდე, რას აკეთებ? შესაბამისი ექსპერტები ხომ უნდა დაიქირავო და მათ ჰკითხო, კონკრეტულად რა პუნქტები ჩავდოთ ხელშეკრულებაში, რათა ქვეყნის ინტერესები დავიცვათ. გიმეორებთ, რისიც მეშინოდა, ზუსტად ის მოხდა! რა თქმა უნდა, ,,ტავ ჯორჯია'' ძალიან კარგი კომპანიაა და მგზავრებსაც კარგად ემსახურება, მაგრამ სტრატეგიაში არ უდევს, რომ თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი ჰაბი გახდეს. არადა, პირადად მე მაქვს ამბიცია, რომ სწორედ საქართველო უნდა იყოს ცენტრი ევროპისა და აზიის გზაგასაყარზე, ჩვენ უნდა ვიყოთ მათი დამაკავშირებელი... 

_ უკაცრავად, გაწყვეტინებთ, მაგრამ როდესაც ,,ტავ ჯორჯიამ'' ტენდერში გაიმარჯვა და 2005 წელს, ხელშეკრულება გაფორმდა, მახსოვს, ოფიციალურად გაკეთდა განცხადება, რომ თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი იქნებოდა ჰაბი ევროპასა და აზიას შორის. 

_ ეს იყო ტყუილი! გიმეორებთ, იმ კონტრაქტის მიხედვით, რომელიც საქართველოს სახელმწიფოსა და ,,ტავ ჯორჯიას'' შორის გაფორმდა, ვერცერთი ლოგიკით, თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი ჰაბი ვერ იქნებოდა! როდესაც მგზავრთა მოსაკრებელს 22 აშშ დოლარს დაადებ ავიკომპანიებისთვის, როგორ შეიძლება, ასეთი აეროპორტი ჰაბი გახდეს? ამგვარი ტარიფი ლოკალურ ავიაკომპანიებს განვითარების საშუალებას არ აძლევს. არ შეიძლება, ეს ხელშეკრულება კონფიდენციალური იყოს, არაერთხელ მოვითხოვე ,,საქართველოს აეროპორტების გაერთიანებისგან'', რომ გადმოეცათ ჩვენთვის კონტრაქტის საბოლოო ვარიანტი. ვგულისხმობ იმ ცვლილებებს, რომლებიც 2015 წელს, გიორგი კვირიკაშვილის ინიციატივით განხორციელდა. ახლა ვაპირებ, სასამართლოში შევიტანო სარჩელი ,,საქართველოს აეროპორტების გაერთიანების'' წინააღმდეგ, რათა საქართველოს სახელმწიფოსა და ,,ტავ ჯორჯიას'' შორის გაფორმებული ხელშეკრულება გადმოგვცენ. თუმცა ერთადერთი, რაც პოზიტიურად მენიშნა, ის იყო, რომ ეროვნულ ავიახაზებს შეეძლო, თბილისის აეროპორტში საკუთარი ტერმინალი დამატებით აეშენებინა. ზუსტად არ ვიცი, ცვლილების შემდეგ, ეს პუნქტი ხელშეკრულებაში ისევ დარჩა, თუ შეიცვალა. ,,ტავ ჯორჯია'' ნორმალურად ემსახურება უცხოურ ავიაკომპანიებს, მაგრამ რა ფასად ემსახურება, მაგალითად, ,,თურქიშ ეარლაინსს'', ჩვენთვის ესეც უცნობია. შეიძლება, თამამად ვთქვათ, რომ ჩვენ, ქართული ავიაკომპანიები სტუმრები ვართ თბილისის საერთაშორისო აეროპორტში, ხოლო თურქული ავიაკომპანიები თავს მასპინძლებად გრძნობენ! რეალურად, ამას ვეწინააღმდეგები და არა ,,ტავ ჯორჯიას'' მართვის ხარისხს. თუმცა პრობლემები ამ მხრივაცაა, რადგან ძველი, ამორტიზებული ავტობუსები შემოგვაჩეჩეს სტამბოლიდან, ,,ტავ ჯორჯიას'' ახალი ავტობუსები არ შეუძენია, თბილისის აეროპორტში სუფთა და მოწესრიგებული საპირფარეშოები არ არის! არადა, აეროპორტში მაღალი სტანდარტებია საჭირო, ხოლო რაც შეეხება მომსახურების ხარისხს, დამაკმაყოფილებელია. 

_ ბატონო გიორგი, იქნებ, თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი ევროპისა და აზიის ჰაბად იმიტომ ვერ იქცა, რომ თავის დროზე, სახელმწიფოსა და ,,ტავ ჯორჯიას'' შორის გაფორმებული ხელშეკრულების მიხედვით, თბილისის შემოგარენიდან 150 კმ-ის რადიუსში, სხვა ავიაკომპანიები ვერ შემოვიდოდნენ? 

_ დიახ, ერთ-ერთი მიზეზი ესეცაა. თბილისის შემოგარენში, 150 კმ-ის რადიუსში, ვერცერთი კომპანია ახალ აეროპორტს ვერ ააშენებს! შესაბამისად, ,,ტავ ჯორჯიას'' საკუთრებაშია თბილისისა და ბათუმის საერთაშორისო აეროპორტები. მართალია, მართვა და მენეჯმენტი მოიკოჭლებს, მაგრამ სამაგიეროდ, მგზავრთა ნაკადმა მოიმატა. თუმცა ეს თურქული კომპანიის დამსახურება არაა, მგზავრთა რაოდენობა იმიტომ გაიზარდა, რომ ქვეყნის ეკონომიკა, უფრო კონკრეტულად, ტურისტული პოტენციალი განვითარდა. მეტსაც გეტყვით, თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი ჰაბის პრინციპით რომ განვითარებულიყო, 80% _ ტრანზიტული, ხოლო 20% _ პირდაპირი მგზავრები გვეყოლებოდა! რეალურად, დღეს პირიქითაა, ამის გამო ტრანზიტული მგზავრების რაოდენობა თბილისის საერთაშორისო აეროპორტში 3 მილიონს აღწევს. არადა, თავისუფლად შეიძლებოდა, 13-15 მილიონი ყოფილიყო! ხომ წარმოგიდგენიათ, რამხელა ეკონომიკური ბუმი მოჰყვებოდა ამას? თქვენც ხომ ხედავთ, რა კარგად განვითარდა ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტი, სადაც უფრო მეტი ევროპული რეისებია, ვიდრე თბილისში. ეს იმიტომ, რომ ,,ტავ ჯორჯიას'' ინტერესებში შედის, რათა მგზავრებს ევროპასთან უფრო მეტი წვდომა, სწორედ სტამბოლის გავლით ჰქონდეთ და არა თბილისიდან! აქედან გამომდინარე, მგზავრებს ასეთი კულტურა ჩამოგვიყალიბდა _ თბილისიდან ევროპაში მხოლოდ სტამბოლის გავლითYმოვხვდებით, ხოლო თუ პირდაპირი რეისი გვინდა, მაშინ ქუთაისის აეროპორტიდან უნდა გავფრინდეთ!

_ თბილისის საერთაშორისო აეროპორტში ავიაკომპანიების მოსაკრებელი ძვირია? 

_ რა თქმა უნდა, ძვირია. როდესაც 350 000 მგზავრის მომსახურების ვალდებულება ჩადეს ხელშეკრულებაში, ,,ტავ ჯორჯიამ'' 30 მილიონი აშშ დოლარი _ ,,იბიარდისგან'', ხოლო 30 მილიონი აშშ დოლარი _ IFC-დან ისესხა. ეს იყო ფინანსური სესხი, კომპანიამ საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებს განუცხადა, რომ თუ ავიაკომპანიების მოსაკრებელი 22 აშშ დოლარი იქნებოდა, ამ ფინანსურ ვალდებულებას გაისტუმრებდა. დღეს უკვე 3 მილიონი მგზავრია და ,,საქართველოს აეროპორტების გაერთიანებამ'' ეს მოსაკრებელი ,,ტავ ჯორჯიას'' 24 აშშ დოლარამდე ააწევინა. არადა, მგზავრთა ნაკადის გაზრდას პირიქით, მოსაკრებლის შემცირება უნდა მოჰყოლოდა. სწორედ ამას ვამბობდი სააკაშვილის მმართველობის დროსაც, რომ არ შეიძლებოდა, ქვეყნის კარიბჭის სტრატეგიული მნიშვნელობის გასაღები სხვა, რომელიმე კომპანიას გააებარებინა, ქართული კომპანიის გარდა! ასეთ სტრატეგიულ ობიექტს არც თურქული, არც რუსული, ირანული, ან სხვა, რომელიმე ქვეყნის კომპანია არ უნდა მართავდეს! რა დიდი თანხა 60 მილიონი აშშ დოლარი იყო, რომ პირობითად, ქართუ ბანკს, ან თუნდაც თიბისი ბანკს ვერ მოეძიებინა რომელიმე ქართული ავიაკომპანიისთვის, რათა საერთაშორისო აეროპორტი ემართა? უცხოელმა ბიზნესმენმა 10 000 აშშ დოლარად დააფუძნა ,,ტავ ჯორჯია'', ამის შემდეგ ,,იბიარდიდან'' და IFC-დან სესხი აიღო, ნუთუ, არ შეიძლებოდა, ეს ყველაფერი ქართულ ავიაკომპანიას გაეკეთებინა? 10 000 დოლარად მეც დავაფუძნებდი ავიაკომპანიას, სააკაშვილის ხელმოწერილი თანხმობა თუ მექნებოდა, რომ მოსაკრებელი 22 აშშ დოლარი იქნებოდა, ხოლო თბილისის გარშემო, 150 კმ-ის რადიუსში ვერცერთი ავიაკომპანია ვერ გახსნიდა საერთაშორისო აეროპორტს, რომელი ბანკი, ან საფინანსო ინსტიტუტი მეტყოდა უარს სესხის მიღებაზე? 

_ ზუსტად ის, რაც ახლა მითხარით, არის თუ არა საკმარისი საფუძველი, რათა მიხეილ სააკაშვილის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმე აღიძრას, რომელმაც თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი ასეთი კაბალური პირობებით ჩაუგდო ხელში თურქულ ,,ტავს''? 

_ არა, ეს სისხლის სამართლის დანაშაული არაა, ამას უფრო უვიცობასა და გულგრილობას დავარქმევდი! ზოგადად, სახელმწიფოსა და ,,ტავ ჯორჯიას'' შორის ხელშეკრულება საერთაშორისო მასშტაბით აღიარებული იურისტების მიერ გაფორმდა. სამართლებრივად, საკმაოდ გამართული კონტრაქტია და ამ მხრივ, ვერ შეედავები, თუმცა პრეტენზია იმის გამო მაქვს, რომ ამ კონტრაქტში თბილისის საერთაშორისო აეროპორტის განვითარების სტრატეგია არაა ჩადებული.

 მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 23 May 2018 13:09:39 +0400
საბუღალტრო შეცდომები აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს აპარატში http://www.versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/5581-საბუღალტრო-შეცდომები-აფხაზეთის-ავტონომიური-რესპუბლიკის-უმაღლესი-საბჭოს-აპარატში.html http://www.versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/5581-საბუღალტრო-შეცდომები-აფხაზეთის-ავტონომიური-რესპუბლიკის-უმაღლესი-საბჭოს-აპარატში.html

არასწორად ჩატარებული ინვენტარიზაცია, ხარვეზები შრომითი ანაზღაურების მუხლსა და ავტოპარკის ოპტიმიზაციაში!

სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მორიგი ანგარიში აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს აპარატის ფინანსურ ანგარიშგებას ანუ ბალანსს ეხება. აუდიტის პერიოდი 2017 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით განისაზღვრა, სახელმწიფო აუდიტორებმა კი დაასკვნეს, რომ ფინანსურ ანგარიშგებაში ასახული ინფორმაცია არაფინანსური აქტივების, ძირითადი კაპიტალის მოხმარებისა და საცნობარო მუხლების აღრიცხვის შესახებ რეალურ მდგომარეობას სწორად, სრულად და საიმედოდ ვერ ასახავს. მეტიც, სახელმწიფო აუდიტორებმა დასკვნაში ისიც აღნიშნეს, რომ ის ხარვზები, რაც წინა აუდიტის დროს გამოვლინდა და თითქოს ნაწილობრივ გამოსწორდა კიდეც, მიმდინარე აუდიტისასს კვლავ განმეორდა. კერძოდ, კვლავ დაფიქსირდა როგორც ძირითადი, ისე სხვადასხვა მატერიალური მარაგების სწორად აღრიცხვასთან დაკავშირებული პრობლემები; არ იყო უზრუნვეყოფილი ბალანსზე რიცხული დანაკლისებისა და უიმედო დებიტორული დავალიანებების აღმოფხვრის საკითხები; უმაღლესი საბჭოს ბალანსზე რიცხული მოკლელულიანი ცეცხლსასროლი სახელობითი იარაღის დანაკლისის საკითხი, რაც აღნიშნული იყო წინა აუდიტის ანგარიშში და რომელიც აუცილებლად უნდა გასწორებულიყო შესაბამის მუხლებში, კვლავ მოუგვარებელი აღმოჩნდა. ფაქტობრივად, უმაღლესი საბჭოს აპარატმა პრობლემა ვერ აღმოფხვრა.

არასწორი ინვენტარიზაცია 

მას შემდეგ, რაც სახეხლმწიფო აუდიტორებმა 2017 წლის წლიური ბალანსი შეისწავლეს, გამოავლინეს, რომ აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს 2017 წლის 18 დეკემბერის №03/68 ბრძანების საფუძველზე ჩატარებული ძირითადი საშუალებებისა და მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაცია მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნებს არ აკმაყოფილებს. კერძოდ, ბუღალტრულ რეესტრებში აღურიცხავი მატერიალური მარაგების ფაქტობრივი ნაშთები ვერ გამოვლინდა; ინვენტარიზაცია არ ჩატარებულა მატერიალური მარაგების ადგილმდებარეობისა და მატერიალურად პასუხისმგებელი პირების მიხედვით; არ შემდგარა ინვენტარიზაციის აქტი ობიექტის მიერ ფაქტობრივად გამოუყენებელი, არასრულფასოვანი და უვარგისად ქცეული აქტივების შესახებ. 

თუმცა არასწორად ჩატარებული ინვენტარიზაცია ერთადერთი ხარვეზი არაა. მაგალითად, უმაღლესი საბჭოს თანამშრომლის პოლონეთში მივლინების ხარჯები ზედმეტად _ 72.37 ლარის ოდენობით აანაზღაურეს, რადგან მივლინების ბრძანებით განსაზღვრული სადღეღამისი ნორმა, 5 დღის ნაცვლად, შეცდომით, 6 დღეზე აანაზღაურეს: 

,,ბალანსის ფორმა №1-სა და ფორმა №7-ში, „მოთხოვნები არაფინანსური აქტივების დანაკლისებით“, ბალანსის 1440 ანგარიშზე აღრიცხულია 16 640 ლარის არაფინანსური აქტივების დანაკლისები. მათ შორის, ცეცხლსასროლი იარაღი, „მერსედესის“ მარკის ავტომანქანა, 4 ცალი კომპიუტერი. გადახდისუუნარო დებიტორების ჩამოწერილი დავალიანების საცნობარო მუხლში აღრიცხულია ანგარიშვალდებულ პირებზე ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში რიცხული ზედმეტად ანაზღაურებული ავტომობილის საწვავისა და მივლინების _ 7 409 ლარის თანხა'', _ აღნიშნულია აუდიტის დასკვნაში. 

ხარვეზები შრომის ანაზღაურებაში 

მოქმედი კანონმდებლობით, შრომის ანაზღაურება თვეში ერთხელ გაიცემა, ხოლო ხელფასი უნდა დაირიცხოს და გაიცეს შესაბამისი თვის ბუღალტრულ ანგარიშგებაში. ამის მიუხედავად, 2017 წლის ივლისში, უმაღლესი საბჭოს დეპუტატებზე არა მარტო ივლისის, არამედ აგვისტოს ხელფასიც გასცეს. თუმცა, როგორც პასუხისმგებელმა პირებმა სახელმწიფო აუდიტორებს განუმარტეს, ეს იმიტომ მოხდა, რომ საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე განსახლებულ დევნილ ამომრჩეველთან შესახვედრად, დეპუტატები არასასესიო პერიოდში გავიდნენ. 

აუდიტის შედეგად ისიც გაირკვა, რომ უმაღლეს საბჭოში, სამუშაო დროის გამოყენებისა და ხელფასის გაანგარიშების ანუ აღრიცხვის ტაბლეს არ აწარმოებენ. თანამშრომელთა სამსახურში გამოცხადებისა და წასვლის ჟურნალი კი, რომლის წარმოებაც მხოლოდ 2017 წლის მარტიდან დაუწყიათ, სრულად და ეფექტურად ვერ უზრუნველყოფს თანამშრომელთა სამუშაო დროის კონტროლს! 

სახელმწიფო აუდიტორებმა გაარკვიეს, რომ აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს აპარატში, შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებული იყო 6 პირი. მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნათა მიუხედავად, ისინი მუდმივ ამოცანათა შესასრულებლად 10-12 თვის ვადით დაასაქმეს და 24 725 ლარის ანაზღაურებაც გასცეს. მათ შორის, 4 მოსამსახურე უმაღლესი საბჭოს აპარატში 2016 წელსაც (11-12 თვით) მუშაობდა და ხელშეკრულებით დაკისრებულ მოვალეობებს ასრულებდა. 

ავტოპარკის ოპტიმიზაცია 

2017 წლის ბოლოს, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს ბალანსზე 13 ერთეული ავტო-სატრანსპორტო საშუალება ირიცხებოდა. მათ შორის, 4 ერთეული _ განპიროვნებული და 9 ერთეული _ სამორიგეო ავტომობილი. სახელმწიფო აუდიტორებმა გაარკვიეს, რომ უმაღლესი საბჭოს აპარატის საშტატო რიცხოვნობის _ 64 ერთეულის გათვალისწინებით, აპარატში უნდა გამოყოფილიყო არა უმეტეს 3 სამორიგეო ავტომანქანისა! 

აუდიტის შედეგად ისიც გამოვლინდა, რომ სამორიგეო ავტომანქანებით სარგებლობის მოწესრიგებისა და ხარჯების ოპტიმიზაციის მიზნით, უმაღლესი საბჭოს აპარატის შესაბამისი სამსახური მანქანების „წასვლა-მოსვლის ჟურნალს“ არ აწარმოებდა: 

,,უმაღლესი საბჭოს აპარატის ბალანსზე რიცხული თითოეული ავტომობილისთვის საწვავის ყოველთვიური ლიმიტი ლიტრებში არ განუსაზღვრავთ, რაც თვის განმავლობაში, ავტომობილის სამსახურებრივად სავარაუდო ან საჭირო ექსპლუატაციასა და ე.წ. წვის რეჟიმს დაეფუძნებოდა. საწვავის ყოველთვიურ ლიმიტს უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის ბრძანების საფუძველზე დამტკიცებული თანხების ოდენობით საზღვრავდნენ. უმაღლესი საბჭოს აპარატის შესაბამისი სამსახური თვის განმავლობაში, ავტომობილების მიერ ათვისებულ საწვავს მათი გარბენის მაჩვენებელთან არ ადარებდნენ. სამაგიეროდ, ბუღალტრულ რეესტრებში, საწვავის ხარჯების ჩამოწერა მხოლოდ მომწოდებლის მიერ წარდგენილი ანგარიშფაქტურის საფუძველზე ხდებოდა''.

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 16 May 2018 12:59:46 +0400
რატომ გადადგა საავტომობილო გზების დეპარტამენტის უფროსი? http://www.versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/5577-რატომ-გადადგა-საავტომობილო-გზების-დეპარტამენტის-უფროსი?.html http://www.versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/5577-რატომ-გადადგა-საავტომობილო-გზების-დეპარტამენტის-უფროსი?.html

რატომ ჩაუჯდა სუს-ი ინფრასტრუქტურულ პროექტებს, რატომ გადადიან უწყების მაღალჩინოსნები კონტრაქტორ კომპანიებში სამუშაოდ, რას პასუხობს ოპონენტების ბრალდებებს და როგორ აფასებს საერთაშორისო სკანდალში გახვეული ჩინური კომპანიის საქართველოში საქმიანობას გიორგი სეთურიძე

 

ერთი თვის წინ, რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრის პოსტზე, ზურაბ ალავიძე მაია ცქიტიშვილმა ჩაანაცვლა. უწყებაში სხვა საკადრო ცვლილებებიც განხორციელდა, პოსტები დატოვეს მინისტრის მოადგილეებმა და საავტომობილო გზების დეპარტამენტის უფროსმა. თუმცა საკადრო ცვლილებებს წინ უძღოდა სკანდალი, რომელიც ,,ევროპული საქართველოს'' ლიდერებმა ააგორეს. ოპონენტებმა ზურაბ ალავიძე და მისი უწყების მაღალჩინოსნები, განსაკუთრებით საავტომობილო გზების დეპარტამენტის ახლა უკვე ყოფილი უფროსი, გიორგი სეთურიძე კორუფციაში დაადანაშაულეს. მეტი დამაჯერებლობისთვის, ,,ევროპული საქართველოს'' ლიდერებმა კორუფციული სქემაც გაშიფრეს: სამინისტროს მაღალჩინოსნები, რომლებიც იმავდროულად, სატენდერო კომისიის წევრები იყვნენ, იმ კერძო კომპანიებში გადადიოდნენ მაღალ თანამდებობებზე, რომლებიც სხვადასხვა ტენდერებს იგებდნენ, ხოლო ტენდერში გამარჯვებული კომპანიების ხელმძღვანელები სამინისტროში აგრძელებდნენ საქმიანობას... ამ ბრალდებებს ,,ვერსიასთან'' ექსკლუზიურ ინტერვიუში გიორგი სეთურიძე აბსურდულს უწოდებს და ამბობს, რომ თანამდებობა საკმაოდ ბანალური მიზეზით დატოვა.

_ ბატონო გიორგი, თანამდებობა რატომ დატოვეთ? 

_ მას შემდეგ, რაც მინისტრი შეიცვალა, უწყებაში ყველა მაღალი რანგის თანამდებობის პირი გამოიცვალა. როდესაც ახალი მინისტრი, ქალბატონი მაია მოვიდა, კანონის მიხედვით, გადადგომის შესახებ, განცხადება დავწერე. შესაძლოა, ეს მიზეზი ბევრისთვის ბანალურია, მაგრამ რეალურად, მართლა ასე მოხდა. 

_ ახლა სად ხართ, სახელმწიფო უწყებიდან სად წახვედით? 

_ ჯერჯერობით, არსად და არც ახალი ბიზნესი დამიწყია. ჩემს ოჯახს ბიზნესი ყოველთვის ჰქონდა და ახლაც აქვს. ამიტომ ისევ ჩემს ბიზნესს დავუბრუნდი, ვამჯობინებ, ოჯახს მეტი დრო დავუთმო. ვნახოთ, მომავალში რა და როგორ იქნება. ვთვლი, რომ ხელისუფლება და ის გუნდი, რომელიც ქვეყანას სათავეში უდგას, უნდა გამაგრდეს და გაუძლოს ცილისმწამებლურ კორიანტელს. თავს ისევ ამ გუნდის წევრად ვთვლი და ჩემს ყოფილ კოლეგებს ვურჩევ, ნაკლები ყურადღება მიაქციონ დაავადებულ პრესას, რომელიც რაზეა მომართული, ნამდვილად ვერ ვხვდები, რადგან საზოგადეობის აზრის გაჯანსაღებას არ ემსახურება. 

_ ახალგაზრდა ფინანსისტთა და ბიზნესმენთა ასოციაციამ (აფბა) წლის დასაწყისში, თქვენი ქონებრივი დეკლარაცია შეისწავლა და აღმოაჩინა, რომ დეკლარაციაში ის ქართულ-რუსული კომპანია არ შეგიტანიათ, რომელსაც ხელმძღვანელობდით, გამოგრჩათ, თუ გამოტოვეთ? 

_ შპს ,,საქართველო-რუსეთის ეკონომიკური თანამშრომლობის ცენტრი'' ქართულ-რუსული კი არა, თავიდან ბოლომდე, რუსული კომპანია იყო. ისიც დაწერეს, თითქოს ამ კომპანიის 100%-იანი მეწილე ვიყავი, მაგრამ ასე არაა, რადგან წილებთან არავითაში შეხება არ მქონია და შესაბამისად, ვერც დეკლარაციაში ვაჩვენებდი. მხოლოდ შპს-ს დირექტორი ვიყავი, მაგრამ ეს პოზიცია დეკლარაციაში არ შედის, ამიტომ ვერ შევიტანდი. სხვათა შორის, არც ხელფასი დამიმალავს, რადგან ხელფასი არ ამიღია. რეალურად, ეს უსაფუძვლო ბრალდება იყო და გული მწყდება, რომ ისეთმა ორგანიზაციამ, როგორიცაა აფბა, ჩემს წინააღმდეგ მოტივირებული, ცილისმწამებლური კამპანია აწარმოა, რაშიც რამდენიმე მედიასაშუალებაც აჰყვა. 

_ მედიაში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ამჟამად სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური (სუს-ი) რამდენიმე ინფრასტრუქტურულ პროექტს დეტალურად სწავლობს, მათ შორისაა სამტრედია-გრიგოლეთის შემოვლითი გზის პროექტიც. ამ პროექტებით სუს-ი რატომ დაინტერესდა? 

_ ადამიანთა ჯგუფი, რომლებიც დაინტერესებულნი არიან მთავრობის გუნდის კონკრეტული ნაწილის დისკრედიტაციით, ცდილობს, აბსურდული ინფორმაცია გაავრცელოს, რაც სიმართლეს არ შეესაბამება! სწორედ ამ ჯგუფმა მიმართა სუს-ს ოფიციალურად, რათა ამ უწყებამ კონკრეტული პროექტები შეისწავლოს. ვფიქრობ, ძალიან კარგია, რომ სუს-ი ამ პროექტებით დაინტერესდა, ბოლოს და ბოლოს, ამ მითქმა-მოთქმას წერტილი დაესმება, მაგრამ მეორე მხრივ, ცუდი ისაა, რომ სახელმწიფოს ამხელა რესურსი უაზრობაში იხარჯება. 

_ სამტრედია-გრიგოლეთის შემოვლითი გზის პროექტს, რომლის ღირებულება 253 მილიონი ლარია, ჩინური კომპანია ,,სინოჰიდრო'' ახორციელებს, ხომ? 

_ დიახ და, როგორც ვატყობ, თქვენი ,,სინოჰიდრო'', უფრო ზუსტად, ჩინური კომპანიები გაინტერესებთ. პირდაპირ გეტყვით, რომ ეს მარტივი თემა არაა და სხვათა შორის, არც ჩინური კომპანიები არიან მეტისმეტად კომფორტულები. მათი მართვა საკმაოდ დიდ რესურსს მოითხოვს და ზოგ შემთხვევაში, შესაძლოა, დამაკმაყოფილებელი შედეგი ძალიან დიდი ხნის შემდეგ დადგეს. ამიტომ, რაც უფრო ხისტი იქნება ხელისუფლება, კონკრეტულად კი ჩვენი შემცვლელებიგაცილებით უკეთეს შედეგს მივიღებთ. ვთვლი, რომ ის პოლიტიკა, რასაც დღეს სამინისტრო და საავტომობილო გზების დეპარტამენტი ახორციელებს ამ კომპანიების მიმართ, აბსოლუტურად სწორია. 

_ წლის დასაწყისში, ,,სინოჰიდრო'' საერთაშორისო სკანდალში გაეხვა, რადგან აფრიკის განვითარების ბანკმა ეს კომპანია ,,შავ სიაში'' შეიყვანა. როგორ მოიგო ჩინურმა კომპანიამ საქართველოში ასეთი მნიშვნელოვანი ტენდერი, რატომ არ გაგიჩნდათ ეჭვი ამ კომპანიის მიმართ? 

_ თავის დროზე, ამ ფაქტზე ბევრი განმარტება მაქვს გაკეთებული, მაგრამ ძალიან დიდ მადლობას გიხდით, რომ კიდევ ერთხელ მეძლევა საშუალება, რათა თქვენც და საზოგადოებასაც დეტალურად აგიხსნათ ყველაფერი. ზოგადად, არაკეთილსინდისიერი, დიდი რესურსის არმქონე, ან ის საერთაშორისო კომპანიები, რომლებიც მხოლოდ თავიანთ რეფერენციებს არიან ამოფარებულნი, რომლებიც ჯერ ტენდერებს იგებენ და ამის შემდეგ ცდილობენ, ჩამოაყალიბონ გარკვეული სტრუქტურა, რათა სამშენებლო სამუშაოები შეასრულონ, ყველა პროექტში პრობლემას ქმნიან. რაც მთავარია, ისინი მხოლოდ ჩინური კომპანიები არ არიან! 

თუმცა დავუბრუნდეთ ,,სინოჰიდროს'', გრიგოლეთის მონაკვეთსა და ქობულეთის ორივე ლოტზე, ,,სინოჰიდროს'' ხელშეკრულებები მიენიჭა ჯერ კიდევ 2013-2014-2015 წლებში. ჩვენი გუნდის მოსვლის შემდეგ, სამინისტროში ,,სინოჰიდროს'' ორი პროექტი დაგვხვდა _ ერთი ქობულეთის შემოვლითი გზის მეორე ლოტი, რომელიც გაჩერებული პროექტი იყო და სამტრედია-გრიგოლეთის მეორე ლოტი, რომელსაც უკვე მინიჭებული ჰქონდა კონტრაქტი, მაგრამ იქ მაინც არაფერი ხდებოდა. ,,სინოჰიდროსთან'' გატარებული სამუშაოების შედეგად, მოვახერხეთ, რომ ქობულეთის შემოვლითი გზის ერთ-ერთი, ყველაზე რთული მონაკვეთი _ მეორე ლოტი, ახლა თითქმის დასრულებულია, ხოლო სამტრედია-გრიგოლეთის მეორე ლოტზე, სამუშაოები ჯერ კიდევ მიმდინარეობს. ნებისმიერ შემთხვევაში, ეს ჩინური კომპანია ყველა პროექტს ხარისხიანად დაასრულებს და სახელმწიფო არცერთ თეთრს არ იზარალებს! 

რაც შეეხება ,,სინოჰიდროსთან'' დაკავშირებულ საერთაშორისო სკანდალს, მართალია, აფრიკაში ამ კომპანიამ სატენდერო პირობები არ შეასრულა, მაგრამ მხარეები შეთანხმდნენ და კომპანიას ხარვეზების გამოსასწორებელი ვადა მისცეს. მართალია, ეს არ ნიშნავს, რომ ,,სინოჰიდრო'' კარგი და კომფორტული გახდა, მაგრამ საქართველოსა და სხვა ქვეყნებში, ამ კომპანიას ტენდერებში მონაწილეობა არ ეკრძალება. ასეთია საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტების შესყიდვების ინდივიდუალური პოლიტიკა, როდესაც დონორები ერთმანეთის პრაქტიკას არ ითვალისწინებენ და ტენდერებში უპირატესობას ყველაზე დაბალ შემოთავაზებას ანიჭებენ. საერთაშორისო შესყიდვები ხორციელდება დონორი ორგანიზაციების წესების მიხედვით და კომპანიის დისკვალიფიკაციის მიზეზიც დონორმა უნდა განსაზღვროს. ბოლო დროს, ,,სინოჰიდროს'' კონტრაქტი შარშან მიენიჭა, ესაა ზემო ოსიაური-ჩუმათელეთის პირველი ლოტი, რომლის ღირებულება დაახლოებით, 130 მილიონი ლარია. 

,,სინოჰიდრო'' მარტო საქართველოსთვის არაა პრობლემა, ამ კომპანიას სხვა ქვეყნებსაც მსგავსი პრობლემა აქვს. თუმცა ხშირ შემთხვევაში, დამკვეთი უძლურია, სამუშაოთა ესკალაცია მოახდინოს, ძალიან დიდი იურიდიული ჯგუფი უნდა გყავდეს და დიდი ფინანსები გაგაჩნდეს, რომ ასეთ კომპანიებს იქეთ ებრძოლო. ამის მიუხედავად, გზების დეპარტამენტში უკვე ჩამოყალიბებულია პრაქტიკა და გუნდს, რომელიც დღეს მუშაობს, არაფერი გაუჭირდება. 

ამის დასტურია ბოლო პერიოდში, უცხოურ კომპანიებთან დავების გადაწყვეტის რამდენიმე მაგალითი. კომპანიებს არ დავასახელებ, მაგრამ გაუქმებული მოთხოვნებისა და უკან დაბრუნებული, არასწორად გადახდილი თანხების სახით, საავტომობილო გზარების დეპარტამენტმა, დაახლოებით, 100 მილიონი ლარი არ გადაიხადა. ეს პროცესი ღიად, მთავრობის დადგენილებების შესაბამისად მიმდინარეობდა. 

_ თქვენი ყოფილი მოადგილე, ზაზა სიმონია ,,სინოჰიდროში'' გადავიდა, მანამდე ის სატენდერო კომისიის წევრიც იყო, ხომ? 

_ დიახ, ასეა. 

_ ამ კომპანიაში იმიტომ გადავიდა, რომ თავის დროზე, ,,სინოჰიდროს'' 253 მილიონლარიანი ტენდერი მოაგებინა? 

_ დავიწყოთ იმით, რომ ეს ტენდერი ,,სინოჰიდრომ'' 2014-2015 წლებში ანუ იმ დროს მოიგო, როდესაც სიმონია სამინისტროში არ მუშაობდა. ის, რომ არა მარტო მაღალჩინოსნები, არამედ რიგითი თანამშრომლები კონტრაქტორ კომპანიებში გადადიან სამუშაოდ, კარგი არაა და ეს პირადად ჩემი აზრია. თუ ადამიანს სახელმწიფოსთვის სარგებელი მოაქვს, ასეთი კადრი საჯარო უწყებაში უნდა დარჩეს, მაგრამ თუ წასვლას გადაწყვეტს, რასაც კანონი კრძალავს, რა პრობლემაა? რასაც კანონი არ კრძალავს, მას წინ ვერავინ აღუდგება, მაგრამ გიმეორებთ, ასეთი ტენდენცია არ მომწონს და უარყოფითად ვაფასებ. 

_ ტენდენცია არ მოგწონთ, მაგრამ როდესაც საავტომობილო გზების დეპარტამენტს ხელმძღვანელობდით, სხვადასხვა კომპანიებში ბევრი მოადგილე ,,გაგექცათ''. მაგალითად, ირაკლი ხერგიანი ,,დოჰვა ინჟინერინგში'' გადავიდა, ,,კომპანია ,,ინსტიტუტი ინგჰ''-იდან, რომელმაც 56 მილიონლარიანი ტენდერი მოიგო, თქვენს მოადგილედ გადმოვიდა პაატა აბუთიძე, რომელმაც გივი ჩოჩია ჩაანაცვლა. თავის მხრივ, ჩოჩია თურქულ კომპანიაში გადავიდა სამუშაოდ, რომელმაც ბათუმის შემოვლითი გზის ტენდერი მოიგო... 

_ 2008 წელს, ირაკლი ხერგიანი კერძო კომპანია ,,აშტრომიდან'' გადმოიყვანეს დეპარტამენტში, როგორც პერსპექტიული ახალგაზდა. ის მსოფლიო ბანკის მაღალანაზღაურებადი კონსულტანტიც იყო. როდესაც დეპარტამენტში მივედი ორი წლის წინ, ხერგიანი უკვე მოადგილე იყო. ჩემი მისვლიდან 9-10 თვეში, ირაკლი დეპარტამენტიდან წავიდა, რადგან გადაწყვიტა, რომ კერძო ბიზნესს დაბრუნებოდა. სხვათა შორის, ირაკლის ოჯახის წევრებს აქვთ ბიზნესი, მამამისი ლაბორატორიებსა და სამშენებლო კომპანიას ფლობს, ამიტომ მის შემთხვევაში პირიქით მგონია _ ირაკლიმ ჩათვალა, რომ ამის გამო, შესაძლოა, ინტერესთა კონფლიქტი გაჩენილიყო და დეპარტამენტიდან წავიდა. რამდენიმე ხნის შემდეგ გავიგეთ, რომ ის ,,დოჰვაში'' გადავიდა სამუშაოდ. 

ზოგადად, კრიტიკოსები ძალიან მიყვარს, რადგან ისინი ჩემს მინუსებზე მიმითეთებენ, მაგრამ ის, რასაც ჩვენი ოპონენტები აკრიტიკებენ, მთავარი პრობლემა არაა. პრობლემა ისაა, რომ მხოლოდ ჩოჩია და ხერგიანი კი არა, იცით, რამდენი ადამიანი გადავიდა კონტრაქტორ კომპანიებში? მხოლოდ ამ გვარებს რატომ ასახელებენ? მთავარი პრობლემა ისაა, რომ ასეთი გამოცდილი სპეციალისტები სხვაგან გადადიან. თუ ამ ხალხმა დანაშაული ჩაიდინა, ამას შესაბამისმა უწყებებმა უნდა მიხედონ, რადგან უაპელაციოდ ადამიანების დადანაშაულება არ შეიძლება! 

პრობლემა ისაა, რომ კვალიფიციური სპეციალისტები კერძო კომპანიებში გადადიან. როდესაც ღიად ვამბობ, რომ თანამშრომლების კომპანიებში გადასვლა ან პირიქით, კომპანიებიდან სამინისტროში გადმოსვლა საჯარო აქტების საფუძველზე ხდება, აქ კორუფცია სადაა? ის ადამიანები, რომლებიც ჩამოთვალეთ, ჩუმად კი არ სხედან ოფისებში, ოფიციალურად გაფორმებული თანამშრომლები არიან და ამის გაკრიტიკება როგორ შეიძლება, რა არის ამაში ცუდი? 

_ იმის თქმა გსურთ, რომ სატენდერო კომისიის წევრი ამა თუ იმ კომპანიას ტენდერს ვერ მოაგებინებს? 

_ დიახ! სატენდერო კომისიის წევრები ეცნობიან შემფასებელი ჯგუფის ანგარიშს და კონკრეტულ საკითხებზე მხოლოდ ამის მიხედვით მსჯელობენ. ამ მსჯელობის შედეგები ოქმებშია ასახული, რომელსაც შეგიძლიათ გაეცნოთ, დაეთანხმოთ, ან არ დაეთანხმოთ და თუ არ ეთანხმებით, გაასაჩივროთ კიდეც. საერთაშორისო ტენდერებსაც ბრძანებით შექმნილი შემფასებელი ჯგუფი ჰყავს, რომელსაც ბანკების კონსულტანტები ხელმძღვანელობენ. ეს კონსულტანტები შემსყიდველი და დონორი ორგანიზაციების წინაშე თანაბრად ვალდებულნი არიან. ადამიანმა, რომელიც საერთაშორისო ტენდერებს გააკრიტიკებს, ეს პროცედურები ძალიან კარგად უნდა იცოდეს. ასეთი სპეციალისტების ხელფასი 3 000-დან 5 000 ევრომდეა და როგორც წესი, ისინი დასაქმებულნი არიან, რადგან მთელ მსოფლიოში ამ ტიპის ექსპერტების დეფიციტია! 

_ ბატონო გიორგი, სახელმწიფო სტრუქტურების აუდიტის დროს, ძირითადი დარღვევები სწორედ სახელმწიფო შესყიდვებში იკვეთება. თქვენი აზრით, ასე რატომ ხდება, ბოლოს და ბოლოს, შესყიდვების შესახებ საქართველოს კანონი ასეთი უსაშველო რატომაა? 

_ მირჩევნია, კონკრეტულ მაგალითებზე ვისაუბროთ, რადგან ასე ზოგადად, შეფასების დონეზე, ვერაფერს ვიტყვი. ინფრასტრუქტურის სამინისტრო და საავტომობილო გზების დეპარტამენტი საქართველოში ყველაზე მსხვილი შემსყიდველები არიან. ვერ ვიტყვით, რომ შესყიდვებში ხარვეზები არაა, მაგრამ ისიც ფაქტია, რომ ამ ტიპის დარღვევები ფატალური არაა. 

ძირითადი პრობლემა ელექტრონული ტენდერი კი არა, ტენდერის შემდეგ, კონტრაქტების მართვაა! შესყიდვების შეფასების კრიტერიუმები ნელ-ნელა იხვეწება, მაგრამ კონტრაქტორი კომპანიები ცდილობენ, უფრო მეტი რეფერენციები წარმოაჩინონ, ვიდრე საქმის გაკეთების რეალური საშუალება აქვთ. ჩვენ მაქსიმალურად შევეცადეთ, შეგვეზღუდა ეს სისტემა და ამ მიზნით, უამრავი რეგულაცია შემოვიღეთ, მაგრამ ზოგი კომპანია ცდილობს, რომ ე.წ. ფინანსურ პირამიდაში შევიდეს. ბოლო დროს, საავტომობილო გზების დეპარტამენტში შეწყვეტილი და დაჯარიმებული კომპანიების რიცხვი საგრძნობლად გაიზარდა. იგივე პოლიტიკას აგრძელებს სამინისტროს დღევანდელი ხელმძღვანელობა და უფრო ამკაცრებს კიდეც, რაც მისასალმებელია. 

აუცილებლად უნდა ითანამშრომლო კონტრაქტორთან, რადგან ის შენი, როგორც შემსყიდველის პარტნიორია და სულ ხისტი ვერ იქნები, მაგრამ ისეთი კომპანიები, რომლებსაც წინასწარ განზრახული აქვთ, ჯერ ტენდერი მოიპოვონ, ამის შემდეგ კი ქვეკონტრაქტორები დაიქირავონ და ბოლოს რესურსების ძიება დაიწყონ, თაღლითები არიან! ასეთ კომპანიებს თავი უნდა დააღწიო! ჩვენ რომ ეს კარგად გავაკეთეთ, ამაზე ჩვენს მიერ შესრულებული გეგმებიც მეტყველებს. წინა წლის გეგმა 840 მილიონი ლარი იყო, მაგრამ წინასწარ დაგეგმილზე მეტად, გადაჭარბებით შევასრულეთ. 2018 წლის პირველი კვარტალი 115 მილიონი ლარით დაიგეგმა, რაც უპრეცედენტო ფაქტი იყო, მაგრამ 115-ის ნაცვლად, ეს გეგმა 145 მილიონი ლარით შევასრულეთ. დარწმუნებული ვარ, იგივე ტემპი და ტენდენცია მომავალშიც გაგრძელდება, რადგან ჩვენს ყოფილ უწყებაში ძალიან კარგი, გამოცდილი გუნდი მივიდა სამუშაოდ.

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 09 May 2018 12:03:13 +0400
რა არის ბიზნესის ,,აქილევსის ქუსლი'' სახელმწიფოსთან ურთიერთობაში? http://www.versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/5564-რა-არის-ბიზნესის-აქილევსის-ქუსლი-სახელმწიფოსთან-ურთიერთობაში?.html http://www.versia.ge/2013-07-31-11-22-56/item/5564-რა-არის-ბიზნესის-აქილევსის-ქუსლი-სახელმწიფოსთან-ურთიერთობაში?.html

რა გამოწვევების წინაშე დგას ბიზნესი, შეიცვლება თუ არა შესყიდვების შესახებ კანონი, რას ფიქრობს რუსთავისა და ვარკეთილის ბაზრობების მფლობელების გახმაურებულ მკვლელობებსა და როგორ აფასებს ფინანსთა მინისტრის ახალ ინიციატივებს ლევან კალანდაძე

,,როდესაც გარეთ, საჯარო სექტორს მიღმა ხარ და ექსპერტულ საქმიანობას ეწევი, შეფასებები, მოქმედებები, აქცენტების დასმა მარტივია, მაგრამ სულ სხვაა, როდესაც სახელმწიფო სტრუქტურის წარმომადგენელი ხარ, იმავდროულად კი სახელმწიფო სტრუქტურებთან ბიზნესის ინტერესებს იცავ'', _ ეს ბიზნესომბუდსმენის მოადგილის, ლევან კალანდაძის სიტყვებია. როგორია გზა ეკონომიკის ექსპერტობიდან, ბიზნესომბუდსმენის აპარატამდე? რეალურად, რა პრობლემები აქვს ბიზნესს და როგორ აპირებს ამ პრობლემების მოგვარებას? ამ და სხვა საკითხებზე, ,,ვერსიასთან'' ექსკლუზიურ ინტერვიუში, ბიზნესომბუდსმენის მოადგილე, ლევან კალანდაძე საუბრობს.

_ ბატონო ლევან, ახლა უკვე ბიზნესომბუდსმენის მოადგილის პოზიციიდან, რა პრობლემები აქვს ბიზნესს და როგორ აპირებთ მათ მოგვარებას? 

_ ჩემი შეხედულებები დიდად არ შეცვლილა, თუმცა მთავარია, სწორი მედიაციის განხორციელება, რადგან ერთი მხრივ, მაქსიმალურად დაცული უნდა იყოს ბიზნესის ინტერესი, მეორე მხრივ, შენარჩუნებული უნდა იყოს სამართლიანობის პრინციპი და მესამე _ ესეც ძალიან მნიშვნელოვანია, სახელმწიფო ინტერესი უნდა დავიცვათ. ამდენად, ოქროს შუალედის მოძებნა, რაც საბოლოოდ, ამ სამ კომპონენტს აერთიანებს, ბიზნესომბუდსმენის აპარატის მთავარი ამოცანაა. ახლა იმ კონკრეტულ ბენეფიტებზე არ ვისაუბრებ, რაც ბოლო წლების მანძილზე ბიზნესმა მიიღო. თუნდაც ბოლო დროს დაანონსებული, უფრო კორექტირებული ეკონომიკური პოლიტიკა რად ღირს, რაც ბიზნესზე ორიენტირებული პოლიტიკის კიდევ უფრო დაკონკრეტებას გულისხმობს, მცირე და საშუალო ბიზნესზე განსაკუთრებული აქცინტირების მხრივ! მხედველობაში მაქვს ის საგადასახადო ინიციატივები, რაც ფინანსთა სამინისტრომ დააანონსა, როგორც საგადასახადო ადმინისტრირების გამარტივებისა და შემსუბუქების კუთხით, ასევე საოპერაციო კაპიტალზე წვდომასთან დაკავშირებით, რაც ახლა დამუშავების პროცესშია და, სავარაუდოდ, წლის ბოლოსთვის, კონკრეტული მოდელი გვექნება. პრინციპში, გარკვეული გზა გავიარეთ, ბიზნესმაც ბენეფიტები მიიღო, რაც თავისთავად, კარგია, თუმცა არის საკითხები, რომლებიც ბოლო წლების მანძილზე, ,,აქილევსის ქუსლად'' გვექცა და, ვფიქრობ, მათი გადაწყვეტა საკმაოდ მნიშვნელოვანი იქნება. 

_ კონკრეტულად, რას გულისხმობთ? 

_ პირველი საკითხი ე.წ. სისტემური პრობლემაა, რაც ჯერ კიდევ ძალიან აქტუალური და მტკივნეულია არა მხოლოდ ბიზნესისთვის, არამედ მათთვისაც, ც საქართველოს პოტენციურ ინვესტორებად რომ განიხილებიან. ბოლო წლების მანძილზე, მიუხედავად იმისა, რომ საერთაშორისო რეიტინგებში ქონების რეგისტრაციის, ბიუროკრატიული პროცედურების გამარტივების, ასევე საგადასახადო გარემოს გაუმჯობესების მხრივ, წინა პოზიციებზე გადავინაცვლეთ. ამის მიუხედავად, გარკვეული პრობლემა გვაქვს ქონების დაცვისა და ე.წ. დავების განხილვების მხრივ. როდესაც ბიზნესგარემოს გაჯანსაღებაზე ვსაუბრობთ, ეს მხოლოდ ბიზნესის რეგისტრაცია და გამარტივებული გადასახადები არაა, რადგან როდესაც ინვესტორი გადაწყვეტილებას იღებს, მნიშვნელობა არ აქვს ქართველია, თუ უცხოელი, რათა შევიდეს ამა თუ იმ ბაზარზე, მისთვის ეს პროცედურები აუცილებელია, მაგრამ არასაკმარისია, რომ ინვესტირება, ან რეინვესტირება განახორციელოს. ამ ყველაფერთან ერთად, ისეთი სისტემა უნდა გვქონდეს, რომელიც, გარკვეული დავის არსებობის შემთხვევაში, მარტივად, ფორსირებულ რეჟიმში მიიღებს გადაწყვეტილებას, რაც ბიზნესისთვის აუცილებელია. სამწუხაროდ, ბიზნესის საჭიროებებსა და პრობლემებზე მორგებული სასამართლო სისტემა ჯერ კიდევ არ გვაქვს. აქ საუბარი არაა იმაზე, რომ სასამართლომ გადაწყვეტილებები აუცილებლად ბიზნესის სასარგებლოდ უნდა მიიღოს. როდესაც დავა არსებობს, ბიზნესისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია, რომ ეს დავა დროულად დასრულდეს! 

გაჭიანურებული დავა გარკვეულ დანახარჯებსა და დაპაუზებულ ბიზნეს-პროცესებს, არაპროგნოზირებად, ან ძნელად პროგნოზირებად ბიზნესგარემოს გულისხმობს. ობიექტურად მესმის, რომ სასამართლო სისტემაში დიდი ოდენობის საქმეები დაგროვდა, მაგრამ ბიზნესის საჭიროებაც მნიშვნელოვანია. შესაბამისად, სასამართლოს რომ ობიექტური პრობლემა აქვს, ეს ბიზნესისთვის გამართლება არაა. ბიზნესს კონკრეტული გადაწყვეტილებები სჭირდება, რადგან საკმაოდ გახშირებულია დავის ისეთი ქეისები, რომელთა განხილვა ორი-სამი წლის მანძილზე გრძელდება. ჩვენ ძალიან ბევრს ვსაუბრობთ არბიტრაჟის გარკვეული კომპონენტის გაძლიერებაზე, ვფიქრობ, ამ მიმართულებით წასვლა სრულად თუ არა, ნაწილობრივ მაინც მოხსნის სასამართლოში ბიზნესდავების განხილვის საკითხს. გარდა ამისა, უშუალოდ სასამართლოში, გამარტივებული განხილვის პროცედურების სისტემა უნდა ჩამოყალიბდეს, რაც ამ ტვირთს მნიშვნელოვანწილად შეამსუბუქებს. 

_ ბოლო პერიოდში, ერთ-ერთი გახმაურებული ბიზნეს-სკანდალი ,,სიტროენ ჯორჯიას'' უკავშირდება. რეალურად, ამ დავის მოგვარება კონკურენციის სააგენტოს ფუნქციაა, მაგრამ დავის არსი შესყიდვების შესახებ კანონს უკავშირდება. სამწუხაროდ, ამ კანონში ბევრი ისეთი ,,გასაძვრომია'', რაც სახელმწიფო შესყიდვების დროს, ბიზნესს დაბრკოლებებს უქმნის. ეს კანონიც ერთგვარი ,,აქილევსის ქუსლი'' ხომ არაა ბიზნესისთვის სახელმწიფოსთან ურთიერთობაში? 

_ მოდით, კონკრეტულ ქეისებში, გარკვეული თემები გავმიჯნოთ _ ის, რაც სისტემურ ცვლილებებს ანუ გარკვეულ საკანონმდებლო აქტებში კონკრეტული ცვლილებების შეტანას საჭიროებს და ქეისები, რომლებიც კონკრეტულად ერთი კომპანიის პრეტენზიას ეხება ამა თუ იმ სახელმწიფო სტრუქტურასთან დაკავშირებით. ბუნებრივია, პირველი, ანუ სისტემური თემები, ჩვენი აპარატის ყოველდღიურ ზრუნვას წარმოადგენს. ამ საკითხებზე ბევრ კომპანიასთან და ბიზნესასოციასთან ერთად ვმუშაობთ და გარკვეულ რეკომენდაციებსაც ვამზადებთ სხვადასხვა სახელმწიფო უწყებებისთვის, მათ შორის, პარლამენტის შესაბამისი კომიტეტებისთვისაც, რათა კანონში გარკვეული ცვლილებები შევიდეს. 

რაც შეეხება კონკრეტული კომპანიის დავას ამა თუ იმ სახელმწიფო უწყებასთან, ამ შემთხვევაში, ვცდილობთ მაქსიმალურად, სამართლიანობისა და კანონიერების პრინციპის დაცვით, მოდავეებს შორის კომუნიკაცია უზურნველვყოთ. ვცდილობთ, მოდავე მხარეები ერთ მაგიდასთან დასხდნენ

და გარკვეულ კომპრომისულ ვარიანტზე შეჯერდნენ, რაც ორივე მხარეს აწყობს. ხშირ შემთხვევაში, სამართლიანობის პრინციპის უზრუნველყოფა აბსოლუტურად არ ნიშნავს, რომ მხარეები შეთანხმდებიან, რადგან ზოგჯერ ბიზნესი მიიჩნევს თავს დაჩაგრულად, ზოგჯერ _ სახელმწიფო უწყება. ამ კონკრეტულ ქეისში, ,,სიტროენ ჯორჯიასთან'' დაკავშირებით, ჩვენი როლი შედეგზე ორიენტირებული კომუნიკაციის დამყარებაში გამოიხატებოდა ანუ ამ დავაში კონკრეტული უწყებები ჩავრთეთ და ამ მხრივ, ჩვენმა აპარატმა მაქსიმუმი გააკეთა. ამის იქით, ეს დავა ბიზნესომბუდსმენის აპარატის კომპეტენციას სცილდება. 

_ შესყიდვების შესახებ კანონთან დაკავშირებით კითხვას განვავრცობ, წლების მანძილზე, ,,ვერსია'' აქტიურად აშუქებს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის დასკვნებს. სახელმწიფო უწყებებში გამოვლენილი ძირითადი დარღვევები სწორედ ამ კანონს უკავშირდება და ცხადია, ცვლილებები აუცილებელია. ამ კანონთან დაკავშირებით, სახელმწიფო უწყებებში რომ ასეთი პრობლემებია, ხომ წარმოგიდგენიათ, ბიზნესი რა რთულ ვითარებაში იქნება? 

_ დიახ, კარგად მესმის და ჩვენთან, ბიზნესომბუდსმენის აპარატში ამასთან დაკავშირებით, რამდენიმე მომართვაა შემოსული. ეს მომართვები სწორედ შესყიდვების კანონის გამო წარმოშობილ ხარვეზებს ეხება. ბუნებრივია, ჩვენ ჩართული ვართ ამ საკითხში და გარკვეული რეკომენდაციებიც მომზადებული გვაქვს. პერიოდულად, ამ რეკომენდაციებს ვაძლევთ მხარეებს და ახლაც მიმდინარეობს ამ თემების ფორმირება. მეტიც, ბიზნესომბუდსმენის მოადგილე სახელმწიფო შესყიდვების საბჭოს წევრია და ამ ფორმატშიც ჩართული ვართ. უბრალოდ, ერთი შეზღუდვა მაქვს _ ვერ გეტყვით იმ კონკრეტულ საკითხს, რომელზეც ვმუშაობთ, ვერც იმ კონკრეტულ რეკომენდაციებს გაგიმხელთ, რომლებიც ამასთან დაკავშირებით შევიმუშავეთ. ზოგადად, ბიზნესომბუდსმენის აპარატს გარკვეული შეზღუდვა აქვს _ თემებზე, რომლებიც ჩვენი აპარატის საქმის წარმოებაშია, საჯაროდ ვერ ვისაუბრებ და ეს კანონის მოთხოვნაა... 

_ თუმცა ესეც ინფორმაციაა, რადგან ამ მიმართულებით მუშაობთ, ხომ? 

_ რა თქმა უნდა! არის კონკრეტული ქეისები, რომლებიც სახელმწიფო შესყიდვების კანონიდან გამომდინარე, კონკრეტულ ბიზნესს წარმოექმნება და ჩვენ, სწორედ ამ ბიზნესთან დაკავშირებულ რეკომენდაციებზე ვმუშაობთ. თუმცა სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს საბჭოში, ბიზნესომბუდსმენის მოადგილე ბიზნესის ინტერესებს საკუთარი პოზიციით იცავს, მაგრამ არის თემები, რაც საკანონმდებლო ცვლილებებს, კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების ოპტიმიზაციას ეხება და, ბუნებრივია, ამაზეც ვმუშაობთ. იმედი მაქვს, რომ არა მხოლოდ ჩვენი აპარატის, არამედ ეკონომიკური გუნდის სხვადასხვა უწყების ჩართულობით, ამ მხრივ, გარკვეულ ნაბიჯებსაც გადავდგამთ. 

_ ბოლო პერიოდში, ბიზნესდავებმა ისეთი სასტიკი ფორმა მიიღო, რაც ძნელი წარმოსადგენი იყო იმ მთავრობის პირობებში, რომელმაც 2012 წლის 1 ოქტომბრის არჩევნების შემდეგ, ბიზნესი ხელისუფლების წნეხისგან გაათავისუფლა. ვგულისხმობ ,,ბადაგონში'' შექმნილ პრობლემებს, მაგრამ მანამდე, რუსთავისა და ვარკეთილის ბაზრობების მეწილეები დღისით, მზისით მოკლეს, ერთი _ მის კაბინეტში, მეორე _ სახლში... სამივე შემთხვევაში, ბიზნეს-პარტნიორებს შორის დავა 2009 წლიდან დაიწყო, როდესაც წილები მაშინდელი გენერალური პროკურორის, ზურაბ ადეიშვილის მითითებით, სხვადასხვა პირებზე გადააფორმეს... რასთან გვაქვს საქმე? 

_ ,,ბადაგონთან'' დაკავშირებით, სახეზეა დავა ორ, კერძო სუბიექტს შორის და მათ სახელმწიფო სტრუქტურებთან პრეტენზია არ აქვთ. შესაბამისად, ჩვენი ჩართულობა მხოლოდ ერთგვარი, მედიაციატორის ფუნქციით შემოიფარგლა. ბიზნესომბუდსმენის აპარატმა კეთილი ნება გამოხატა, როდესაც მხარეებს შორის შეხვედრას შევუწყეთ ხელი. რაც შეეხება რუსთავისა და ვარკეთილის ბაზრობებს, რეალურად, ესეც მხარეებს შორის დავაა. ბიზნესომბუდსმენის აპარატის ჩართულობა განსაზღვრულია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ბიზნესს პრობლემა აქვს სახელმწიფოსთან. მიუხედავად ამისა, სამივე საქმე რომ გავაერთიანოთ, ყველაზე დიდი პრობლემა ჩვენი, ე.წ. მძიმე მემკვიდრეობაა. მთავარი ისაა, რომ რეალურად, 2012 წლამდე, ბიზნესურთიერთობების გარკვეული ნაწილი ჩრდილში იყო გადასული. ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ვიღაცა გადასახადს არ იხდიდა, მაგრამ რეალურად, რომელი კომპანია ვისი საკუთრება იყო და ვინ ვისზე აფორმებდა წილს, არავინ იცოდა! ჩემდა სამწუხაროდ, როგორც ჩანს, ეს წარმოადგენდა რიგი, სახელმწიფო სტრუქტურების მაღალჩინოსნების ყოველდღიურ საქმიანობას. აქედან გამომდინარე, საკმაოდ მძიმე მემკვიდრეობა გვერგო. ბუნებრივია, ძალიან მარტივია თქვა, რომ ესაა ორ მხარეს, ორ ბიზნეს-სუბიექტს შორის დავა, რაც ბიზნესომბუდსმენის აპარატის ფუნქციას არ წარმოადგენს, მაგრამ წმინდა ადამიანური და მოქალაქეობრივი თვალსაზრისით, ძალიან ცუდი განცდა და მოგონებები მაქვს წარსულში, ბურუსით მოცულ ურთიერთობებზე, როდესაც ერთი ღამის განმავლობაში ხდებოდა წილების გადაფორმება და გაურკვეველ ფონდებში ფულის ჩარიცხვა. გამოძიება გრძელდება და ცხადია, ,,ბადაგონს'' ან ბაზრობებს არ ვგულისხმობ, მაგრამ ის, რომ ასეთი მემკვიდრეობა გვაქვს და ჩვენი ხელისუფლება ამ ტიპის გართულებებისგან ძალიან შორს დგას, ესეც ფაქტია! 

როდესაც ეფექტიან სასამართლო სისტემაზე ვსაუბრობთ, დასავლეთის ქვეყნებში, სწორედ ასეთი, მხარეთა შორის დავების გადაწყვეტის მთავარი ინსტრუმენტი გამართული სასამართლო სისტემაა. ცხადია, გამართული სასამართლო სისტემა ასეთი ტიპის ქეისებისგან არ დაგვაზღვევს, რადგან 2012 წლამდე, ვინ ვისთან და როგორ აფორმებდა წილებს, ვინ ვის, ან რის სანაცვლოდ უთმობდა საკუთარ ფინანსურ ინტერესებს, კაციშვილმა არ იცის! წინა ხელისუფლების პირობებში, საზოგადოებაში ძალიან დიდი ნაღმები ჩაიდო, რაც პერიოდულად იჩენს ხოლმე თავს, ამიტომ ამ მძიმე მემკვიდრეობის თვალსაზრისით, რა იქნება მომავალში, არავინ იცის და პრინციპში, არც არავინ ვართ დაზღვეული, სწორედ წარსულში ჩადებული ნაღმის აფეთქებისგან. 

_ ბატონო ლევან, რამდენად სწორი იყო ფინანსთა მინისტრის განცხადება, რომ კომერციული ბანკები ეკონომიკას ამუხრუჭებენ? ვფიქრობ, ეს პოპულისტური განცხადება იყო, რადგან სესხებზე რომ მაღალი საპროცენტო განაკვეთებია, ამას სხვაგვარი დარეგულირება სჭირდება. თუმცა გულწრფელად გეტყვით, სესხებზე არსებული საპროცენტო განაკვეთების პრობლემა რიგით მოქალაქეებს უფრო გვაწუხებს, ვიდრე ნებისმიერ თანამდებობის პირს... 

_ რატომ? გგონიათ, მე სესხი არ მაქვს?Mმეც ჩვეულებრივი ადამიანი ვარ, სესხიც მაქვს, მაღაზიაშიც ფეხით დავდივარ და ყოველი თვის ბოლოს, ფინანსური ვალდებულებების გასტუმრების დღე ჩემთვისაც დგება. მეც ვწუხვარ და ყურადღებას ვაქცევ ლარის კურსს. ამ თვალსაზრისით, საბანკო სესხებზე არსებულ პროცენტებთან და საკრედიტო რესურსის სიძვირესთან დაკავშირებით, განსხვავებული ემოციები არ მაქვს. რაც შეეხება თქვენი კითხვის არსს, დღეს, ქვეყანაში ასეთი მოცემულობაა, რომ ბანკების მიერ, საკრედიტო პოლიტიკის განხორციელება მხოლოდ ეკონომიკის გარკვეულ ნაწილს ემსახურება. ობიექტური თუ სუბიექტური ფაქტორების გათვალისწინებით, საკმაოდ დიდი ნაწილი ამ პოლიტიკის, ამ საბანკო მეინსტრიმის მიღმაა. სახელმწიფოს ამ კატეგორიასთან მიმართებაში, დღემდე გარკვეული პროგრამები აქვს, რომლებსაც ეკონომიკისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროების საშუალებით ახორციელებს. ამ სახელმწიფო პროგრამებით ძალიან ბევრმა საწარმომ ისარგებლა, მათ შორის, რეგიონებში, მაგრამ რეალურად, ეს პროგრამები ამ საწარმოებში ე.წ. ძირითადი კაპიტალის შექმნას ემსახურება. ეს ნიშნავს, რომ ვქმნით საწარმოს, მაგრამ მისი ფუნქციონირებისთვის საჭირო, ე.წ. საოპერაციო კაპიტალს სახელმწიფო მეწარმეს აღარ აწვდის. 

ის, რაც ფინანსთა მინისტრმა თქვა, ეკონომისტების ენაზე რომ გადავთარგმნოთ, სწორედ ამას ნიშნავს! ახლა დღის წესრიგში მართლაც დგება, რომ პირველმა ტალღამ, რომელიც სახელმწიფოს მონაწილეობით, გარკვეული ოდენობის საწარმოების შექმნას ითვალისწინებდა, მეორე ტალღის აუცილებლობა გააჩინა, რაც ამ საწარმოებისთვის საოპერაციო კაპიტალის ხელმისაწვდომობას გულისხმობს და არა მხოლოდ უკვე არსებული სახელმწიფო პროგრამების საშუალებით. საბოლოოდ, სახელმწიფო აპირებს შექმნას საბანკო რესურსი, რომელიც დღეს არსებული საბანკო რესურსების პარალელურად, გარკვეული ზედნაშენი იქნება და სწორედ ბანკებს მიღმა დარჩენილ მეწარმეებს, ადამიანებს საშუალებას მისცემს, ისევ საბანკო არხებში მოექცნენ. კონცეპტუალურად, ეს სწორი განაცხადია, ახლა მიმდინარეობს მასზე მუშაობა, ძირითად მოდელს ფინანსთა სამინისტრო ქმნის, სადაც ჩვენი აპარატი და ეკონომიკური ბლოკის სხვა სამინისტროებიც არიან ჩართულნი. სავარაუდოდ, ამ სისტემის პირველი მოდელი წლის ბოლოსთვის გვექნება. 

_ გრძელვადიან პერსპექტივაში, ამ მოდელის საშუალებით, მთავრობა სიღარიბისა და უმუშევრობის დაძლევას გეგმავს. თუმცა ყველაზე მნიშვნელოვანი ისაა, რომ ამით მცირე და საშუალო ბიზნესი უნდა განვითარდეს, რასაც ფინანსთა მინისტრი ყოველთვის ხაზგასმით ამბობს და რაც რეალურად, ,,ქართული ოცნების'' უმთავრესი დაპირებაა, ხომ? 

_ თუ 2012 წლიდან 2017 წლის ჩათვლით, მთავრობის ეკონომიკური გუნდის წევრების ,,ვორდინგს'' დააკვირდებით, ნახავთ, რომ მაშინ ძირითადად, ბიზნესზე ორიენტირებული, პრო-ბიზნესური პოლიტიკა გვქონდა. 2017 წლიდან, ეს ,,ვორდინგი'' დაკორექტირდა, ახლა უფრო ნაკლებად ვსაუბრობთ პრო-ბიზნესურ და ეფექტიან ეკონომიკურ პოლიტიკაზე, მაგრამ გაცილებით მეტს ვსაუბრობთ მცირე და საშუალო ბიზნესის განვითარებაზე. გარკვეული ეტაპის გავლის შემდეგ, დღის წესრიგში დადგა მცირე და საშუალო ბიზნესზე აქცენტირებისა და ორიენტირების აუცილებლობა. შესაბამისად, ის ცვლილებები, რაც სხვადასხვა უწყებებში, ყოველდღიური მუშაობის პროცესში განიხილება, უფრო მეტად მცირე და საშუალო ბიზნესის განვითარებაზეა ორიენტირებული. სწორად აღნიშნეთ, სიღარიბისა და უმუშევრობის დაძლევა ის გასაღებია, რომელიც ქვეყანაში, როგორც პოლიტიკურ და ეკონომიკურ სტაბილურობას, ასევე სოციალურ დაცულობას უზრუნველყოფს!

მაია მიშელაძე

]]>
versiaprinti@yahoo.com (super admin) ეკონომიკა Wed, 02 May 2018 13:31:50 +0400